Đưa kinh tế chăm sóc vào chương trình nghị sự APEC 2027
Kinh tế chăm sóc đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với việc làm, thu nhập, năng suất và cơ hội phát triển nghề nghiệp của phụ nữ, qua đó trở thành một nội dung được Việt Nam quan tâm trong quá trình chuẩn bị cho APEC 2027.
Tại hội thảo quốc tế về nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc, diễn ra ngày 8-10 tại Hà Nội, các đại biểu trao đổi việc đưa kinh tế chăm sóc vào chương trình nghị sự APEC, tập trung vào dịch vụ chăm sóc, điều kiện của người cung cấp dịch vụ và chính sách hỗ trợ phụ nữ duy trì việc làm, phát triển nghề nghiệp.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu tại hội nghị về kinh tế chăm sóc tổ chức tại Hà Nội ngày 8-10. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Theo bà Ngô Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ, Việt Nam dự kiến đề xuất chủ đề Đối thoại chính sách cấp cao về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027 là “Thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ vì tăng trưởng bao trùm và có khả năng chống chịu trong APEC”.
“Chuyển đổi hệ thống chăm sóc có thể trở thành yếu tố kết nối các nội dung của chương trình nghị sự về phụ nữ và kinh tế APEC, bởi hạn chế về thời gian và trách nhiệm chăm sóc đang tác động đến khả năng tiếp cận việc làm, kỹ năng, tài chính, thị trường và cơ hội lãnh đạo của phụ nữ”, bà Ngô Diệu Linh nói.
Bà Ngô Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Bà cũng cho rằng công nghệ có thể giúp người dân tìm kiếm dịch vụ, kết nối nhu cầu với cơ sở cung cấp, xây dựng dữ liệu và hỗ trợ đào tạo người làm nghề. Dữ liệu cũng giúp cơ quan quản lý hoạch định chính sách sát hơn với nhu cầu thực tế.
Phụ nữ Việt Nam dành trung bình 15,5 giờ mỗi tuần cho công việc chăm sóc không được trả công, gần gấp đôi nam giới (8,75 giờ). Phần việc này được ước tính có giá trị tương đương tới 20% GDP, nhưng phần lớn chưa được tính đầy đủ trong các hoạt động kinh tế.
Nhu cầu dịch vụ cũng rất lớn, đó là khoảng 560.000 trẻ dưới 6 tuổi có cha hoặc mẹ làm việc tại các khu công nghiệp, 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi sẵn sàng sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ được cấp phép nếu bảo đảm chất lượng và mức giá phù hợp. Trong khi đó, chỉ 23% cơ sở giáo dục mầm non công lập cung cấp dịch vụ cho trẻ dưới 2 tuổi, cho thấy khoảng cách lớn giữa nhu cầu và khả năng cung ứng.
Đặt kinh tế chăm sóc trong chính sách việc làm
Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Từ góc độ chính sách, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà đặt công việc chăm sóc trong quan hệ trực tiếp với thị trường lao động, năng suất và chất lượng nguồn nhân lực.
Theo Thứ trưởng, mô hình gia đình vốn đảm nhận phần lớn việc chăm sóc đang thay đổi, đòi hỏi chính sách kết nối lao động, bình đẳng giới, bảo hiểm xã hội, dân số và an sinh xã hội, thay vì xem chăm sóc là trách nhiệm riêng của mỗi gia đình.
“Giảm và phân bổ lại công việc chăm sóc, việc nhà không được trả công là một trong những nội dung quan trọng của chính sách bình đẳng giới”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà khẳng định.
Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam Caroline T. Nyamayemombe. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Trưởng đại diện Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) tại Việt Nam Caroline T. Nyamayemombe nhận định chăm sóc như một phần của “hạ tầng kinh tế” vì có thể giúp phụ nữ tham gia thị trường lao động, duy trì việc làm, phát triển nghề nghiệp.
“Đầu tư vào dịch vụ chăm sóc phải đi cùng với việc bảo đảm việc làm có chất lượng và thu nhập thỏa đáng cho người làm nghề, bởi họ cũng là một phần của nền kinh tế chăm sóc”, bà Caroline T. Nyamayemombe nêu rõ.
Chuyên gia UN Women Nguyễn Thị Bích Thúy. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Xem xét kinh tế chăm sóc trong chính sách việc làm cũng đòi hỏi chú ý đến khả năng tiếp cận dịch vụ của từng nhóm lao động. Chuyên gia UN Women Nguyễn Thị Bích Thúy cho biết dịch vụ chăm sóc hiện chưa phải lúc nào cũng đáp ứng phù hợp nhu cầu của trẻ nhỏ, người cao tuổi và người khuyết tật.
Đối với trẻ nhỏ, địa điểm, giờ hoạt động, chi phí và chất lượng có thể khiến cha mẹ khó sắp xếp với thời gian làm việc; khi không tìm được nơi gửi phù hợp, người mẹ thường phải điều chỉnh công việc.
Bà cho hay, Việt Nam đã có nhiều chính sách và hạ tầng, việc cần làm là kết nối các nguồn lực hiện có và bảo đảm nhân lực để dịch vụ đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế.
Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), với sự hỗ trợ của Chính phủ Australia, cho thấy khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ em có liên hệ trực tiếp với việc phụ nữ duy trì việc làm, nhất là tại các khu công nghiệp. Sau khi sinh con, một số phụ nữ phải rời việc làm chính thức, chuyển sang khu vực phi chính thức hoặc rời thị trường lao động vì khó cân bằng công việc và trách nhiệm gia đình. Vì vậy, chăm sóc trẻ nhỏ cần được tính trong chính sách việc làm dành cho lao động nữ tại các khu công nghiệp.
Bà Ngô Hoài Thu, Phó Cục trưởng Cục Công tác chính trị, Bộ Công an. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Với phụ nữ trong ngành nghề đặc thù, yêu cầu hỗ trợ chăm sóc cũng rõ nét. Phó Cục trưởng Cục Công tác chính trị, Bộ Công an Ngô Hoài Thu cho biết chế độ trực, nhiệm vụ đột xuất, công tác xa nhà và môi trường làm việc nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến đào tạo, thăng tiến và cơ hội lãnh đạo của phụ nữ trong lực lượng công an. Phụ nữ tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc còn có các đợt công tác dài ngày ở nước ngoài, nên cần hỗ trợ về con cái và người thân. Bộ Công an đã phối hợp giữa tổ chức phụ nữ, đoàn thanh niên và đơn vị công tác để hỗ trợ gia đình cán bộ.
“Cần nhìn nhận đầy đủ giá trị của công việc chăm sóc không được trả công và tác động của công việc này đối với quá trình đào tạo, phát triển nghề nghiệp và cơ hội lãnh đạo của phụ nữ trong lực lượng vũ trang và thực thi pháp luật”, bà Ngô Hoài Thu lưu ý.
Đại diện VCCI (trái) và đại diện Ngân hàng Thế giới. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Từ những nhu cầu cụ thể đó, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng chính sách cũng cần tính đến phụ nữ làm công việc chăm sóc không được trả công, phụ nữ đang kinh doanh và cung cấp dịch vụ có trả công, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ tiếp cận công nghệ, tham gia chuyển đổi xanh và phát triển mô hình kinh doanh có trách nhiệm.
Hội nghị thu hút sự tham dự của đông đảo đại biểu. Ảnh: Kiều Thoan Thu
Việc đưa kinh tế chăm sóc vào chương trình nghị sự APEC 2027 cần gắn với khả năng triển khai chính sách, tập trung vào khả năng tiếp cận dịch vụ, điều kiện làm việc của người cung cấp dịch vụ, hỗ trợ phụ nữ trong ngành nghề đặc thù và cơ hội kinh doanh.
Hướng này phù hợp với Tầm nhìn APEC Putrajaya 2040 và Lộ trình La Serena về phụ nữ và tăng trưởng bao trùm 2019-2030. Australia sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam về nghiên cứu, thông tin và chính sách, phối hợp với UN Women và các đối tác quốc tế. UN Women và Bộ Nội vụ cũng đưa kinh nghiệm quốc tế, dữ liệu và bằng chứng nghiên cứu vào quá trình chuẩn bị nội dung cho APEC 2027.
Các ý kiến tại hội thảo sẽ là cơ sở để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện nội dung kinh tế chăm sóc trong chương trình nghị sự APEC 2027, trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế và nhu cầu thực tế trong nước.
Nền kinh tế chăm sóc giúp tạo việc làm cho phụ nữ ở nhiều quốc gia. Ảnh: Kiều Thoan Thu