Đưa pháp luật về gần dân, đưa thực tiễn vào chính sách

Gỡ chuyện pháp lý từ cơ sở

Một quy định pháp luật dù chặt chẽ đến đâu cũng chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có thể hiểu, tiếp cận và sử dụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.Từ cách tiếp cận đó, Hội Luật gia tỉnh Quảng Ngãi xác định đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý về cơ sở là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Ông Phạm Trung Uy, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Ngãi.

Trao đổi với PV, ông Phạm Trung Uy, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Ngãi, cho hay, một trong những đóng góp nổi bật của Hội là đưa hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật gắn với tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý về cơ sở.

"Đây là những công việc trực tiếp hướng về cơ sở, giúp người dân nâng cao hiểu biết, chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời góp phần phòng ngừa vi phạm, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội", ông Uy nói.

Từ cuối năm 2024 đến nay, Hội Luật gia tỉnh và các cấp Hội đã tổ chức, phối hợp tổ chức gần 100 đợt phổ biến, giáo dục pháp luật với hơn 25.000 lượt người tham dự.

Nội dung trải rộng từ đất đai, khiếu nại, tố cáo, hòa giải ở cơ sở đến hôn nhân và gia đình, quyền trẻ em, phòng, chống ma túy… Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với quyền, nghĩa vụ và những vấn đề người dân thường gặp trong cuộc sống.

Cùng với việc giúp người dân "biết luật", hoạt động tư vấn pháp luật được triển khai để hỗ trợ họ vận dụng quy định vào từng vụ việc cụ thể.

Rất đông người dân xã Đắk Plô (Quảng Ngãi) tới buổi tuyên truyền để lắng nghe các chia sẻ từ Hội Luật gia tỉnh Quảng Ngãi.

Trong gần 2 năm, Hội đã tư vấn pháp luật cho 214 vụ việc. Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Hội thực hiện tư vấn miễn phí đối với nhiều trường hợp liên quan đến đất đai, dân sự, hôn nhân và gia đình, hộ tịch cùng những vấn đề pháp lý thiết thực khác.

Các tổ chức Hội trực thuộc cũng tham gia trợ giúp pháp lý cho người có công, người dân tộc thiểu số, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, người nghèo và các nhóm yếu thế.

Phạm vi đưa pháp luật đến người dân không dừng ở cộng đồng dân cư. Thông qua chương trình phối hợp với Trại Tạm giam số 1 Công an tỉnh Quảng Ngãi, Hội đã tổ chức phổ biến pháp luật và trợ giúp pháp lý cho các bị can đã có kết luận điều tra và những phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù.

Các quy định về quyền, nghĩa vụ của người chấp hành xong án phạt tù, xóa án tích, cư trú, hộ tịch cùng những chính sách hỗ trợ học nghề, vay vốn, tạo việc làm được chuyển tải để họ chuẩn bị cho hành trình trở về cộng đồng.

Hội Luật gia tỉnh Quảng ngãi thực hiện phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý tại Trại Tạm giam số 1 Công an tỉnh Quảng Ngãi.

Ông Uy chia sẻ, ý nghĩa của những hoạt động này không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức pháp luật. Khi người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và biết sử dụng pháp luật để giải quyết vấn đề của mình, những mâu thuẫn, tranh chấp có điều kiện được hạn chế ngay từ cơ sở.

"Qua đó, Hội góp phần giữ gìn an ninh trật tự, ổn định xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật và chính quyền, góp phần trực tiếp vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương", ông Uy cho biết.

Để chính sách gần hơn với đời sống

Bên cạnh đó, ông Uy chia sẻ thêm, đến giữa năm 2026, Thường trực Hội Luật gia tỉnh đã nghiên cứu, tham gia góp ý 21 dự án luật do Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tổ chức lấy ý kiến, cùng nhiều dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của địa phương.

Ở các chi hội trực thuộc, hoạt động này còn đi sâu vào quá trình xây dựng chính sách. Riêng Chi hội Luật gia Sở Tư pháp đã tham gia thẩm định hàng trăm dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Qua quá trình góp ý, từ kinh nghiệm thực tiễn, đội ngũ luật gia có thể chỉ ra những quy định còn khó thực hiện hoặc dễ phát sinh vướng mắc, góp phần để chính sách sát hơn với đời sống. Cơ sở vì thế không chỉ là nơi thực thi pháp luật mà còn là nơi kiểm chứng tính khả thi của chính sách.

Đại diện lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi chụp ảnh lưu niệm cùng Hội Luật gia Quảng Ngãi tại Hội nghị tổng kết công tác Hội năm 2025.

Cùng với tham gia xây dựng chính sách, Hội và các tổ chức trực thuộc còn thực hiện rà soát 82 văn bản thuộc các lĩnh vực doanh nghiệp, đầu tư kinh doanh, lao động, bảo hiểm xã hội, việc làm, thủ tục hành chính, giáo dục - đào tạo. Qua đó, 61 văn bản có nội dung không còn phù hợp được kiến nghị xử lý.

Ông Uy cho hay, những con số này không đơn thuần phản ánh khối lượng công việc. Điều quan trọng hơn là đội ngũ luật gia có điều kiện đóng góp kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, giúp các chính sách khi được ban hành bảo đảm tính hợp pháp, khả thi và phù hợp hơn với yêu cầu quản lý cũng như đời sống xã hội.

Tư vấn pháp luật tại xã Ba Dinh.

Vai trò này tiếp tục được thể hiện qua hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Với trách nhiệm là thành viên Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và Hội đồng tư vấn Dân chủ - Pháp luật của tỉnh, Hội Luật gia đã tham gia phản biện 6 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến những vấn đề gần với đời sống người dân như đất đai, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giá đất, phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý.

Trong vai trò là thành viên Tổ công tác do Chủ tịch UBND tỉnh thành lập, Hội cũng phối hợp với Thanh tra tỉnh tham gia 7 cuộc họp, đóng góp ý kiến tư vấn đối với các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp do UBND tỉnh giao giải quyết.

Hội nghị tập huấn kỹ năng phổ biến giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở tại phường Nghĩa Lộ.

Thời gian tới, hoạt động của Hội tiếp tục bám sát nhiệm vụ chính trị của tỉnh và những vấn đề pháp lý đặt ra từ đời sống, phát huy thế mạnh chuyên môn trong xây dựng, phản biện chính sách và hỗ trợ giải quyết những vấn đề phát sinh ở cơ sở.

"Điều quan trọng là Hội không làm hình thức mà thực sự hỗ trợ chính quyền giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của Nhân dân", ông Uy nhấn mạnh.

Từ góp ý một chính sách trước khi ban hành đến giúp người dân hiểu và vận dụng đúng quy định pháp luật, các hoạt động của Hội Luật gia Quảng Ngãi đều hướng đến một điểm chung đó là, đưa pháp luật về cơ sở, đưa tiếng nói từ cơ sở vào chính sách.

Di Linh