Đưa Việt Nam đến gần hơn với Trùng Khánh

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Trùng Khánh (Trung Quốc) Bùi Nguyên Long chia sẻ với Báo Thế giới & Việt Nam về những biện pháp thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với Trùng Khánh nhằm tận dụng tối đa thế mạnh cũng như tiềm năng vốn có của hai bên.

Kể từ khi chính thức đi vào hoạt động đến nay, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Trùng Khánh đã triển khai công tác ngoại giao kinh tế và hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp theo những trọng tâm nào và đâu là những kết quả nổi bật và thực chất nhất?

Trên cơ sở nhận thức, quán triệt sâu sắc các đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, bám sát chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Ngoại giao, Tổng Lãnh sự quán (TLSQ) xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là phục vụ phát triển đất nước, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, kể từ khi chính thức khai trương ngày 29/10/2025 đến nay, căn cứ chức năng nhiệm vụ và thẩm quyền được giao, TLSQ đã đẩy mạnh triển khai công tác ngoại giao kinh tế và hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp theo những trọng tâm dưới đây:

Một là, thúc đẩy trao đổi đoàn giữa các bộ, ngành và địa phương của Việt Nam với thành phố Trùng Khánh và tỉnh Tứ Xuyên, qua đó vừa góp phần tăng cường hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, vừa tạo hiệu ứng lan tỏa, dẫn dắt, thúc đẩy dòng chảy hợp tác của doanh nghiệp hai nước. Từ tháng 10/2025 đến nay, đã có 6 đoàn từ cấp Thứ trưởng hoặc Lãnh đạo tỉnh, thành trở lên của Việt Nam tới thăm Trùng Khánh, Tứ Xuyên; Phó Thị trưởng thành phố Trùng Khánh cũng triển khai thăm Việt Nam.

Hai là, phát huy vai trò cầu nối cho doanh nghiệp hai bên; đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia Việt Nam ở sở tại. Trên cơ sở chủ động tìm hiểu thế mạnh và quan tâm của doanh nghiệp ở sở tại, TLSQ đã đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trực tiếp kết nối, đa dạng hóa thị trường và mạng lưới đối tác, góp phần đưa quan hệ thương mại giữa Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc ngày càng đạt hiệu quả cao.

Ba là, tăng cường tuyên truyền, phổ biến, cập nhật thông tin về môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam. TLSQ đã phối hợp với Trùng Khánh, Tứ Xuyên thường xuyên tổ chức các hội nghị, hội thảo ở nhiều phạm vi và quy mô khác nhau, nhằm giới thiệu về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam về phát triển kinh tế, thu hút đầu tư. Đồng thời, TLSQ cũng tăng cường tiếp xúc, trực tiếp vận động một số doanh nghiệp có thế mạnh ở sở tại quan tâm đầu tư, chuyển dịch dây chuyền sản xuất tiên tiến vào Việt Nam.

Bốn là, luôn đồng hành và bảo hộ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam trong hợp tác kinh doanh với sở tại; đồng thời sẵn sàng hướng dẫn doanh nghiệp Trùng Khánh tháo gỡ khó khăn trong quá trình phát triển tại thị trường Việt Nam. Thông qua xây dựng quan hệ chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tư vấn, văn phòng luật sư sở tại, TLSQ luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong việc tìm hiểu, đánh giá các đối tác, thúc đẩy giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan chức năng của bạn, hoặc cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình hợp tác với các đối tác khu vực Trùng Khánh, Tứ Xuyên. Ở chiều ngược lại, TLSQ cũng sẵn sàng lắng nghe, tìm hiểu và hướng dẫn doanh nghiệp của bạn tháo gỡ vướng mắc trong quá trình đầu tư, phát triển tại Việt Nam.

Năm là, tăng cường nghiên cứu, đẩy mạnh công tác tham mưu trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội. Trùng Khánh là thành phố trực thuộc trung ương có quy mô lớn nhất của Trung Quốc với diện tích 84 ngàn km2 và dân số 32 triệu, không chỉ có thế mạnh về sản xuất công nghiệp, chế tạo thông minh, năng lượng mới, vật liệu mới, logistics…, mà còn có kinh nghiệm phong phú trong xây dựng và phát triển đô thị. Theo đó, TLSQ luôn quan tâm tìm hiểu, trao đổi, tổng hợp kinh nghiệm liên quan của bạn để sẵn sàng cung cấp cho các Bộ ngành, cơ quan, địa phương có nhu cầu ở trong nước nghiên cứu, tham khảo.

Khu vực Tây Nam Trung Quốc, đặc biệt là Trùng Khánh, đang nổi lên như một trung tâm logistics, công nghiệp và kết nối quốc tế quan trọng. Tổng Lãnh sự đánh giá như thế nào về tiềm năng hợp tác giữa các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam với khu vực này trong thời gian tới?

Theo các công bố chính thức của Trung Quốc, trong giai đoạn “Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030)”, Trùng Khánh tiếp tục được định vị là “Điểm tựa chiến lược quan trọng cho phát triển miền Tây thời kỳ mới” và “Đầu mối tổng hợp cho mở cửa nội địa của Trung Quốc”. Trên cơ sở đó, tôi cho rằng tiềm năng hợp tác giữa các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam với khu vực này là rất lớn, mở ra nhiều cơ hội chiến lược và thực chất, bao gồm:

Thứ nhất, về kết nối logistics và thương mại, Trùng Khánh là điểm đầu của Hành lang mới trên bộ, trên biển mới phía Tây (ILSTC), kết nối trực tiếp với ASEAN qua các cửa khẩu của Việt Nam. Tuyến vận tải liên phương thức “Tàu nhanh ASEAN”, với hành trình từ Duisburg (Đức) qua Trùng Khánh đến Việt Nam và các nước Đông Nam Á khác chỉ mất 19 ngày, rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa.

Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng hành lang này để đưa nông sản, thủy sản, trái cây nhiệt đới và hàng tiêu dùng có thế mạnh vào sâu trong thị trường phía Tây Trung Quốc - một thị trường gần 200 triệu dân - và ngược lại, nhập khẩu máy móc, linh kiện điện tử, xe năng lượng mới, vật liệu mới… từ Trùng Khánh. Kim ngạch thương mại Việt Nam - Trùng Khánh đang tăng trưởng hai con số liên tục, cho thấy dư địa hợp tác còn rất lớn.

Thứ hai, về hợp tác công nghiệp và chuỗi cung ứng, Trùng Khánh là trung tâm sản xuất ô tô, xe máy, thiết bị điện tử, vật liệu mới, thiết bị y tế và dược phẩm sinh học hiện đại của miền Tây Trung Quốc. Trong khi đó, Việt Nam lại có thế mạnh về lắp ráp, gia công, với chi phí lao động thấp, chính sách cho thuê mặt bằng và thuế ưu đãi, cùng thị trường xuất khẩu rộng mở, phủ khắp trên 60 nền kinh tế toàn cầu thông qua mạng lưới 17 FTA.

Trên cơ sở tận dụng, phát huy những ưu thế bổ sung ở trên, các địa phương, doanh nghiệp của Việt Nam và Trùng Khánh có thể tăng cường hơn nữa hợp tác, kết nối ngành nghề, bao gồm cả việc thu hút, dịch chuyển một số dây chuyền sản xuất tiên tiến từ Trùng Khánh sang Việt Nam, góp phần củng cố vững chắc hơn nữa vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ ba, về hợp tác liên vùng, kết nối đa lĩnh vực, trong chiến lược phát triển quốc gia của Trung Quốc, Trùng Khánh được xác định sẽ phát huy “ba tác dụng”: (i) Phát huy vai trò trụ cột, hỗ trợ trong thúc đẩy phát triển miền Tây thời đại mới, trở thành động lực tăng trưởng của toàn khu vực miền Tây Trung Quốc; (ii) Phát huy vai trò dẫn dắt trong xây dựng “Vành đai và Con đường” thông qua tận dụng cửa ngõ kết nối Trung Quốc với Đông Nam Á, châu Âu và Trung Á; (iii) Phát huy vai trò hình mẫu trong phát triển xanh của Vành đai kinh tế sông Trường Giang thông qua phát triển công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ hệ sinh thái thượng nguồn sông Trường Giang.

Theo đó, các địa phương, doanh nghiệp của Việt Nam có thể thông qua hợp tác với Trùng Khánh để mở rộng kết nối với các địa phương, khu vực xung quanh; các lĩnh vực hợp tác cũng có thể mở rộng từ đầu tư thương mại, sản xuất công nghiệp sang khoa học - công nghệ, giáo dục đào tạo, nông nghiệp và phát triển nông thôn, văn hóa du lịch, giao lưu nhân văn v.v…

Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn phát triển mới. Theo Tổng Lãnh sự, ngoại giao kinh tế cần đổi mới như thế nào để các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành “cầu nối phát triển” cho địa phương và doanh nghiệp Việt Nam?

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn phát triển mới, công tác ngoại giao kinh tế cũng cần có sự vươn mình tương ứng. Theo đó, tôi cho rằng, công tác ngoại giao kinh tế cần triển khai theo sát phương châm “năm hơn” dưới đây:

Một là, về tư duy ngoại giao kinh tế, cần phải thực chất hơn. Hoạt động ngoại giao kinh tế lâu nay ở nhiều nơi vẫn mang tính hỗ trợ, giới thiệu, tổ chức đoàn ra/đoàn vào, hội thảo, kết nối... Trong giai đoạn mới, cần xác lập rõ: mỗi Cơ quan đại diện phải là một “trung tâm tham mưu phát triển” cho đất nước; hiệu quả của công tác ngoại giao kinh tế cũng cần chuyển từ đánh giá qua số lượng sang đo đạc bằng giá trị phát triển.

Hai là, đối với tình hình trong nước và địa bàn phụ trách, phải nắm chắc hơn. Một hạn chế lâu nay là thông tin mà Cơ quan đại diện có được về tình hình phát triển trong nước đôi khi còn rời rạc, thiếu cập nhật; mối quan hệ hoặc kết nối với sở tại có lúc còn chưa được duy trì bền chặt.

Theo đó, trong giai đoạn mới, mỗi Cơ quan đại diện cần có “bản đồ nhu cầu phát triển” của các địa phương Việt Nam; đồng thời xây dựng “bản đồ nguồn lực” của địa bàn phụ trách; xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, hiệp hội, quỹ đầu tư, tập đoàn công nghệ của địa bàn; theo dõi sát xu hướng chính sách công nghiệp, chuỗi cung ứng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng ở sở tại. Từ đó hình thành cơ chế: “đúng địa phương – đúng đối tác – đúng lĩnh vực – đúng thời điểm”. Đồng thời, mỗi cán bộ ngoại giao kinh tế phải hiểu: Việt Nam cần gì, địa phương trong nước cần gì, doanh nghiệp Việt Nam đang vướng gì; cũng như địa bàn sở tại có thế mạnh gì có thể bổ sung cho Việt Nam.

Ba là, với các lĩnh vực cốt lõi hiện nay như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, cần tập trung đẩy mạnh hơn. Nếu trước đây ngoại giao kinh tế chủ yếu tập trung vào thương mại và đầu tư truyền thống, thì hiện nay trọng tâm phải dịch chuyển và tập trung nhiều hơn cho công nghệ cao, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo. Theo đó, các Cơ quan đại diện cần xây dựng mạng lưới chuyên gia, trí thức, startup Việt Nam ở nước ngoài; kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo; chủ động tham gia vào các mạng lưới công nghệ và chuỗi cung ứng mới đang tái cấu trúc toàn cầu. Đây chính là nguồn lực quyết định sức bật tăng trưởng trong dài hạn của Việt Nam.

Bốn là, cơ chế phối hợp giữa Cơ quan đại diện với địa phương, doanh nghiệp cần thông suốt hơn. Ngoại giao kinh tế chỉ hiệu quả khi có cơ chế phối hợp liên thông, vận hành nhịp nhàng. Theo đó, cần ưu tiên xây dựng nền tảng số kết nối cơ hội đầu tư-thương mại và chia sẻ dữ liệu dùng chung; hoàn thiện cơ chế đặt hàng cụ thể từ địa phương tới các Cơ quan đại diện, cơ chế phản hồi nhanh giữa doanh nghiệp và Cơ quan đại diện. Khi đó, Cơ quan đại diện sẽ không chỉ đơn thuần là “đầu mối hành chính đối ngoại”, mà thực sự trở thành một phần hữu cơ của hệ sinh thái phát triển quốc gia.

Năm là, năng lực của cán bộ ngoại giao kinh tế cần toàn diện hơn. Trong bối cảnh cọ xát và cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng phức tạp, các yếu tố chính trị - kinh tế - xã hội có xu hướng đan xen chặt chẽ, cán bộ ngoại giao thời kỳ mới không chỉ cần nắm vững đường lối đối ngoại, quan hệ quốc tế, giỏi ngoại ngữ, mà còn phải hiểu kinh tế - công nghệ - tài chính quốc tế cũng như quy trình vận hành của chuỗi cung ứng, đồng thời có khả năng phân tích chính sách và dự báo xu hướng.

Theo đó, chỉ khi nguồn lực quan trọng nhất, là đội ngũ cán bộ đối ngoại nói chung, cán bộ ngoại giao kinh tế tại Cơ quan đại diện nói riêng, được quan tâm xây dựng, phát triển đầu tư xứng đáng, công tác ngoại giao kinh tế mới được bảo đảm về căn bản và dài hạn, từ đó đóng góp ngày càng hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế của đất nước trong tình hình mới.

Thực hiện: Thanh Trúc - Hải Yến | Thiết kế: Lim Dim