Đục bao sau: nguyên nhân giảm thị lực thường gặp sau mổ đục thể thủy tinh

Đục bao sau hình thành như thế nào?

Trong phẫu thuật cườm khô, phần thể thủy tinh bị đục được lấy bỏ, trong khi bao thể thủy tinh được giữ lại để làm giá đỡ cho thể thủy tinh nhân tạo.

Theo thời gian, các tế bào biểu mô thể thủy tinh còn sót lại có thể tăng sinh, di chuyển và biến đổi trên bao sau. Quá trình này khiến bao sau trở nên mờ đục, cản trở ánh sáng đi vào võng mạc và làm thị lực giảm dần. Tình trạng này được gọi là đục bao sau (Posterior Capsule Opacification).

Hình ảnh trước và sau khi điều trị đục bao sau

Người bệnh có thể nhận thấy thị lực giảm dần, cảm giác nhìn qua một lớp kính mờ, chói sáng, thấy quầng quanh nguồn sáng hoặc giảm khả năng phân biệt tương phản. Các triệu chứng thường xuất hiện sau phẫu thuật từ nhiều tháng đến vài năm.

Mức độ phổ biến của đục bao sau và ai có nguy cơ cao hơn?

Theo Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO), đục bao sau xảy ra ở khoảng 20-50% người bệnh trong vòng 2-5 năm sau mổ. Mặc dù kỹ thuật mổ và vật liệu thủy tinh thể nhân tạo đã tiến bộ, đục bao sau vẫn chưa được loại trừ hoàn toàn.

Nguy cơ cao hơn ở người mổ khi còn trẻ và người có đái tháo đường, viêm màng bồ đào, hội chứng giả bong bao hoặc đục thể thủy tinh do chấn thương. Ở trẻ em, tỷ lệ mắc cao và xuất hiện sớm hơn đáng kể.

Điều trị bằng laser Nd:YAG

Khi đục bao sau gây giảm thị lực hoặc ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt hằng ngày, bác sĩ có thể chỉ định mở bao sau bằng laser Nd:YAG (Nd:YAG laser posterior capsulotomy). Bác sĩ tạo một lỗ mở tại vùng trung tâm của bao sau bị đục, giúp ánh sáng đi tới võng mạc tốt hơn. Thủ thuật được thực hiện ngoại trú, không cần rạch mổ hoặc gây mê. Người dân thường gọi thủ thuật này là "lau kính" hay "rửa kính", tuy nhiên, đây chỉ là cách gọi dân gian. Thủ thuật không phải là lau, rửa hay thay thể thủy tinh nhân tạo.

Không phải mọi trường hợp mờ mắt sau phẫu thuật đục thể thủy tinh đều do đục bao sau. Khô mắt, tật khúc xạ còn tồn dư, bệnh lý giác mạc, hoàng điểm, võng mạc hoặc thần kinh thị giác... cũng có thể gây giảm thị lực. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám để xác định đúng nguyên nhân và chỉ định điều trị phù hợp.

Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Hữu Mạnh khuyến cáo: "Sau phẫu thuật đục thể thủy tinh, nếu thị lực giảm trở lại hoặc xuất hiện chói sáng, người bệnh nên đi khám chuyên khoa mắt. Đục bao sau là nguyên nhân thường gặp, nhưng không phải mọi trường hợp mờ mắt sau mổ đều do tình trạng này. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá để có chỉ định điều trị phù hợp".

Tài liệu tham khảo

1. American Academy of Ophthalmology. Posterior Capsule Opacification. EyeWiki, cập nhật 2026.

2. American Academy of Ophthalmology. BCSC Section 11: Lens and Cataract.