Chủ động chuẩn bị đội ngũ luật sư công

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trường Sơn phát biểu tại Hội nghị triển khai Nghị quyết số 24 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công.

Với thời gian thí điểm 2 năm, Đồng Nai đang tập trung rà soát nguồn nhân lực, nhu cầu sử dụng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để hình thành đội ngũ LSC, đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.

Tăng năng lực pháp lý cho khu vực công

Ngày 29-9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 24/2026/QH16, ngày 24-4-2026 của Quốc hội về thí điểm thực hiện chế định LSC. Việc thí điểm được thực hiện từ ngày 1-10-2026 đến hết ngày 30-9-2028. Đây là mô hình mới nhằm từng bước hình thành lực lượng luật sư chuyên nghiệp trong khu vực công, góp phần nâng cao năng lực pháp lý, chủ động phòng ngừa và xử lý các rủi ro pháp lý trong hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị và doanh nghiệp nhà nước.

Các luật sư, luật gia Đồng Nai tư vấn pháp luật miễn phí cho người dân tại xã Sông Ray. Ảnh minh họa: An Nhơn

Theo quy định, LSC phải đáp ứng các tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp; đủ điều kiện được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư (HNLS) theo quy định của Luật Luật sư và có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật, giải quyết các vụ, việc pháp lý. Phạm vi công việc của LSC khá rộng gồm: tư vấn; đại diện, tham gia tố tụng; giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, hành chính, dân sự; tham gia quá trình thi hành án dân sự, hành chính. LSC có thể tham gia tư vấn pháp lý trong quá trình xây dựng, triển khai các dự án kinh tế - xã hội; giải quyết những vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài và các công việc có tính chất pháp lý khác.

Đáng chú ý, LSC không thực hiện trợ giúp pháp lý và không thay thế hoạt động của bộ phận pháp chế tại cơ quan, đơn vị. LSC không được cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân, cơ quan, tổ chức ngoài khu vực nhà nước. Khi cơ quan, tổ chức có nhu cầu, LSC được cử đến làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước. Trường hợp cần sử dụng LSC thuộc cơ quan, tổ chức khác, cơ quan có nhu cầu có thể đề nghị cơ quan đang quản lý LSC cử người hoặc đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về LSC giới thiệu…

Chủ động nguồn nhân lực

Là một trong 10 địa phương được lựa chọn thí điểm, Đồng Nai xác định việc triển khai chế định LSC là nhiệm vụ mới, cần được chuẩn bị kỹ từ nhân sự đến nhu cầu sử dụng. Luật sư Hà Mạnh Tường, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố cho biết: Ngay sau khi Bộ Tư pháp xây dựng đề án về chế định LSC, Đoàn Luật sư thành phố đã phối hợp với Cục Bổ trợ tư pháp tổ chức hội thảo, trao đổi về tính cần thiết của việc xây dựng và triển khai chế định này.

“Với gần 700 luật sư và 180 tổ chức HNLS, Đoàn Luật sư thành phố có nguồn lực chuyên môn để phối hợp với các cơ quan nhà nước trong quá trình triển khai chế định LSC. Đơn vị dự kiến sẽ phối hợp trong việc gia nhập Đoàn Luật sư, cấp thẻ luật sư; bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp cho những người được lựa chọn trở thành LSC. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ LSC có năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu công việc trong thời gian tới”- luật sư Hà Mạnh Tường chia sẻ.

Phát biểu tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 24, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trường Sơn cho rằng: Đồng Nai có quy mô kinh tế lớn, hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, phát triển hạ tầng và đô thị diễn ra mạnh. Trong quá trình quản lý nhà nước, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết các vấn đề trên địa bàn, các cơ quan, đơn vị có thể phát sinh nhiều vụ việc có tính chất pháp lý phức tạp. Vì vậy, việc thí điểm chế định LSC có ý nghĩa trong việc nâng cao năng lực xử lý các vấn đề pháp lý của khu vực công.

Ngay sau khi có chủ trương, UBND thành phố đã giao Sở Tư pháp làm đầu mối tham mưu triển khai các nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý nhà nước về luật sư và bổ trợ tư pháp; rà soát chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị liên quan; phối hợp với các địa phương, cơ quan, đơn vị và Đoàn Luật sư thành phố rà soát nguồn nhân lực, nhu cầu sử dụng, từ đó tham mưu phương án triển khai phù hợp. Đồng Nai cử nhân sự tham gia quá trình xây dựng, thẩm định các văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 24; đồng thời rà soát, cung cấp thông tin, số liệu và góp ý các văn bản liên quan đến chế định LSC.

Qua rà soát bước đầu, Đồng Nai dự kiến nguồn nhân lực LSC gồm 81 người. Trong đó, 5 người đã có chứng chỉ HNLS hoặc thuộc diện được miễn đào tạo, miễn tập sự HNLS theo quy định. Nhóm này gồm những người có chức danh chuyên môn cao trong lĩnh vực pháp luật như: giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ luật, chuyên viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp và tương đương. 76 người còn lại đã có giấy chứng nhận hoàn thành khóa đào tạo nghề luật sư hoặc thuộc diện được miễn đào tạo, tập sự HNLS 4 tháng gồm: chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật và tương đương. Cả 81 người đều được xác định có nguyện vọng, khả năng bố trí kiêm nhiệm và khả năng bố trí làm LSC. Đây là cơ sở quan trọng để thành phố xác định quy mô, cơ cấu đội ngũ phù hợp, tránh hình thức và không làm phát sinh tổ chức, nhân sự vượt quá nhu cầu thực tế.

Thời gian tới, Đồng Nai sẽ tiếp tục tập trung rà soát nguồn nhân lực, xác định nhu cầu sử dụng, hoàn thiện cơ chế phối hợp, chuẩn bị các điều kiện bảo đảm và tổ chức thực hiện theo đúng quy định của Trung ương; đồng thời chủ động tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để báo cáo, đề xuất cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời.

Tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 24, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh: Nhân sự là khâu then chốt quyết định hiệu quả của chính sách mới. Việc lựa chọn LSC phải bảo đảm “đúng người, đúng việc, đúng điều kiện, đúng tiêu chuẩn”, căn cứ vào nhu cầu thực tiễn, không chạy theo số lượng và không xem đây là giải pháp để giải quyết chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức. Cho nên sau khi đội ngũ được hình thành, người đứng đầu cơ quan, tổ chức phải phân công ngay các nhiệm vụ pháp lý cụ thể. Hiệu quả hoạt động cần được đánh giá bằng kết quả thực tế, trong đó có khả năng giải quyết các vấn đề pháp lý, hiệu quả kinh tế - xã hội và tiết kiệm nguồn lực ngân sách so với việc thuê dịch vụ pháp lý bên ngoài.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp lưu ý mô hình mới phải bảo đảm tính độc lập chuyên môn, phòng ngừa xung đột lợi ích. Quá trình thí điểm cần được theo dõi, đánh giá thường xuyên; các bộ, địa phương cần chủ động phản ánh ngay những khó khăn, vướng mắc để Bộ Tư pháp nghiên cứu, hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời; cần duy trì báo cáo định kỳ 3 tháng/lần về Bộ Tư pháp để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, làm cơ sở tổng kết chế định vào năm 2028.