Đưa dịch vụ y tế chất lượng cao về cơ sở

Sự kết hợp chặt chẽ giữa năng lực điều hành tại chỗ của địa phương và “trục đỡ” chuyên môn vững chắc từ các bệnh viện tuyến trên đang tạo nên một hệ sinh thái y tế bền vững, hiện đại. Đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa dịch vụ y tế chất lượng cao về tuyến cơ sở.

“Quả ngọt” trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu

Thực tiễn tại Thủ đô thời gian qua cho thấy, việc đưa các bệnh viện hạt nhân tuyến trung ương và thành phố về liên kết trực tiếp với y tế cơ sở là một hướng đi mang tính đột phá. Sự xuất hiện của mô hình phòng khám tuyến trung ương đặt ngay tại trạm y tế phường được coi là một thử nghiệm táo bạo nhưng đầy hiệu quả để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Minh chứng sinh động nhất phải kể đến mô hình thí điểm tại Phòng khám đa khoa Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đặt tại Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, điểm cốt lõi tạo nên thành công của mô hình này chính là năng lực hội chẩn giữa tuyến cơ sở và tuyến trên được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện nhờ sự phối hợp trực tiếp tại chỗ của các bác sĩ.

Người dân được khám, chăm sóc sức khỏe với hệ thống trang thiết bị hiện đại tại Phòng khám đa khoa Đại học Y Hà Nội - Cơ sở Vĩnh Hưng, ngay trong khuôn viên Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng. Ảnh: Như Ý

Người dân địa phương khi đến khám các bệnh lý mạn tính tại phường hoàn toàn có thể yên tâm, bởi với những ca bệnh phức tạp, họ sẽ nhận được sự hỗ trợ ngay lập tức từ các chuyên gia đầu ngành cùng hệ thống máy móc hiện đại. Không dừng lại ở việc khám chữa bệnh, bệnh viện tuyến trên còn hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ thông qua các lớp học chuyên môn bài bản. Đặc biệt, cơ chế hợp tác giữa các bác sĩ trạm y tế với bệnh viện tuyến trên đã tạo môi trường y khoa chuyên nghiệp, giúp thu hút và giữ chân đội ngũ y bác sĩ giỏi yên tâm cống hiến cho y tế cơ sở.

Nối tiếp mạch tư duy đó, mô hình "bệnh viện chị em" hay cơ chế liên kết tuyến chuyên sâu do các bệnh viện hạng I của thành phố triển khai cũng gặt hái được nhiều "quả ngọt". Điển hình như hành trình đồng hành của Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn.

TS.BS Nguyễn Đức Long, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cho biết: Sau khi áp dụng rất thành công mô hình "bệnh viện chị em" tại Bệnh viện Ba Vì, giúp cơ sở này nâng tầm năng lực ngoại khoa và sản khoa, Bệnh viện Xanh Pôn đã linh hoạt đẩy mạnh hỗ trợ cho các trạm y tế, tiêu biểu là Trạm Y tế phường Phú Thượng. Từ một đơn vị gặp nhiều khó khăn sau chia tách, nhờ được Bệnh viện Xanh Pôn cho mượn máy siêu âm, cử bác sĩ luân phiên xuống trực tiếp khám bệnh và hỗ trợ xét nghiệm, diện mạo của Trạm Y tế Phú Thượng đã thay đổi hoàn toàn. Lượng bệnh nhân đến khám tại trạm đã tăng vọt từ vài ca lên trung bình hơn 30 ca mỗi ngày, tạo dựng lại niềm tin vững chắc trong lòng nhân dân địa phương.

Tháo gỡ "nút thắt", giảm tải cho tuyến trên

Sự cộng hưởng từ các mô hình điểm tại Vĩnh Hưng hay Phú Thượng đã lan tỏa, mang lại hiệu quả rõ rệt trên diện rộng sau khi Hà Nội kiện toàn, tích hợp hệ thống y tế cơ sở thành 126 trạm y tế xã, phường với quy mô lớn hơn.

Hiệu quả của việc kết nối này được đo lường bằng chính sự hài lòng và sức khỏe của người dân, bao gồm việc rút ngắn thời gian chờ đợi. Đơn cử, tại Trạm Y tế phường Tây Hồ, thời gian chờ khám và nhận thuốc ngoại trú định kỳ của người dân giảm xuống chỉ còn khoảng 30 phút. Cùng với đó là việc nâng cao năng lực quản lý bệnh mạn tính. Chỉ tính riêng trong quý I-2026, hệ thống y tế cơ sở Thủ đô ghi nhận hơn 636.700 lượt khám bệnh, quản lý điều trị thường xuyên cho hơn 268.000 bệnh nhân đái tháo đường và trên 660.000 bệnh nhân tăng huyết áp.

Mô hình liên kết bệnh viện tuyến trung ương, thành phố với y tế cơ sở, đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến tận người dân đã góp phần đáng kể giảm tải cho tuyến trên. Thống kê quý I cho thấy, số lượng bệnh nhân phải chuyển tuyến giảm 5,4% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này khẳng định năng lực "gác cổng" của y tế tuyến đầu đang ngày một nâng cao, giúp giảm bớt áp lực tài chính và thời gian cho người bệnh.

Bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, thực tiễn vận hành mô hình mới sau một năm cũng bộc lộ những "nút thắt" như cơ sở vật chất nhiều trạm y tế cũ kỹ, thiếu máy móc sâu như X-quang, siêu âm, áp lực quá tải của nhân sự kiêm nhiệm…

Niềm vui của người cao tuổi khi được thăm khám chất lượng cao ngay tại tuyến y tế cơ sở. Ảnh: Như Ý

Để tháo gỡ dứt điểm, Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược, thành lập các Tổ công tác gồm lãnh đạo Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội… xuống tận các trạm y tế cơ sở để giải quyết vướng mắc về nghiệp vụ và cung ứng thuốc. Đặc biệt, ngành Y tế Thủ đô cũng đang hướng tới việc thay đổi tư duy trong công tác chăm sóc sức khỏe toàn dân, điển hình như việc đổi mới phương thức khám sức khỏe định kỳ hằng năm.

Thay vì tổ chức khám đồng loạt theo phương pháp đơn giản, mang tính hình thức dễ gây chủ quan và lãng phí, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu đề xuất cần phân loại rõ 3 nhóm đối tượng (người mắc bệnh mạn tính, người lao động và lao động tự do) để có quy chuẩn khám phù hợp. Trong đó, giải pháp cấp voucher (phiếu khám) cho nhóm lao động tự do, trẻ nhỏ tự đến cơ sở y tế lựa chọn, kết hợp với việc lưu trữ dữ liệu bằng hệ thống bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử sẽ giúp theo dõi liên tục và chính xác diễn biến sức khỏe của người dân.

Chia sẻ về hướng phát triển bền vững của Y tế Thủ đô, TS.BS Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội nhấn mạnh: Với phương châm “Tiên phong - Kết nối - Đột phá vì một nền y tế Thủ đô hội nhập, hiện đại, thông minh và nhân văn”, ngành Y tế Hà Nội xác định nâng cao năng lực y tế cơ sở là nền tảng cốt lõi. Hà Nội đã và đang tích cực đưa dịch vụ y tế chất lượng cao từ tuyến trên về phục vụ người dân ngay tại xã, phường. Ngành sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử, liên thông dữ liệu khám chữa bệnh và đẩy mạnh “telemedicine” để cụ thể hóa hiệu quả Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, giúp y tế cơ sở thực sự phát huy vai trò “người gác cổng” trung thành của nhân dân.

Sự chuyển mình của y tế cơ sở dưới mô hình mới là bước đi mang tính chiến lược dài hạn. Khi chọn đúng mô hình phù hợp để nhân rộng, "trục đỡ" chuyên môn từ các bệnh viện tuyến trên sẽ tạo nên một nền y tế Thủ đô phát triển ngày càng nhân văn, bền vững, đem lại sự bình an đích thực cho mỗi người dân ngay tại địa bàn cư trú.