Dựa vào sức dân giải tỏa khu chợ tồn tại lâu đời

Khu chợ họp ngay cổng làng đã tồn tại lâu đời. Ảnh: Hoa Hiệp

Giải bài toán khó

Không ai nhớ chính xác khu chợ tự phát ở cổng làng Do Nhân Thượng hình thành từ bao giờ. Dấu mốc tu sửa năm 2004 trên cổng làng cũng không đủ để xác định tuổi đời của khu chợ. Bà Đoàn Thị Nạp, một tiểu thương tại đây cho biết, chợ đã tồn tại từ lâu, hình thành từ nhu cầu mua bán của người dân địa phương. Chợ chủ yếu họp vào buổi sáng và chiều. Dù con đường qua cổng làng đã được trải nhựa khang trang, nhiều người vẫn giữ thói quen bày hàng, căng bạt, dựng ô để kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Lụa, người đã sống hơn nửa đời người tại địa phương, nhớ lại trước đây, chợ khá đơn sơ, chủ yếu trao đổi nông sản và một số mặt hàng thiết yếu. Vài chục năm trở lại đây, chợ họp thường xuyên hơn, hàng hóa phong phú, từ rau quả đến thịt cá, phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Sự tiện lợi khiến khu chợ dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người dân.

Từ một khu chợ nhỏ hằng ngày, với sự phát triển của đời sống, đã xuất hiện những khu vực tự phát, người dân bày hàng, căng bạt ngay trên tuyến đường mới mở để kinh doanh. Ảnh: Hoa Hiệp

Theo Tiến sĩ Đinh Đức Tiến, giảng viên Khoa Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, những tên gọi như chợ đình, chợ miếu, chợ cổng làng phản ánh sự hình thành các điểm giao thương gắn với cộng đồng dân cư. Những khu chợ như vậy không chỉ đáp ứng nhu cầu trao đổi, buôn bán, mà còn gắn với quá trình hình thành các thiết chế văn hóa cộng đồng, từ hương ước đến lệ làng... nên việc giải tỏa không thể chỉ nhìn từ yêu cầu xử lý vi phạm. Bài toán đặt ra là làm thế nào vừa lập lại trật tự đô thị, vừa tạo được sự đồng thuận, hạn chế ảnh hưởng sinh kế của người dân.

Trung tá Hồ Mạnh Tiến, Phó Trưởng Công an xã Mê Linh, cho biết đơn vị đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp với các tổ chức, đoàn thể triển khai phương án xử lý. Quan điểm xuyên suốt là lấy tuyên truyền, vận động làm nền tảng, giúp người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc giải tỏa trước khi áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định.

Việc giải toả khu chợ cóc nhằm lập lại trật tự, kỷ cương đô thị. Ảnh: Hoa Hiệp

“Không gì bằng phương châm ‘dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra’. Từ cán bộ Tổ Cảnh sát trật tự đến lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đều trở thành những tuyên truyền viên, vận động bà con hiểu lợi ích chung của việc giải tỏa chợ cóc, chợ tạm, trả lại đường thông, hè thoáng cho cộng đồng”, Trung tá Hồ Mạnh Tiến chia sẻ.

Bám sát Kế hoạch số 373 ngày 26-12-2025 về triển khai các giải pháp xử lý chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát trên địa bàn thành phố Hà Nội; Kế hoạch số 239/KH-UBND ngày 27-12-2025 của UBND xã Mê Linh về giải quyết điểm nghẽn trật tự đô thị và Kế hoạch số 04/KH-UBND ngày 5-1-2026 về thực hiện văn minh đô thị, duy trì giải tỏa các hoạt động kinh doanh tự phát trên địa bàn năm 2026, Công an xã Mê Linh đã phối hợp với các lực lượng liên quan tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh tại thôn Do Thượng chấp hành quy định, không lấn chiếm không gian công cộng để buôn bán.

Lấy dân làm gốc

Trong những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 10-2026, cán bộ Tổ Cảnh sát trật tự, Công an xã Mê Linh đã kiên trì đến từng nhà, gặp từng hộ kinh doanh để giải thích, vận động. Nội dung tuyên truyền tập trung vào yêu cầu bảo đảm trật tự đô thị, an toàn giao thông, nhất là khi tuyến đường liên thôn đã được cải tạo khang trang nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi hoạt động họp chợ.

“Chúng tôi phát huy vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Có người thân, họ hàng trực tiếp kinh doanh tại khu chợ nên các thành viên hiểu hoàn cảnh, dễ chia sẻ và vận động bà con hơn. Nhờ kiên trì tuyên truyền, giải thích, Công an xã Mê Linh không phải tổ chức cưỡng chế”, Thiếu tá Nguyễn Nhật Tiến cho biết.

Gần dân lắng nghe và vận động để người dân hiểu. Ảnh: Hoa Hiệp

Ông Nguyễn Văn Khải, Tổ trưởng Tổ an ninh, trật tự ở cơ sở thôn Do Thượng cho biết thêm, địa phương đã triển khai các kế hoạch cụ thể, gắn trách nhiệm của lực lượng chức năng với việc nâng cao ý thức chấp hành của người dân. Phạm vi giải tỏa tập trung vào các quầy hàng, lều bạt, biển hiệu, bàn ghế và vật dụng phục vụ hoạt động kinh doanh tự phát.

Sau thời gian vận động, các hộ liên quan đã chủ động tháo dỡ, di dời tài sản, bàn ghế và phương tiện vi phạm trước thời hạn quy định. Kết quả này cho thấy khi người dân hiểu rõ mục đích, lợi ích của chủ trương, việc xử lý những tồn tại kéo dài sẽ thuận lợi hơn. Đáng chú ý, địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, trồng rau màu và trồng hoa, tạo sinh kế cho nhiều hộ dân. Việc tuyên truyền, vận động vì thế không chỉ dừng ở yêu cầu chấm dứt vi phạm mà còn cần gắn với việc chia sẻ, giải thích để người dân chủ động thích nghi.

Một khu chợ đã được giải toả mà không cần cưỡng chế. Ảnh: Hoa Hiệp

Bí thư Chi bộ thôn Do Thượng Phạm Hồng Phong đánh giá, Công an xã Mê Linh đã chủ động, quyết liệt, chú trọng tuyên truyền để người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc giải tỏa. Nhờ đó, các hộ kinh doanh tự giác chấp hành, không tiếp tục họp chợ tại khu vực công cộng. Theo ông Phạm Hồng Phong, giải quyết vi phạm không đơn thuần là thu dọn quầy hàng, vật dụng gây cản trở giao thông, mà còn hướng tới thay đổi thói quen kinh doanh tự phát, hình thành ý thức tôn trọng không gian chung và chấp hành quy định về trật tự đô thị.

Từ thực tế tại thôn Do Thượng, có thể thấy hiệu quả của việc lấy người dân làm trung tâm trong giải quyết các vấn đề ở cơ sở. Mục tiêu không chỉ là xử lý một điểm kinh doanh tự phát, mà còn tạo chuyển biến về diện mạo khu dân cư, từng bước thay đổi nhận thức, nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi mỗi hộ kinh doanh tự giác chấp hành, mỗi người dân có ý thức giữ gìn không gian chung, kết quả lập lại trật tự đô thị sẽ có nền tảng bền vững hơn.

Bài học lấy người dân làm trung tâm phục vụ đã “giải” được khó khăn khi xây dựng văn minh đô thị tại xã Mê Linh. Ảnh: Hoa Hiệp

Trung tá Hồ Mạnh Tiến khẳng định, thời gian tới, Công an xã Mê Linh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các đoàn thể và lực lượng ở cơ sở, bám sát địa bàn, kịp thời phát hiện, nhắc nhở và xử lý các hành vi tái vi phạm theo chức năng, nhiệm vụ. Quá trình thực hiện chú trọng tuyên truyền, vận động, bảo đảm đúng quy định và thấu tình, đạt lý.

Giải tỏa một khu chợ tồn tại lâu đời không chỉ là trả lại mặt bằng thông thoáng cho tuyến đường mà còn là phép thử đối với cách làm của chính quyền cơ sở. Khi chủ trương được giải thích thấu đáo, người dân được lắng nghe và cùng tham gia thực hiện, những việc khó hoàn toàn có thể giải quyết bằng sự đồng thuận. Đó cũng là nền tảng để xã Mê Linh duy trì trật tự đô thị, xây dựng môi trường sống ngày càng văn minh, an toàn.