Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai: Từng bước tạo môi trường hội nhập

Trường Tiểu học Đồng Thuận đã triển khai dạy song ngữ tiếng Anh kết hợp Toán.

Bài 1: Tạo nền tảng từ những tiết học song ngữ

Nhiều trường tiểu học ở Quảng Trị đang tạo môi trường để học sinh sử dụng ngoại ngữ một cách tự nhiên.

Ban đầu, tiếng Anh được giáo viên sử dụng qua những câu giao tiếp đơn giản trong lớp học, tiến tới giúp học sinh tiếp cận kiến thức các môn Toán, Khoa học Tự nhiên và Xã hội.

Tại Trường Tiểu học Đồng Thuận (phường Đồng Thuận, tỉnh Quảng Trị), một tiết học Toán diễn ra khác với cách học quen thuộc. Bên cạnh những con số, phép tính và bài toán, học sinh được nghe, nói và thực hiện các yêu cầu bằng tiếng Anh.

Những câu lệnh ngắn, trò chơi tương tác và hoạt động nhóm khiến tiết học trở nên sôi động, học sinh hứng thú.

Không phải toàn bộ nội dung bài học đều được dạy bằng tiếng Anh. Giáo viên lựa chọn những từ vựng, câu lệnh và nội dung phù hợp với năng lực của học sinh, từng bước hình thành thói quen sử dụng ngoại ngữ trong quá trình học tập.

Cô Dương Hà Linh, giáo viên Trường Tiểu học Đồng Thuận tích hợp tiếng Anh vào dạy học môn Toán.

Phát triển tư duy, năng lực cho học sinh

Cô Dương Hà Linh, giáo viên dạy Toán và Tiếng Việt tại Trường Tiểu học Đồng Thuận cho biết, để học sinh có thể tiếp cận Toán bằng tiếng Anh, giáo viên trước hết phải giúp các em làm quen với những câu lệnh đơn giản.

“Ban đầu, cô nói nội dung bằng tiếng Việt trước, sau đó nói bằng tiếng Anh để học sinh hiểu khẩu lệnh và thực hiện theo. Khi các em đã quen, giáo viên từng bước tăng mức độ sử dụng tiếng Anh”, cô Linh chia sẻ.

Việc kết hợp tiếng Anh vào dạy môn Toán được nhà trường triển khai từ lâu. Giáo viên có thể sử dụng tiếng Anh ngay từ đầu tiết học, hoặc dành 15 phút đầu giờ để tổ chức trò chơi nhỏ, giúp học sinh làm quen với từ vựng, câu lệnh; sau đó tiếp tục vận dụng trong nội dung bài học.

Giáo viên các môn phối hợp với giáo viên tiếng Anh để lựa chọn nội dung phù hợp, qua đó giúp học sinh tiếp cận ngoại ngữ trong nhiều tình huống khác nhau.

Cô Đoàn Thị Thùy Dương, giáo viên tiếng Anh khối 1, 2 cho biết, giáo viên tiếng Anh và giáo viên các môn thường xuyên trao đổi, xây dựng ý tưởng, trò chơi và bài học liên quan đến những khẩu lệnh tiếng Anh dễ nhớ.

“Từ những từ đơn giản đến khó hơn, giáo viên đều lựa chọn theo khả năng tiếp nhận của học sinh. Nếu các em chưa hiểu, cô có thể nói bằng tiếng Việt rồi chuyển sang tiếng Anh”, cô Dương cho biết.

Cách làm này xuất phát từ thực tế năng lực ngoại ngữ trong cùng một lớp học không đồng đều. Có học sinh tiếp thu nhanh nhưng cũng có em còn bỡ ngỡ với tiếng Anh. Vì vậy, giáo viên phải linh hoạt về phương pháp, không biến việc sử dụng ngoại ngữ thành áp lực mới đối với học sinh.

Điều quan trọng nhất trong giai đoạn đầu là tạo tâm lý thoải mái. Giáo viên phải năng động, sáng tạo, thay đổi phương pháp, vui vẻ và sẵn sàng hòa cùng học sinh trong cả hoạt động học tập lẫn trò chơi. Khi học sinh thấy tiếng Anh xuất hiện trong những tình huống gần gũi, các em dễ hình thành phản xạ hơn.

Em Nguyễn Diệu Anh, học sinh lớp 3 cho biết, em cảm thấy vui khi học Toán bằng tiếng Anh. Theo em, tiết học không quá khó bởi cô giáo hướng dẫn từng bước và thường xuyên tổ chức các hoạt động để học sinh cùng tham gia.

Tiết học tiếng Anh do giáo viên người nước ngoài đứng lớp.

Ngoài ra, tại Trường Tiểu học Đồng Thuận cũng tổ chức dạy tiếng Anh do giáo viên nước ngoài đứng lớp, giúp học sinh làm quen và phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ.

Ngoại ngữ trở thành công cụ học tập

Trường Tiểu học Đồng Phú (phường Đồng Hới), từng bước tạo môi trường để học sinh sử dụng tiếng Anh, hướng tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Giáo viên được khuyến khích dạy song ngữ tiếng Anh trong các môn học theo hướng phù hợp với từng khối lớp và năng lực học sinh.

Trường Tiểu học đưa tiếng Anh vào dạy trong các môn học.

Bà Bùi Thị Thanh Trúc, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường khuyến khích giáo viên sử dụng tiếng Anh trong dạy học, nhưng việc sử dụng đến mức độ nào phải căn cứ vào nội dung bài học và trình độ học sinh.

Cô Lê Thị Trà My, giáo viên lớp 3 cho rằng, với học sinh tiểu học, việc hình thành vốn ngôn ngữ cần bắt đầu từ những nội dung gần gũi và được lặp lại thường xuyên.

Ở môn Toán, ngoài việc hướng dẫn những ngôn ngữ thường dùng trong lớp học, giáo viên lựa chọn các từ vựng và mẫu câu liên quan đến chủ đề bài toán. Với học sinh lớp 3, tiếng Anh được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học Toán, bắt đầu từ những mẫu câu đơn giản, sau đó nâng dần mức độ.

“Qua quá trình đó, học sinh vừa phát triển tư duy Toán học, vừa phát triển ngôn ngữ và khả năng diễn đạt những ý tưởng đơn giản”, cô Trà My nói.

Với việc đưa tiếng Anh vào dạy môn Toán, với bài giảng hấp dẫn, cô Lê Thị Trà My tạo sự hứng khởi với học sinh.

Ngoài Toán, tiếng Anh còn được đưa vào dạy trong một số môn như Khoa học Tự nhiên và Xã hội, Mỹ thuật. Cách làm này giúp học sinh từng bước sử dụng tiếng Anh để tiếp cận kiến thức ở những lĩnh vực khác.

Là giáo viên trẻ, cô Nguyễn Thị Hoài Nam tích cực sử dụng tiếng Anh trong dạy học, đồng thời hỗ trợ đồng nghiệp trong quá trình triển khai.

Em Trần Khánh Linh, học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Đồng Phú, chia sẻ việc học Toán và tiếng Anh cùng lúc đem lại cho em nhiều trải nghiệm. “Học có phần khó nhưng vui. Cô hướng dẫn nên em có cơ hội thử sức và biết thêm nhiều từ”, em Linh nói.

Theo bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đồng Thuận, thực hiện đề án dạy học song ngữ tiếng Anh của Bộ GD&ĐT và UBND tỉnh, nhà trường đang triển khai dạy học song ngữ theo hướng đồng bộ, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.

Ngay từ đầu năm học 2026-2027, trường ban hành quy chế chuyên môn chung, tích hợp nội dung song ngữ vào kế hoạch giáo dục dựa trên chuẩn kiến thức hiện hành; đồng thời thống nhất việc sử dụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và khai thác học liệu số phù hợp với từng khối lớp.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đồng Thuận cho biết, nhà trường triển khai dạy học song ngữ, nhằm nâng cao chất lượng dạy học.

Song song đó, công tác bồi dưỡng đội ngũ được đặc biệt chú trọng thông qua các đợt tập huấn về phương pháp tiếp cận tích hợp nội dung và ngôn ngữ cho giáo viên toàn trường.

Giai đoạn đầu, nhà trường áp dụng dạy song ngữ ở khối 1 và 2 tập trung ở môn Toán và Tự nhiên & Xã hội. Tại các tiết học, giáo viên sử dụng hình ảnh, trò chơi và phương tiện trực quan để giúp học sinh làm quen thuật ngữ bằng hai ngôn ngữ.

Ở khối 3, 4, 5, nhà trường mở rộng các chuyên đề dạy học song ngữ; tổ chức thao giảng, sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học để giáo viên cùng trao đổi, rút kinh nghiệm.

Quá trình triển khai cũng bộc lộ những khó khăn như trình độ ngoại ngữ và năng lực ứng dụng công nghệ của giáo viên chưa đồng đều, học liệu song ngữ còn hạn chế. Nhà trường đang tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo cụm, khuyến khích giáo viên tự học, bồi dưỡng và khai thác học liệu số.

Giáo viên Trường Tiểu học Đồng Phú dạy Toán bằng tiếng Anh.

Mục tiêu không phải đưa tiếng Anh vào mọi nội dung của một tiết học, mà tạo ra môi trường để học sinh dần sử dụng ngoại ngữ như một công cụ trong học tập.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo cho biết thêm, kết quả tích cực từ chương trình góp phần nâng cao năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Các em từng bước sử dụng tiếng Anh như một công cụ để tiếp cận kiến thức ở các môn Toán, Tự nhiên và Xã hội.

Học sinh mạnh dạn hơn trong phát biểu, thảo luận nhóm và tương tác bằng hai ngôn ngữ thông qua các bài hát, trò chơi và hoạt động trực quan. Qua đó, các em có thêm cơ hội phát triển tư duy đa chiều, khả năng phản xạ và năng lực giao tiếp. Các tiết học trở nên sinh động hơn, giảm sự khô cứng của phương pháp học tập thiên về đọc - chép truyền thống.

Sự hào hứng của học sinh cũng tạo thêm động lực cho giáo viên và các tổ chuyên môn trong việc đổi mới phương pháp, chủ động thiết kế bài giảng sinh động, tăng cường bài giảng số và các hoạt động tương tác.

Đó cũng là nền tảng quan trọng để chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đi vào thực tế.

(Còn nữa).