Đưa Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 vào cuộc sống

Tống đạt giấy tờ do dịch vụ bưu chính công ích thực hiện

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự quy định cụ thể tương trợ tư pháp về dân sự là việc hợp tác, hỗ trợ giữa Việt Nam và nước ngoài, thông qua cơ quan, người có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan, người có thẩm quyền của nước ngoài, thực hiện một hoặc một số hoạt động quy định tại Điều 8 của Luật này, nhằm giải quyết vụ việc dân sự, vụ việc phá sản, việc thi hành án dân sự.

Phạm vi tương trợ tư pháp về dân sự giữa Việt Nam và nước ngoài bao gồm: Tống đạt giấy tờ; thu thập, cung cấp chứng cứ; triệu tập người làm chứng, người giám định; cung cấp giấy tờ hộ tịch; trích lục bản án, quyết định của Tòa án về hộ tịch; cung cấp thông tin pháp luật; các yêu cầu tương trợ tư pháp khác về dân sự.

Hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và các bên cùng có lợi, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, phù hợp với Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trường hợp Việt Nam và nước ngoài không cùng là thành viên của điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp về dân sự, thì tương trợ tư pháp về dân sự đương nhiên được thực hiện theo nguyên tắc có đi có lại, trừ trường hợp có căn cứ cho thấy nước ngoài không hợp tác thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam.

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự được Quốc hội khóa XV thông qua với tỷ lệ tán thành cao. Ảnh: QH

Hồ sơ yêu cầu và kết quả tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài được miễn hợp pháp hóa lãnh sự nếu được ký, đóng dấu bởi cơ quan, người có thẩm quyền của nước ngoài, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam được thực hiện theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trường hợp Việt Nam và nước ngoài không cùng là thành viên của điều ước quốc tế hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên không quy định thì thực hiện theo quy định pháp luật của nước được yêu cầu hoặc theo phương thức cụ thể mà Việt Nam đề nghị và nước được yêu cầu chấp nhận.

Kết quả thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam theo quy định của Luật này, do nước ngoài cung cấp, được công nhận để xem xét, sử dụng trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, vụ việc phá sản, việc thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật có liên quan.

Cũng theo Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự có thể thu thập chứng cứ bằng biện pháp lấy lời khai trực tuyến đối với đương sự có trụ sở hoặc đang cư trú ở nước ngoài theo quy định của pháp luật tố tụng của Việt Nam và pháp luật của nước được yêu cầu với điều kiện đương sự tự nguyện tham gia việc lấy lời khai trực tuyến.

Sau khi nhận được phản hồi của nước được yêu cầu về việc đồng ý cho lấy lời khai trực tuyến theo quy định trên, Bộ Tư pháp thông báo bằng văn bản cho cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự để thực hiện việc lấy lời khai trực tuyến.

Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài bao gồm Tòa án nhân dân khu vực; cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố; cơ quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài liệu. Thẩm quyền theo lãnh thổ được xác định theo nơi đương sự có trụ sở hoặc cư trú, làm việc hoặc nơi thực hiện việc thu thập, cung cấp chứng cứ.

Việc tống đạt giấy tờ của nước ngoài trong tương trợ tư pháp về dân sự tại Việt Nam do dịch vụ bưu chính công ích thực hiện. Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, nhu cầu và khả năng thực hiện trong từng thời kỳ, Chính phủ hướng dẫn việc thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam và của nước ngoài trên môi trường điện tử.

Tập trung tuyên truyền, phổ biến Luật

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 158/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tương trợ tư pháp về dân sự. Trong đó, đáng chú ý là các quy định về thủ tục, chi phí và trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong việc thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam.

Triển khai thi hành Luật trên địa bàn Thủ đô, nhằm bảo đảm quyền công dân, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đã ký ban hành Kế hoạch số 187/KH-UBND.

Theo đó, việc triển khai cần bảo đảm sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc triển khai thi hành Luật và thực hiện các hoạt động tương trợ tư pháp; xác định cụ thể nội dung công việc, cách thức thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị.

Thành phố giao Sở Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan, đơn vị tập trung tuyên truyền, phổ biến Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành bằng các hình thức phù hợp như hội nghị, chuyên trang, chuyên mục trên các phương tiện truyền thông, Website, biên soạn tài liệu...); tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, cử công chức tham dự các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ do các cơ quan trung ương tổ chức.

Đồng thời tiếp nhận, xử lý, thực hiện các yêu cầu về tống đạt giấy tờ, thu thập, cung cấp chứng cứ, triệu tập người làm chứng, người giám định; cung cấp giấy tờ hộ tịch; trích lục bản án, quyết định của Tòa án về hộ tịch; cung cấp thông tin pháp luật và các yêu cầu tương trợ tư pháp khác theo Luật.

Phó Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu các sở, ngành, UBND các xã, phường căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, đơn vị tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch và đảm bảo kinh phí thực hiện theo phân cấp ngân sách.

Kết quả tổng kết thi hành Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 cho thấy, với số lượng hàng ngàn yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự được thực hiện có kết quả ngày càng tăng hàng năm, đã giúp các cơ quan trong nước và nước ngoài xử lý các vụ việc dân sự đúng pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan…