3 'cái bẫy' có thể khiến doanh nghiệp trả giá đắt

Đằng sau thành công của nhiều doanh nhân nổi tiếng là những cuốn sách giúp họ hiểu rõ hơn về cách vận hành doanh nghiệp, ra quyết định và ứng phó với những biến động khó lường.

Với Warren Buffett và Bill Gates, cuốn sách kinh doanh đáng đọc nhất lại ra đời từ hơn nửa thế kỷ trước. Đó là Business Adventures (tựa Việt: Những cuộc phiêu lưu trong kinh doanh) của nhà báo John Brooks, được xuất bản lần đầu năm 1969, theo CNBC.

“Business Adventures vẫn là cuốn sách kinh doanh hay nhất mà tôi từng đọc”, Gates cho biết trong một bài viết trên blog cá nhân. Ông cũng gọi John Brooks là tác giả viết về kinh doanh yêu thích nhất của mình.

Business Adventures tập hợp 12 câu chuyện từng được Brooks đăng trên The New Yorker, xoay quanh những sự kiện đáng chú ý trong lịch sử doanh nghiệp Mỹ thế kỷ 20.

Thay vì đưa ra những công thức kinh doanh khô khan, Brooks kể lại cách con người và doanh nghiệp phản ứng trước những bước ngoặt lớn. Mỗi câu chuyện cho thấy một quyết định, một sai lầm hoặc một biến động có thể tác động đến cả một công ty như thế nào.

- Không nhận ra sự thay đổi, doanh nghiệp sẽ nhanh chóng lỗi thời

Một trong những câu chuyện đáng nhớ nhất trong sách là thất bại của Ford với Edsel - mẫu xe được hãng kỳ vọng trở thành sản phẩm đột phá dành cho tầng lớp trung lưu Mỹ.

Cuốn sách Business Adventures của nhà báo John Brooks đã được dịch sang tiếng Việt với tựa đề: Những cuộc phiêu lưu trong kinh doanh. Ảnh: Fahasa.

Ford từng cố gắng tìm hiểu người tiêu dùng muốn gì bằng cách tiến hành các cuộc khảo sát thị trường. Tuy nhiên, kết quả không khiến hãng hài lòng. Cuối cùng, Ford quyết định đi theo hướng riêng.

Hãng thậm chí quảng bá Edsel từ một năm trước khi chiếc xe hoàn thiện, với kỳ vọng tạo ra sự chú ý lớn trước ngày ra mắt.

Nhưng khi được đưa tới tay khách hàng, Edsel lại gặp hàng loạt vấn đề, từ rò rỉ dầu đến việc cốp xe không thể mở. Mẫu xe cũng bị chê đắt, tốn xăng và không đáp ứng được kỳ vọng.

Thất bại này cho thấy một bài học tưởng như đơn giản nhưng dễ bị doanh nghiệp bỏ qua: thị trường luôn thay đổi, và những gì từng đúng không có nghĩa sẽ tiếp tục đúng.

Khi doanh nghiệp không còn lắng nghe khách hàng, không nhận ra sự thay đổi trong nhu cầu xã hội và quá tin vào những giả định của chính mình, khoảng cách với đối thủ sẽ ngày càng lớn.

- Thất bại không đáng sợ bằng việc không chịu học từ thất bại

Edsel cuối cùng khiến Ford chịu khoản lỗ khoảng 350 triệu USD. Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở cách những người điều hành Ford phản ứng. Thay vì thừa nhận sai lầm, họ cho rằng mình đã làm đúng và vấn đề nằm ở khách hàng.

Brooks dẫn lời một giám đốc marketing của Ford cho rằng chính người tiêu dùng đã khiến ngành công nghiệp sản xuất ra loại xe như Edsel. Khi khách hàng không đón nhận sản phẩm, ông cho rằng họ mới là những người hành xử không đúng.

Đây chính là một trong những cạm bẫy lớn nhất của thất bại: tìm một lý do bên ngoài để giải thích cho sai lầm của mình.

Trong kinh doanh cũng như cuộc sống, thất bại thường khiến con người lo sợ vì cảm giác họ đang mất đi một thứ quan trọng. Nhưng thất bại cũng là một dạng dữ liệu. Nó cho biết điều gì không hiệu quả, giả định nào đã sai và lần tiếp theo cần làm khác đi điều gì. Vì vậy, điều quyết định không phải là một người có thất bại hay không, mà là họ phản ứng thế nào sau thất bại.

- Văn hóa doanh nghiệp đôi khi quan trọng không kém bảng cân đối kế toán

Một bài học khác của Business Adventures đến từ câu chuyện về Joseph C. Wilson, người sáng lập Xerox. Vào những năm 1960, Wilson được Brooks mô tả là một nhà lãnh đạo đi trước thời đại khi đặt nặng việc xây dựng một môi trường làm việc nhân văn.

Ông dành hàng triệu USD cho các tổ chức từ thiện và trường đại học, đồng thời đưa ra nhiều chính sách tuyển dụng tiến bộ. Theo lời Brooks, Wilson nhấn mạnh việc đặt ra những mục tiêu, nuôi dưỡng khát vọng tưởng như khó đạt được và khiến nhân viên tin rằng họ có thể thực hiện chúng quan trọng không kém, thậm chí có thể quan trọng hơn cả bảng cân đối kế toán.

Đó là bài học vẫn còn nguyên giá trị trong môi trường doanh nghiệp hiện đại. Ngày nay, người lao động không chỉ quan tâm đến mức lương. Văn hóa, giá trị và mục tiêu của doanh nghiệp ngày càng trở thành một phần quan trọng trong quyết định gia nhập hoặc ở lại một công ty.

Một môi trường làm việc thiếu niềm tin, thiếu sự gắn kết có thể khiến nhân viên mất động lực và nhanh chóng rời đi. Ngược lại, văn hóa tích cực có thể giúp cải thiện năng suất, tăng động lực và giảm tỷ lệ nghỉ việc.