Dưa hành muối ngày Tết: Lợi ích, nguy cơ sức khỏe và ai nên tránh?

Trong mâm cơm ngày Tết, dưa hành muối thường được dùng kèm với các món giàu đạm và chất béo như bánh chưng, thịt đông, giò chả.

Nhờ quá trình lên men tự nhiên, dưa hành muối cung cấp nguồn lợi khuẩn dồi dào hỗ trợ hệ tiêu hóa khi tiêu thụ nhiều đạm và chất béo. Tuy nhiên, với lượng muối và acid cao, dưa hành lại là món ăn cần sự chừng mực, đặc biệt với những người có các bệnh lý nền.

1. Dưa hành muối hỗ trợ hệ tiêu hóa

Dưa hành muối được chế biến thông qua quá trình lên men lactic. Quá trình này tạo ra các vi khuẩn có lợi, còn gọi là probiotic. Khi đi vào đường ruột, các vi khuẩn này hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh, ức chế vi khuẩn gây hại và thúc đẩy quá trình chuyển hóa thức ăn diễn ra thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, acid lactic sinh ra trong quá trình lên men cùng với men vi sinh giúp kích thích dạ dày tiết dịch vị. Cơ chế này hỗ trợ cơ thể phân giải protein và lipid trong các món ăn nhiều dầu mỡ nhanh chóng hơn. Nhờ vậy, ăn dưa hành đúng cách giúp giảm thiểu tình trạng đầy bụng, khó tiêu thường gặp sau những bữa ăn giàu năng lượng dịp Tết.

Ngoài ra, vị chua nhẹ của thực phẩm lên men cũng giúp tăng tiết nước bọt, cải thiện cảm giác ngon miệng và giảm độ ngấy. Việc tiêu thụ thực phẩm lên men như dưa hành là một cách tuyệt vời để bổ sung vi khuẩn có lợi cho đường ruột, giúp cải thiện chức năng tiêu hóa và tăng cường hệ miễn dịch.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, để giải quyết tình trạng đầy bụng, khó tiêu, ấm ách sau khi ăn, trong những ngày Tết, ngoài việc chú ý ăn cân đối các nhóm thực phẩm, có thể ăn thêm các loại thực phẩm lên men như dưa muối, hành muối nhằm tăng cường nhu động ruột, kích thích tiêu hóa.

Dưa hành muối chua là món "giải ngán" không thể thiếu trong mâm cỗ Tết. (Ảnh minh họa AI)

2. Những người nên thận trọng khi ăn dưa hành muối

Mặc dù có lợi cho tiêu hóa, dưa hành muối chứa lượng muối (natri) lớn và có tính acid cao, do đó không phù hợp với tất cả mọi người.

Nhóm đầu tiên cần lưu ý là những người bị bệnh dạ dày. Dưa hành chứa nhiều acid và tinh dầu cay, nếu người bị viêm loét dạ dày, tá tràng hoặc trào ngược thực quản sử dụng có thể gây kích ứng niêm mạc. Tình trạng này làm tăng tiết acid dạ dày, dẫn đến các triệu chứng như ợ chua hoặc đau vùng thượng vị.

Nhóm thứ haicần hạn chế là người bị tăng huyết áp, người mắc bệnh thận, bệnh gout. Để bảo quản lâu, dưa hành buộc phải muối mặn. Người có tiền sử tăng huyết áp hoặc suy giảm chức năng thận nên hạn chế tối đa món ăn này. Người mắc bệnh gout cũng được khuyến cáo hạn chế thực phẩm lên men chua vì chúng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng đào thải acid uric.

Nhóm thứ 3 là trẻ em, nhất là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, chức năng thận của trẻ chưa hoàn chỉnh nên việc ăn nhiều dưa muối cũng ảnh hưởng đến việc đào thải muối ra khỏi cơ thể. Do hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn chỉnh nên trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh cũng nên tránh ăn dưa hành muối vì có thể gây đầy bụng. Dưa hành muối còn chứa hàm lượng muối cao khiến mẹ bầu dễ bị phù nề, tăng huyết áp thai kỳ và gây mất ngủ do tiểu đêm. Với mẹ sau sinh, vị nồng của hành có thể làm thay đổi mùi vị sữa khiến bé bỏ bú. Đặc biệt, dưa muối không vệ sinh tiềm ẩn vi khuẩn Listeria gây nguy hiểm cho bào thai và hệ miễn dịch non nớt của trẻ. Vì vậy, mẹ nên hạn chế tối đa để bảo vệ sức khỏe cả mẹ và con.

3. Cách sử dụng dưa hành muối an toàn

Khi dưa hành còn vị hăng cay chưa chín kỹ, hàm lượng nitrit trong củ hành thường ở mức cao. Khi vào cơ thể, nitrit có thể phản ứng với các acid amin trong thịt cá tạo thành nitrosamine, một hợp chất có khả năng gây ung thư. Vì vậy, chỉ nên ăn khi hành đã chín vàng và hết hẳn vị hăng.

Nếu hũ dưa hành xuất hiện váng mốc đen, trắng hoặc nước bị nhớt, cần loại bỏ ngay lập tức. Các loại nấm mốc này có thể sản sinh độc tố như aflatoxin gây hại cho gan. Việc rửa lại hành đã bị mốc không đảm bảo loại bỏ được hết độc tố đã ngấm sâu vào bên trong củ.

Để đảm bảo an toàn sức khỏe, nên rửa sạch dưa hành bằng nước ấm hoặc nước muối loãng trước khi ăn để giảm bớt lượng muối và acid dư thừa. Tuy dưa hành có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe nhưng kể cả người khỏe mạnh bình thường cũng không nên ăn quá 3 lần mỗi tuần vì tính chất cay, nóng của hành có thể gây kích ứng. Chỉ nên coi đây là món gia vị ăn kèm với số lượng nhỏ, khoảng 2 - 3 củ mỗi bữa, không ăn khi bụng đói để tránh gây hại cho niêm mạc dạ dày.

Thiên Châu