Đưa Nghị quyết 80 thành hành động: Nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia
Sức mạnh mềm có khả năng thu hút, thuyết phục và lan tỏa ảnh hưởng thông qua các giá trị tích cực đã trở thành yếu tố quan trọng, góp phần quyết định vị thế của mỗi quốc gia trong trật tự quốc tế mới.
Hình ảnh những cán bộ, chiến sỹ Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn và trách nhiệm đã tạo ấn tượng tốt đẹp trong cộng đồng quốc tế, thể hiện một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, sẵn sàng đóng góp cho an ninh và ổn định toàn cầu. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới đã đặt ra một định hướng chiến lược: phát triển văn hóa gắn với xây dựng con người Việt Nam toàn diện, qua đó nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia.
Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành văn hóa mà còn là yêu cầu của cả hệ thống chính trị, mang tính lâu dài, thổi bùng khát vọng phát triển đất nước.
Trong bối cảnh thế giới chuyển động nhanh chóng, với những biến đổi sâu sắc về địa chính trị, kinh tế, công nghệ và truyền thông, sự cạnh tranh giữa các quốc gia không còn chỉ diễn ra trên phương diện quân sự hay kinh tế, mà ngày càng thể hiện rõ qua năng lực tạo dựng ảnh hưởng bằng giá trị, văn hóa và uy tín.
Sức mạnh mềm có khả năng thu hút, thuyết phục và lan tỏa ảnh hưởng thông qua các giá trị tích cực đã trở thành yếu tố quan trọng, góp phần quyết định vị thế của mỗi quốc gia trong trật tự quốc tế mới.
Văn hóa soi đường - sức mạnh mềm đưa Việt Nam tỏa sáng
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi.” Trong thời đại ngày nay, tư tưởng ấy được mở rộng: văn hóa không chỉ soi đường cho phát triển trong nước mà còn là nền tảng để Việt Nam tỏa sáng, tạo dựng ảnh hưởng trên trường quốc tế.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia, sức mạnh mềm của một quốc gia được hình thành từ nhiều yếu tố như: giá trị văn hóa đặc sắc; hệ giá trị xã hội tiến bộ; chất lượng nguồn nhân lực; uy tín chính trị; hình ảnh tích cực trong mắt bạn bè quốc tế; khả năng đóng góp vào các vấn đề chung của nhân loại. Khác với sức mạnh cứng dựa trên tiềm lực vật chất, sức mạnh mềm tạo nên sự hấp dẫn và thiện cảm, từ đó thúc đẩy các quốc gia khác tự nguyện hợp tác.
Một minh chứng cho sức mạnh mềm của Việt Nam là vai trò ngày càng tích cực trong hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế. Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã cử lực lượng tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại nhiều khu vực. Hình ảnh những cán bộ, chiến sỹ Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn và trách nhiệm đã tạo ấn tượng tốt đẹp trong cộng đồng quốc tế, thể hiện một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, sẵn sàng đóng góp cho an ninh và ổn định toàn cầu.
Bên cạnh đó, việc nhiều di sản được UNESCO ghi danh như vịnh Hạ Long hay Phố cổ Hội An cũng tạo sức hút lớn đối với bạn bè quốc tế, qua đó nâng cao uy tín và vị thế quốc gia.
Vịnh Hạ Long. (Nguồn: Ban Quản lý Vịnh Hạ Long)
Sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch, gắn với hình ảnh đất nước an toàn, thân thiện và giàu bản sắc, liên tục được các tổ chức, tạp chí quốc tế vinh danh là điểm đến hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.
Thông qua trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và con người, du khách quốc tế có cái nhìn tích cực hơn về đất nước, từ đó gia tăng thiện cảm và mong muốn hợp tác lâu dài.
Nhìn ra thế giới, có thể thấy rõ vai trò của chiến lược phát triển toàn diện trong việc nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Hàn Quốc là một ví dụ tiêu biểu. Vài chục năm trước, quốc gia này vẫn đang trong quá trình phát triển; tuy nhiên, đến nay, vị thế và sức mạnh mềm của Hàn Quốc đã trở thành minh chứng điển hình cho việc một nước tầm trung có thể vươn lên thành cường quốc có ảnh hưởng toàn cầu.
Hàn Quốc sở hữu nhiều tập đoàn đa quốc gia có sức cạnh tranh cao như Samsung, Hyundai Motor Company và LG, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về điện tử, ôtô và công nghệ cao.
Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nước này thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) hàng đầu thế giới, dẫn đầu ở các ngành bán dẫn, viễn thông 5G và công nghệ số.
Đặc biệt, Hàn Quốc xây dựng vị thế vững chắc nhờ phát triển mạnh công nghiệp văn hóa. Điện ảnh Hàn Quốc vươn tầm quốc tế với nhiều tác phẩm đạt giải thưởng danh giá. Truyền hình và các nền tảng trực tuyến bùng nổ với loạt phim tạo hiệu ứng toàn cầu, mang lại giá trị xuất khẩu nội dung lớn.
Trong lĩnh vực âm nhạc, K-pop trở thành biểu tượng của “Làn sóng Hallyu.” Các nhóm nhạc như BTS và Blackpink thường xuyên dẫn đầu bảng xếp hạng quốc tế, tổ chức những chuyến lưu diễn quy mô lớn tại Mỹ và châu Âu. Sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh cứng (kinh tế, công nghệ) và sức mạnh mềm (văn hóa, giá trị) đã giúp Hàn Quốc củng cố vị thế quốc gia, trở thành một trong những nước có ảnh hưởng đáng kể trên thế giới trong thế kỷ XXI.
Văn hóa - nâng tầm vị thế Việt Nam
Từ bài học quốc tế đó, có thể nhìn lại Việt Nam với những lợi thế riêng có. Là quốc gia có bề dày lịch sử hàng nghìn năm, từng trải qua nhiều cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập và đang vươn lên mạnh mẽ trong tiến trình hội nhập, Việt Nam càng nhận thức rõ ý nghĩa đặc biệt quan trọng của sức mạnh mềm.
Đây là phương thức hiệu quả để khẳng định bản sắc dân tộc, củng cố niềm tin, mở rộng quan hệ đối ngoại và nâng cao vị thế quốc tế một cách bền vững.
Theo ông Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, việc ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa trong kỷ nguyên phát triển mới. Ông cho rằng trong thời gian dài, đất nước ưu tiên quốc phòng, an ninh, đối ngoại và kinh tế; còn văn hóa tuy được coi trọng nhưng đầu tư và chính sách chưa thật sự tương xứng.
Ông nhấn mạnh để hiểu rõ ý nghĩa của Nghị quyết 80, cần nhìn lại vai trò lịch sử của văn hóa đối với dân tộc Việt Nam. Trước hết, chính văn hóa đã giúp dân tộc không bị đồng hóa, đề cao ý thức dân tộc, phát huy sức mạnh bản địa, gìn giữ và bảo tồn các giá trị truyền thống.
Ông Trần Quốc Chiêm, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội cho rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam là một “cú hích” lịch sử, mang ý nghĩa chiến lược, tạo bước ngoặt trong tư duy lãnh đạo, quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa, qua đó đặt văn hóa vào đúng vị thế trong tiến trình phát triển đất nước.
Phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa là cách “đánh thức” quyền lực mềm, hướng tới xây dựng văn hóa trở thành ngành kinh tế xanh, có sức cạnh tranh và khả năng xuất khẩu giá trị; đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới, giữ gìn bản sắc dân tộc, chủ động hội nhập và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.
Du khách quốc tế tham quan Hà Nội. (Nguồn: TTXVN)
Nghị quyết 80 khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững. Văn hóa chính là “căn cước mềm” của quốc gia, tạo nên sự khác biệt và sức hấp dẫn lâu dài. Việt Nam sở hữu hệ giá trị văn hóa giàu bản sắc: lòng yêu nước nồng nàn; tinh thần đoàn kết cộng đồng; đức tính cần cù, sáng tạo; sự nhân ái, khoan dung. Những giá trị ấy đã giúp dân tộc vượt qua nhiều thử thách lịch sử, đồng thời tạo dựng hình ảnh một đất nước yêu chuộng hòa bình, ổn định và thân thiện.
Việc xây dựng và triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới không chỉ phục vụ phát triển nội tại mà còn là cơ sở để giới thiệu Việt Nam với thế giới như một quốc gia có bản lĩnh, lý tưởng và khát vọng. Khi các giá trị tích cực ấy được hiện thực hóa trong đời sống xã hội, chúng sẽ tự nhiên lan tỏa ra bên ngoài, trở thành nguồn lực mềm đầy sức thuyết phục.
Nghị quyết 80 xác định con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển văn hóa. Điều đó có nghĩa, sức mạnh mềm quốc gia trước hết được tạo nên từ phẩm chất, năng lực và hình ảnh của mỗi công dân. Đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp; thế hệ trẻ năng động; doanh nhân trách nhiệm; trí thức và nghệ sỹ tài năng cùng góp phần định hình hình ảnh Việt Nam hiện đại, hội nhập và đáng tin cậy. Mỗi người Việt Nam trong học tập, lao động và giao lưu quốc tế đều là một “đại sứ văn hóa.”
Tác phong kỷ luật, ý thức pháp luật và tinh thần tôn trọng khác biệt sẽ bồi đắp uy tín quốc gia; trong khi hành vi thiếu chuẩn mực có thể làm suy giảm niềm tin. Vì vậy, phát triển con người toàn diện không chỉ là mục tiêu giáo dục mà còn là chiến lược nâng cao vị thế đất nước.
Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, nhiều sản phẩm công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc đã tạo dấu ấn tích cực. Chẳng hạn, bộ phim “Đào, phở và piano” tái hiện tinh thần Hà Nội thời kháng chiến, được công chúng đón nhận như một tác phẩm giàu giá trị lịch sử và nhân văn.
Poster phim “Đào, phở và piano.”
Ở lĩnh vực âm nhạc, MV “Hào khí Việt Nam” của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam lan tỏa tinh thần yêu nước trên nền tảng số. Ngoài ra, một số trò chơi điện tử lịch sử góp phần kể câu chuyện dân tộc bằng ngôn ngữ hiện đại, kết hợp giải trí với giáo dục truyền thống.
Hội nhập quốc tế về văn hóa, tham gia các diễn đàn đa phương và tăng cường giao lưu học thuật, nghệ thuật là những kênh quan trọng để nâng tầm vị thế Việt Nam. Cùng với đó, đổi mới quản trị, xây dựng nền hành chính minh bạch, hiệu quả và môi trường đầu tư ổn định sẽ củng cố niềm tin quốc tế. Đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho tương lai.
Những năm gần đây, Việt Nam đẩy mạnh hội nhập văn hóa bằng các hoạt động cụ thể, thiết thực. Năm 2023, Đà Lạt được UNESCO công nhận là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc, mở ra cơ hội hợp tác và giao lưu nghệ thuật quốc tế. Hội An thường xuyên tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa Việt-Nhật, Việt-Hàn, thu hút đông đảo du khách và nghệ sỹ nước ngoài.
Nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự đồng lòng của toàn xã hội. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, con người được phát huy toàn diện và khát vọng phát triển được khơi dậy mạnh mẽ, hình ảnh Việt Nam sẽ ngày càng được khẳng định bền vững trên trường quốc tế.
Trong những năm qua, Việt Nam đã có hơn 60 di sản được UNESCO công nhận.
Công tác văn hóa đối ngoại gắn với truyền thông, hằng năm đón nhiều hãng thông tấn, cơ quan báo chí lớn đến quảng bá hình ảnh Việt Nam.
Thời gian tới, Việt Nam tập trung kết nối đối tác quốc tế, quảng bá sản phẩm văn hóa ra nước ngoài, tham gia các sự kiện lớn như Oscar, Liên hoan phim Cannes, World Expo, Venice Biennale; đồng thời thúc đẩy đào tạo nhân lực, thu hút tài năng, chuyển giao công nghệ và đẩy mạnh quảng bá văn hóa trên nền tảng số./.
