Đưa hương trà Tà Xùa tới Hội chợ Xuân 2026

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Thắm - Giám đốc Công ty Trà và Đặc sản Tây Bắc (Shanam) xung quanh vấn đề này.

Bà Nguyễn Thị Thắm - Giám đốc Công ty Trà và Đặc sản Tây Bắc (Shanam).

Mang “biển mây” Tà Xùa đến gần hơn với người tiêu dùng đô thị

- Là một doanh nghiệp sản xuất chè đặc sản, tham gia Hội chợ Mùa Xuân 2026, Shanam mang đến những sản phẩm gì để giới thiệu tới người tiêu dùng Thủ đô, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Thắm: Chúng tôi đến Hội chợ Mùa Xuân lần này không chỉ với tư cách là một doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, mà với mong muốn mang cả “mùa xuân Tà Xùa” về giữa lòng Thủ đô. Đó là mùa xuân của rừng trà shan tuyết cổ thụ, của mây núi, khí hậu và thổ nhưỡng rất riêng mà không nơi nào có được.

Tại hội chợ, Shanam giới thiệu ba nhóm trà tiêu biểu, đều được chế biến hoàn toàn từ cây trà shan tuyết cổ thụ tại vùng chè di sản Tà Xùa. Nhóm thứ nhất là trà xanh mây, dòng trà truyền thống, phù hợp để uống buổi sáng, giúp tỉnh táo nhẹ nhàng, vị thanh, hậu ngọt rõ ràng. Đây là sản phẩm quen thuộc với người uống trà lâu năm.

Nhóm thứ hai là bạch trà mây, được chế biến ngay trong điều kiện tự nhiên đặc thù của “biển mây” Tà Xùa. Dòng trà này có hương thơm dịu, vị thanh, đặc biệt không gây mất ngủ, phù hợp với nhịp sống hiện đại, nhất là với những người làm việc trí óc nhiều.

Sản phẩm mới nhất của Shanam trong năm nay là hồng trà mây, được chế biến theo phương pháp lên men hoàn toàn từ trà shan tuyết cổ thụ. Quá trình lên men giúp chuyển hóa gần như toàn bộ vị chát, để lại vị ngọt sâu, hương hoa và trái cây rất rõ, dễ uống, dễ tiêu hóa. Đây là dòng trà chúng tôi kỳ vọng sẽ giúp người tiêu dùng mới tiếp cận trà shan tuyết một cách nhẹ nhàng hơn, đồng thời mở rộng tập khách hàng trẻ.

- Tà Xùa là vùng trà nổi tiếng nhưng cũng là địa bàn đặc biệt khó khăn. Vì sao Shanam lại lựa chọn đầu tư vào một vùng nhiều thách thức như vậy, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Thắm: Trước khi quyết định đầu tư, Ban Lãnh đạo Shanam đã dành nhiều thời gian khảo sát, đánh giá các vùng trà shan tuyết cổ thụ trên cả nước. Trong số đó, Tà Xùa - Sơn La là vùng còn rất nhiều khó khăn về hạ tầng, đời sống và dân trí, nhưng lại sở hữu hương vị trà đặc biệt, có thể nói là khác biệt nhất trong các dòng trà shan tuyết của Việt Nam.

Lý do sâu xa hơn đến từ mong muốn của nhà sáng lập Shanam: giữ rừng trà cổ thụ và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc Mông. Nếu không có doanh nghiệp đứng ra tổ chức sản xuất bài bản, rừng trà rất dễ bị bỏ hoang, bị chặt phá hoặc khai thác theo cách không bền vững. Khi đó, không chỉ mất đi một nguồn nguyên liệu quý, mà còn mất cả một phần bản sắc văn hóa gắn với cây trà.

Ngay từ đầu, Shanam xác định không thể phát triển nếu đứng ngoài cộng đồng. Toàn bộ cán bộ, công nhân viên làm việc tại nhà máy đều là đồng bào Mông tại xã Tà Xùa. Chúng tôi coi người dân địa phương là trung tâm của chuỗi giá trị, không chỉ là người cung cấp nguyên liệu mà là đối tác lâu dài, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.

Một số sản phẩm đặc biệt của chè Shanam.

- Việc Shanam đầu tư vào Tà Xùa đã tác động thế nào đến thu nhập và đời sống của người dân địa phương, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Thắm: Sự thay đổi có thể nhìn thấy rất rõ, cả về kinh tế lẫn nhận thức xã hội. Khi nhà máy bắt đầu hoạt động vào năm 2016, giá chè tươi trên thị trường chỉ khoảng 12.000 đồng/kg. Ngay từ thời điểm đó, Shanam đã thu mua với giá 40.000 đồng/kg. Đến nay, vào vụ xuân, giá thu mua đã tăng lên 80.000 - 90.000 đồng/kg, tức là thu nhập từ mỗi kg chè tươi của bà con tăng gần gấp ba lần so với trước khi có doanh nghiệp vào cuộc.

Hiện có hơn 20 lao động địa phương làm việc thường xuyên tại nhà máy, được đóng bảo hiểm, được đào tạo kỹ năng làm việc. Nhiều người trước đây chưa biết chữ đã được xóa mù, có người tiếp tục được đào tạo để đảm nhận các vị trí vận hành, quản lý. Đối với chúng tôi, đây không chỉ là câu chuyện lao động mà là câu chuyện về thay đổi tư duy.

Ban đầu, Shanam cũng mất khoảng ba năm để hiểu và thích nghi với tập quán sinh hoạt của người Mông, từ du canh du cư đến cách làm việc mang tính “đủ ăn là được”. Nhưng khi bà con thấy rằng làm việc tại nhà máy tháng nào cũng có thu nhập ổn định, hái chè đúng tiêu chuẩn là có đầu ra, thì niềm tin dần được hình thành.

Chính niềm tin đó giúp bà con bảo vệ rừng chè tốt hơn, tích cực trồng mới. Mỗi năm, Tà Xùa có thêm hàng chục hecta rừng chè được trồng mới nhờ chính sách bao tiêu sản phẩm của doanh nghiệp. Với chúng tôi, sự thay đổi trong nhận thức, đặc biệt là việc người dân coi trọng học chữ, coi trọng công việc ổn định là giá trị lớn nhất mà Shanam có được.

Hội chợ Mùa Xuân 2026: Điểm tựa để đặc sản vùng cao đi xa

- Thưa bà, tham gia Hội chợ Mùa Xuân 2026, Shanam kỳ vọng điều gì và định hướng phát triển thị trường ra sao trong thời gian tới?

Bà Nguyễn Thị Thắm: Hiện nay, người tiêu dùng trên cả nước ngày càng quan tâm đến vấn đề truy xuất nguồn gốc và câu chuyện bản địa của sản phẩm. Những hội chợ tổ chức theo từng tỉnh, từng vùng như Hội chợ Mùa Xuân tạo điều kiện rất tốt để người tiêu dùng tiếp cận trực tiếp với nhà sản xuất thực sự, hiểu rõ sản phẩm đến từ đâu và được làm ra như thế nào.

Mỗi địa phương có một đặc trưng riêng về văn hóa, khí hậu và thổ nhưỡng. Khi đến khu vực Sơn La, người tiêu dùng sẽ nghĩ ngay đến trà, cà phê, trái cây đặc sản. Sự phân vùng rõ ràng đó giúp khách hàng dễ lựa chọn hơn, đồng thời giúp doanh nghiệp kể câu chuyện của mình một cách trọn vẹn.

Thông qua Hội chợ Mùa Xuân 2026, Shanam kỳ vọng sẽ kết nối thêm được những đối tác phân phối thực sự quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ và giá trị bền vững của sản phẩm. Về lâu dài, bên cạnh kênh bán hàng truyền thống, Shanam đang từng bước chuyển đổi số, bắt đầu từ quản trị nội bộ và tiến tới phát triển mạnh kênh bán hàng trực tuyến, xây dựng gian hàng trên các sàn thương mại điện tử.

Mục tiêu của chúng tôi là đưa trà Tà Xùa đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước, nhưng vẫn giữ được tinh thần bản địa, bảo vệ rừng trà cổ thụ và tạo sinh kế ổn định cho đồng bào vùng cao.

- Xin cảm ơn bà!

Phương Lan - Mai Linh