Đưa pháp luật đến với đồng bào dân tộc bằng công nghệ số

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên sử dụng song song tiếng phổ thông và tiếng dân tộc để giải thích cho bà con hiểu. Ảnh: Tạ Duy Thắng

Đổi mới cách tuyên truyền

Những ngày đầu mùa hè nắng như đổ lửa, nhiều bản nằm cheo leo trên núi cao của các xã biên giới Việt-Lào, muốn vào được, người đi phải vượt hàng chục cây số đường đèo dốc. Chính điều kiện địa hình ấy khiến công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở khu vực biên giới từ lâu gặp không ít khó khăn. Có thời điểm, việc tuyên truyền chủ yếu dựa vào những buổi họp bản, phát tờ rơi hay loa truyền thanh truyền thống. Nội dung tuyên truyền vì thế đôi khi khô cứng, thiếu tính tương tác, khó tiếp cận với giới trẻ và chưa theo kịp tốc độ lan truyền thông tin trên không gian mạng...

Từ yêu cầu thực tiễn, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đã chỉ đạo các đồn Biên phòng nghiên cứu, từng bước đưa công nghệ số vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, coi đây là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong giai đoạn mới. Điểm đáng chú ý là việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng ở khâu truyền tải thông tin, mà còn tham gia vào toàn bộ quy trình sản xuất sản phẩm truyền thông. Từ xây dựng kịch bản, thiết kế hình ảnh, dựng video, tạo giọng đọc đến hoàn thiện sản phẩm đều có sự hỗ trợ của các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Nhờ đó, thời gian sản xuất các sản phẩm truyền thông được rút ngắn đáng kể, nội dung phong phú hơn, hình thức thể hiện sinh động hơn. Những quy định vốn khô khan của pháp luật được chuyển thành video ngắn, infographic, clip tình huống gần gũi với đời sống người dân vùng biên... Không còn những bài tuyên truyền một chiều, nặng lý thuyết, thay vào đó là những nội dung trực quan, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đặc biệt, việc tận dụng mạng xã hội đã giúp thông tin lan tỏa nhanh hơn, tạo sức hút với thanh thiếu niên vùng biên, những người tiếp cận internet ngày càng nhiều.

Khi mạng xã hội trở thành “kênh dân vận” mới

Tại Đồn Biên phòng Nậm Nhừ, mô hình “Tổ truyền thông số” đang trở thành một điểm sáng trong công tác tuyên truyền pháp luật ở khu vực biên giới. Khác với cách làm truyền thống trước đây, mô hình này tận dụng đồng bộ nhiều nền tảng truyền thông, lấy công nghệ số làm trung tâm. Fanpage của đơn vị được duy trì thường xuyên, cập nhật liên tục các tin, bài, video phản ánh hoạt động của cán bộ, chiến sĩ, đồng thời lồng ghép nội dung tuyên truyền pháp luật. Điều đáng nói là các nội dung tuyên truyền không còn khô cứng theo kiểu đọc văn bản pháp luật. Nhiều video được xây dựng theo dạng tình huống, ngắn gọn, dễ hiểu, phản ánh trực tiếp những vấn đề người dân vùng biên thường gặp như xuất nhập cảnh trái phép, mua bán ma túy, tảo hôn, lừa đảo qua mạng hay tranh chấp đất đai.

Bên cạnh nền tảng số, hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở vẫn được duy trì, nhưng đã được đổi mới cả về nội dung lẫn hình thức. Các bản tin không chỉ tuyên truyền chủ trương, chính sách, mà còn kết hợp âm nhạc, câu chuyện thực tế và đặc biệt là phát song ngữ để đồng bào dân tộc thiểu số dễ tiếp cận hơn. Ở nhiều bản vùng cao, nơi internet chưa thực sự ổn định, tiếng loa truyền thanh mỗi sáng, mỗi chiều vẫn là “kênh thông tin” quen thuộc của người dân. Nhưng giờ đây, những nội dung phát trên loa đã gần gũi hơn, dễ nghe hơn và sát với đời sống hơn.

Video clip tuyên truyền nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân khu vực biên giới do Đồn Biên phòng Nậm Nhừ thiết kế. Ảnh: Tạ Duy Thắng

Việc kết hợp giữa truyền thông truyền thống với công nghệ số đã tạo nên hiệu ứng rõ rệt. Nhiều người dân chủ động tìm hiểu pháp luật qua điện thoại thông minh, theo dõi các trang thông tin chính thống của lực lượng Biên phòng để cập nhật kiến thức và cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Trực tiếp hướng dẫn đồng bào tiếp cận công nghệ số

Nếu ở Nậm Nhừ, truyền thông số được triển khai mạnh trên không gian mạng thì tại xã Sín Thầu, Đồn Biên phòng Sen Thượng lại chọn cách làm gần dân hơn: Trực tiếp đến từng nhà hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ.

Sín Thầu là xã vùng biên đặc biệt khó khăn, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Hà Nhì. Nhiều người dân trước đây chưa đăng ký sim chính chủ, chưa biết sử dụng ứng dụng số, cũng chưa hiểu rõ các nguy cơ mất an toàn thông tin trên mạng. Thay vì chỉ tuyên truyền chung chung, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Sen Thượng trực tiếp “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân từng thao tác cụ thể.

Trong các buổi tuyên truyền, cán bộ Biên phòng sử dụng song song tiếng phổ thông và tiếng Hà Nhì để giải thích cho bà con hiểu về việc định danh thuê bao, xác thực thông tin cá nhân hay sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Những khái niệm vốn xa lạ với đồng bào vùng cao như dữ liệu số, mã QR, định danh điện tử hay ứng dụng VNeID được các chiến sĩ diễn giải bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu. Không ít trường hợp, cán bộ Biên phòng trực tiếp hướng dẫn người dân từng bước, từ quét mã căn cước công dân gắn chip, chụp ảnh chân dung đến cài đặt và sử dụng ứng dụng. Nhiều người già ban đầu còn e dè, lo bị mất tiền trong tài khoản hoặc hỏng điện thoại nên không dám thao tác. Nhưng bằng sự kiên trì, gần gũi, các chiến sĩ Biên phòng đã giúp bà con dần thay đổi nhận thức.

Ông Khoàng Gia Lèn, Trưởng bản Tả Khoa Pá, xã Sín Thầu chia sẻ, lúc đầu, người dân trong bản rất lo lắng khi nghe nói phải chuẩn hóa thông tin thuê bao hay cài đặt ứng dụng số. Nhưng khi cán bộ Biên phòng đến tận nhà hướng dẫn cụ thể, bà con đã yên tâm hơn. “Các chú Biên phòng chỉ dẫn từng bước nên ai cũng làm được. Bà con còn được hướng dẫn cách xem thông tin pháp luật trên điện thoại, biết quy định về biên giới, biết cách nhận diện lừa đảo trên mạng nên không còn sợ như trước nữa”-ông Lèn nói.

Từ những việc làm tưởng như nhỏ ấy, nhận thức pháp luật của người dân đã thay đổi rõ rệt. Không ít người dân vùng biên giờ đây đã biết tra cứu thông tin chính thống, cảnh giác với các cuộc gọi lạ, không nghe theo luận điệu xấu trên mạng xã hội. Đó cũng là cách để lực lượng Biên phòng chủ động phòng ngừa vi phạm pháp luật từ sớm, từ xa. Và từ sự chủ động, sáng tạo ấy, thế trận biên phòng toàn dân nơi cực Tây Tổ quốc đang được củng cố bằng chính niềm tin của đồng bào đối với pháp luật và với những người lính quân hàm xanh luôn sát dân, gần dân giữa đại ngàn biên giới.