Đưa quy định cấm thuốc lá điện tử vào Luật một cách toàn diện

Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác vào Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: ST

Những tín hiệu tích cực từ lệnh cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng

Tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, trong đó, Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN), các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ ngày 01/01/2025.

Tiếp đó, Luật Đầu tư được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 cũng đã quy định cấm kinh doanh TLĐT, TLNN.

Thực tiễn cho thấy, các quy định cấm hoàn toàn TLĐT, TLNN tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã đem lại những tín hiệu tích cực. Sau khi Nghị quyết có hiệu lực, tình hình ngộ độc do sử dụng TLĐT đã có chiều hướng giảm.

Theo dữ liệu sơ bộ từ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, sau lệnh cấm, số ca cấp cứu do TLĐT, TLNN đã giảm đáng kể. Trước khi có lệnh cấm, trong vòng 22 tháng Trung tâm tiếp nhận 120 trường hợp cấp cứu liên quan đến sử dụng TLĐT hoặc TLNN, tức là trung bình 5-6 trường hợp trong mỗi tháng, với một số trường hợp bị tổn thương não nghiêm trọng sau khi sử dụng TLĐT.

Kể từ khi lệnh cấm được thông qua, Trung tâm chỉ điều trị 1-2 trường hợp cấp cứu liên quan đến TLĐT, TLNN mỗi tháng.

Việc quảng cáo công khai các sản phẩm này của những người có ảnh hưởng và bán công khai tại cửa hàng cũng đã giảm mạnh và gần như chấm dứt sau thanh tra và xử phạt mạnh mẽ. Theo báo cáo của Bộ Công an, trước khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 có hiệu lực, từ năm 2020 đến Quý I năm 2024, công an cả nước phát hiện, xử lý 728 vụ/883 đối tượng liên quan đến TLĐT, TLNN (trong đó khởi tố tội phạm về ma túy 162 vụ/299 đối tượng; khởi tố về tội buôn lậu 2 vụ/2 đối tượng; còn lại xử lý hành chính về hành vi kinh doanh hàng hóa không có nguồn gốc xuất xứ.

Sau khi có Nghị quyết số 173, từ đầu năm 2025 đến đầu năm 2026, lực lượng công an trên toàn quốc đã phát hiện 5 vụ liên quan đến TLĐT, TLNN, khởi tố 2 vụ, 17 bị can về hành vi sản xuất, buôn bán hàng cấm.

Tiến sĩ Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam đánh giá, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể và khẳng định vị thế là một quốc gia dẫn đầu trong công tác kiểm soát thuốc lá.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực cho thấy lệnh cấm TLĐT và TLNN đang giúp giảm tỷ lệ sử dụng trong giới trẻ, giảm số ca cấp cứu và tăng cường thực thi pháp luật, các cải cách về thuế thuốc lá cũng được kỳ vọng tạo ra tác động lớn. WHO ước tính đến năm 2031, các cải cách này có thể giúp khoảng 2,1 triệu người bỏ thuốc hoặc không hút thuốc, đồng thời ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới.

Đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá điện tử vào luật

Từ những tín hiệu tích cực bước đầu, đại diện WHO nhấn mạnh, giờ là lúc Việt Nam cần tiến xa hơn và củng cố những thành quả đã đạt được.

Trong quá trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, WHO cho rằng, Việt Nam có cơ hội đưa quy định cấm thuốc lá điện tử vào Luật một cách toàn diện. Việc này bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với linh kiện, bộ phận và các sản phẩm liên quan như túi ngậm nicotine.

Đối với các sản phẩm thuốc lá thông thường, WHO khuyến nghị Việt Nam cấm trưng bày sản phẩm tại điểm bán, tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì, loại bỏ các khu vực dành riêng cho hút thuốc trong nhà, đồng thời thực thi nghiêm các quy định về địa điểm cấm hút thuốc.

Theo TS Angela Pratt, các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút giới trẻ, khiến họ dễ rơi vào tình trạng nghiện lâu dài. “Sự thật là các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút giới trẻ và khiến họ nghiện suốt đời. Trách nhiệm của chúng ta, với vai trò là những người làm công tác y tế công cộng, là phải chấm dứt sự lệ thuộc đó” - bà Angela Pratt nói.

Từ góc độ cơ quan chủ trì soạn thảo Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế cũng đề xuất cần phải bổ sung quy định sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng TLĐT, TLNN, thuốc lá mới khác tại Dự thảo Luật.

Bà Trần Thị Vân Ngọc - Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, việc bổ sung quy định này nhằm cụ thể hóa quy định tại Nghị quyết số 173 của Quốc hội; bảo vệ sức khỏe cộng đồng khỏi tác hại của TLĐT, TLNN và thuốc lá mới khác, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em và thanh thiếu niên – những đối tượng dễ bị ảnh hưởng bỏi các sản phẩm này.

Đồng thời, chính sách cũng hướng đến giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm do TLĐT, TLNN và thuốc lá mới gây ra, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Chính sách này cũng phù hợp với khuyến cáo của WHO và xu hướng của các nước có điều kiện kinh tế, xã hội tương đồng với Việt Nam.

Theo đó, nội dung của chính sách được Bộ Y tế đề xuất gồm:

Định nghĩa về TLĐT, TLNN và thuốc lá mới khác.

Quy định việc cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, chứa chấp, sử dụng TLĐT, TLNN và thuốc lá mới khác, cấm sản xuất, mua bán thiết bị điện tử, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất TLĐT, TLNN, thuốc lá mới khác, trừ trường hợp theo quy định tại khoản 16 Điều 52 Luật Đầu tư.

Quy định việc cấm quảng cáo, khuyến mại thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác dưới mọi hình thức.

Quy định cấm vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác.

Việc bổ sung các chính sách này không làm phát sinh yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến quốc phòng, an ninh; ngược lại góp phần tăng cường quản lý nhà nước, phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến sản xuất, buôn bán, vận chuyển trái phép thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác, hạn chế nguy cơ lợi dụng các sản phẩm này để sử dụng, pha trộn chất ma túy và các chất gây nghiện khác - bà Trần Thị Vân Ngọc nhấn mạnh.

Cũng theo bà Ngọc, Bộ Y tế đã phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan có liên quan trong quá trình xây dựng chính sách rà soát, hoàn thiện để bảo đảm nội dung Dự án Luật thống nhất với các quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh và chịu trách nhiệm về nội dung đánh giá này.

Dự kiến, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào cuối năm 2026.