Đưa kết quả tham vấn cộng đồng thành căn cứ thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường

Cần làm rõ điều kiện kế thừa kết quả tham vấn

Góp ý về quy định thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường tại Điều 34 dự thảo Luật, đại biểu Võ Tiến Nghị cho rằng, cần xem xét tính hợp lý của quy định cho phép chủ dự án kế thừa kết quả tham vấn khi báo cáo đánh giá tác động môi trường phải thẩm định lại.

ĐBQH Võ Tiến Nghị (Quảng Trị) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Theo đại biểu, khoản 4 Điều 34 dự thảo Luật quy định: "Trường hợp báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án có kết quả thẩm định thuộc điểm b khoản 2 hoặc điểm b khoản 3 Điều này, chủ dự án phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, được kế thừa kết quả tham vấn theo quy định tại Điều 33 và gửi cơ quan, người có thẩm quyền để tổ chức thẩm định lại theo quy định tại Điều này".

Như vậy, theo cách quy định tại dự thảo, trong các trường hợp không được chấp thuận kết quả đánh giá tác động môi trường hoặc chưa đủ điều kiện phê duyệt kết quả thẩm định, chủ dự án vẫn được kế thừa kết quả tham vấn để tiếp tục thực hiện thủ tục thẩm định lại.

Trong khi đó, khoản 5 Điều 33 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định: "Kết quả tham vấn là thông tin quan trọng để chủ dự án nghiên cứu giải pháp giảm thiểu tác động của dự án đối với môi trường và hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động môi trường. Kết quả tham vấn phải được tiếp thu, thể hiện đầy đủ, trung thực các ý kiến, kiến nghị của đối tượng được tham vấn và đối tượng quan tâm đến dự án đầu tư (nếu có)".

Các ĐBQH dự phiên họp tại hội trường. Ảnh: Khánh Duy

Từ các quy định trên, đại biểu nhận định, kết quả tham vấn chưa được xác định là căn cứ pháp lý bắt buộc để phê duyệt hoặc không phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường. Do đó, dù kết quả tham vấn có đạt được sự đồng thuận của người dân hay không, chủ dự án vẫn được kế thừa để tiếp tục thẩm định theo các trường hợp nêu tại dự thảo.

Không để tham vấn cộng đồng chỉ mang tính hình thức

Nhấn mạnh vai trò của sự đồng thuận của người dân, đại biểu Võ Tiến Nghị cho rằng, trong bối cảnh các địa phương đẩy mạnh kêu gọi, thu hút đầu tư, sự đồng thuận của cộng đồng dân cư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác đánh giá tác động môi trường.

Theo đại biểu, vấn đề này không chỉ liên quan đến bảo vệ môi trường mà còn gắn với nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và ổn định tình hình tại địa phương, nhất là những địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh.

Quang cảnh phiên thảo luận chiều 6/11. Ảnh: Quang Khánh

Thực tiễn cho thấy, một số dự án đầu tư có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đất đai, nguồn nước, sinh kế và sức khỏe người dân. Nếu quá trình triển khai không nhận được sự đồng thuận của cộng đồng dân cư, có thể phát sinh khiếu nại, tố cáo, thậm chí dẫn đến những vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự.

Ngược lại, việc tổ chức tham vấn cộng đồng một cách thực chất, lắng nghe và giải quyết những kiến nghị chính đáng của người dân sẽ góp phần nâng cao chất lượng báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Đại biểu cho rằng, đây cũng là cơ sở quan trọng để phát huy quyền làm chủ của người dân, tăng cường đồng thuận xã hội, hạn chế nguy cơ phát sinh mâu thuẫn hoặc bị lợi dụng để kích động, gây mất ổn định an ninh, trật tự tại địa phương.

Vì vậy, sự đồng thuận của người dân trong quá trình tham vấn không nên chỉ được xem là kết quả của một thủ tục hành chính, mà cần được xác định là căn cứ thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, đồng thời là yếu tố quan trọng trong quản trị rủi ro môi trường, phòng ngừa xung đột xã hội và bảo đảm an ninh chính trị từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, sự đồng thuận phải được hình thành trên cơ sở người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, tham gia tự nguyện, được phản hồi minh bạch và bảo đảm quyền giám sát, thay vì chỉ mang tính hình thức.

Từ những phân tích trên, đại biểu Võ Tiến Nghị đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, xem xét tính hợp lý của quy định tại khoản 4 Điều 34; bổ sung quy định cụ thể về những trường hợp chủ dự án được kế thừa và không được kế thừa kết quả tham vấn khi thẩm định lại báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Đồng thời, đại biểu kiến nghị nghiên cứu đưa kết quả tham vấn trở thành một căn cứ pháp lý trong việc thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường.