Đưa và nhận hối lộ hơn 100 tỷ đồng, 2 cựu Cục trưởng cùng 53 đồng phạm lãnh án

Nhũng nhiễu để buộc doanh nghiệp chi tiền

Sau 10 ngày xét xử và nghị án, chiều 14/01, Tòa án nhân dân TP.Hà Nội đã tuyên án vụ "Đưa, Nhận hối lộ" xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế. Theo đó, Hội đồng xét xử tuyên phạt cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong (SN 1963) mức án 20 năm tù về tội danh "Nhận hối lộ". Bản án cáo buộc ông nhận số tiền đặc biệt lớn, phải chịu trách nhiệm số tiền các chuyên viên đã nhận hối lộ tổng gần 95 tỷ đồng.

Cùng tội danh nêu trên, 2 cựu Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm là Nguyễn Hùng Long (SN 1964) và Đỗ Hữu Tuấn (SN 1973) bị tòa tuyên phạt lần lượt các mức án 12 năm và 7 năm tù. Với nhóm lãnh đạo cấp phòng của cục gồm: Đinh Quang Minh (SN 1974 - Giám đốc Trung tâm Ứng dụng và đào tạo an toàn thực phẩm) 9 năm tù; Phạm Văn Hinh (Trưởng phòng) 7 năm tù; Lê Mạnh Hùng (Trưởng phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm) 7 năm tù.

Vụ án có 55 bị cáo, trong đó có 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm là Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga; 2 cựu Phó Cục trưởng là Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn; Lê Hoàng - cựu Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế); Đinh Quang Minh, cựu Giám đốc Trung tâm ứng dụng và đào tạo An toàn thực phẩm và 28 bị cáo khác bị truy tố và xét xử về tội "Nhận hối lộ". Liên quan vụ án, có 21 bị cáo khác bị đưa ra xét xử cùng về tội "Đưa hối lộ".

Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Trần Việt Nga

Bị cáo Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm

Trước đó, trong quá trình diễn ra phiên tòa, các bị cáo đã thành khẩn khai báo, trình bày hoàn cảnh gia đình và bối cảnh phạm tội, kính mong Hội đồng xét xử xem xét các tình tiết, tuyên mức án nhẹ nhất để họ có thể sớm trở về với gia đình, làm việc có ích cho xã hội. Tại tòa, bị cáo Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, không có ý kiến về cáo buộc nhận hối lộ hơn 93 tỷ đồng liên quan việc giải quyết hồ sơ công bố sản phẩm.

Trong khi đó, bị cáo Trần Việt Nga (SN 1974, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) thừa nhận bản thân nhận thức pháp luật hạn chế, nhưng cho rằng mình không câu kết với doanh nghiệp, không bỏ qua sai phạm và không gây sức ép tới doanh nghiệp để đòi tiền cơ chế. Bị cáo Nga thừa nhận được các chuyên viên đưa tiền và nói đó là "tiền cảm ơn" của các doanh nghiệp, nhưng bị cáo không quy định doanh nghiệp phải cảm ơn bao nhiêu tiền trên mỗi bộ hồ sơ. Vì tiền đưa rải rác và mỗi lần nhận số tiền khác nhau nên bị cáo không thống kê, không ghi chép, chủ yếu chi tiêu cho mục đích cá nhân và gia đình. Sau khi vụ án bị cơ quan chức năng khởi tố, bị cáo Nga và gia đình đã khắc phục số tiền 1,5 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục làm đơn xin khắc phục thêm trong quá trình xét xử.

Trước đó, trong phần luận tội, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) TP.Hà Nội đã đề nghị tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thanh Phong 20 năm tù; cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Trần Việt Nga từ 12 - 13 năm tù; 2 cựu Cục phó Nguyễn Hùng Long bị đề nghị từ 11 - 12 năm tù, và Đỗ Hữu Tuấn 5 - 6 năm tù cùng về tội "Nhận hối lộ".

Các bị cáo khác, gồm: Đinh Quang Minh bị đề nghị từ 8 - 9 năm tù; Phạm Văn Hinh từ 5 - 6 năm tù; Cao Văn Trung (Trưởng phòng Pháp chế - Thanh tra) từ 3 - 4 năm tù; Lê Mạnh Hùng 6 - 7 năm tù; Lê Hoàng (cựu Cục phó Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, chồng bị cáo Nga) bị 3 - 4 năm tù... Cùng tội danh "Nhận hối lộ", các bị cáo còn lại bị đề nghị từ án tù treo đến cao nhất là 5 năm tù.

Ở nhóm 21 người bị cáo buộc tội "Đưa hối lộ", VKSND đề nghị các mức án nhẹ từ 15 - 18 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, đến mức án cao nhất là 5 - 6 năm tù.

Theo bản luận tội, trong thời gian từ năm 2018 - 2025, lợi dụng các quy định về đăng ký, công bố sản phẩm với nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn mang tính chất chung chung, nhóm lãnh đạo, chuyên viên của cục Cục An toàn thực phẩm đã gây khó dễ, "ngâm" hồ sơ của các doanh nghiệp. Sau khi trao đổi với các đơn vị, bị cáo Phong ra chủ trương nhận tiền ngoài lệ phí quy định khi thẩm xét hồ sơ công bố sản phẩm. Mỗi hồ sơ từ 5 - 10 triệu đồng.

Theo VKSND TP.Hà Nội, hành vi của các bị cáo đã gây tác hại về mặt chính trị, xã hội, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Các bị cáo là cán bộ Nhà nước đã lạm quyền để tạo cơ chế xin - cho, buộc doanh nghiệp phải chi tiền. Bên cạnh đó, nhiều cá nhân cũng vì muốn được việc, xử lý hồ sơ nhanh hơn đã tự chủ động đề nghị đưa tiền. VKSND đề nghị Hội đồng xét xử khi tuyên án cần nghiêm trị những bị cáo chủ mưu, cầm đầu, giữ chức vụ. Những bị cáo có vai trò thứ yếu, làm theo chỉ đạo của cấp trên cần giảm nhẹ hình phạt khi lượng hình.

Các bị cáo tại phiên xét xử

Nhận hối lộ hơn 100 tỷ đồng

Theo cáo trạng, Cục An toàn thực phẩm là đơn vị chuyên ngành thuộc Bộ Y tế thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng quản lý Nhà nước và tổ chức thực thi trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, từ 2018 - 2025, một số lãnh đạo, chuyên viên của cục đã lợi dụng các quy định pháp luật để tạo cơ chế "xin - cho", nhằm ép các cá nhân, doanh nghiệp phải chi tiền khi nộp hồ sơ thực hiện các thủ tục pháp lý.

Các sai phạm này diễn ra trong quá trình thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm, cấp giấy chứng nhận GMP (Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt). Thông qua việc thẩm định xét hồ sơ cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, một số cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ đã thống nhất với chuyên viên của cục về việc "chi tiền để xong việc".

Cáo trạng thể hiện, các quy định về đăng ký, công bố sản phẩm với nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn mang tính chung chung, chưa cụ thể. Quy định cũng chưa kèm theo hướng dẫn chi tiết về quy trình, tiêu chí kỹ thuật và thành phần hồ sơ. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, lúng túng khi thực hiện thủ tục công bố sản phẩm.

Trên cương vị là Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, tháng 9/2018, với cương vị là Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm, Nguyễn Thanh Phong chủ trì cuộc họp cấp ủy, lãnh đạo cục và thống nhất giao cho Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo An toàn thực phẩm và Phòng Quản lý Tiêu chuẩn và Kiểm nghiệm thực hiện nhiệm vụ của Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm trong việc thẩm xét hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm. Sau cuộc họp trên và sau khi trao đổi với lãnh đạo các đơn vị, bị cáo Nguyễn Thanh Phong thống nhất chủ trương cho các chuyên viên nhận tiền, ngoài lệ phí quy định trong quá trình thẩm xét đăng ký hồ sơ công bố sản phẩm. Mức tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng/bộ hồ sơ và trung bình 7 triệu đồng/hồ sơ. Bên cạnh đó, bị cáo Nguyễn Thanh Phong đồng ý chủ trương cho chuyên viên nhận tiền để giúp đỡ người nộp hồ sơ, song kèm theo đó là cơ chế ăn chia rõ ràng. Cục trưởng nhận từ 2,5 - 3 triệu đồng một bộ hồ sơ; còn lại chia theo các cấp, từ lãnh đạo phòng đến chuyên viên thụ lý.

Theo cáo buộc, các bị cáo Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga cùng 32 cấp dưới đã lợi dụng quyền hạn để sách nhiễu, từ đó nhận hối lộ của 21 bị cáo là cá nhân, doanh nghiệp. Trong đó, tổng tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là 93,7 tỷ đồng, cấp giấy xác nhận quảng cáo là 12,7 tỷ đồng và cấp GMP là 1 tỷ đồng.

Cáo trạng xác định cùng vai trò chỉ đạo, bị cáo Nguyễn Thanh Phong được hưởng lợi 43,9 tỷ đồng; bị cáo Nga hưởng lợi cá nhân 8 tỷ đồng. Cựu cục phó Nguyễn Hùng Long hưởng lợi 8,6 tỷ đồng, cựu cục phó Đỗ Hữu Tuấn hưởng 4,3 tỷ đồng.

NAM ANH - HỒNG CHÂU