Đừng dùng cà phê để 'che' những tín hiệu của cơ thể

Vì sao uống cà phê lại thấy tỉnh táo?

Theo các chuyên gia, caffeine là chất kích thích hệ thần kinh trung ương, thường có trong cà phê, trà và một số loại nước giải khát. Tác dụng dễ nhận thấy nhất của caffeine là giúp giảm cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ, từ đó làm tăng mức độ tỉnh táo và khả năng tập trung trong một khoảng thời gian.

Về cơ chế, caffeine làm giảm tác động của adenosine - một chất tham gia điều hòa cảm giác buồn ngủ và mệt mỏi. Caffeine đồng thời ảnh hưởng đến một số cơ chế dẫn truyền thần kinh, trong đó có dopamine, góp phần tạo cảm giác hưng phấn và tăng khả năng duy trì sự chú ý. Đây là lý do nhiều người cảm nhận tác dụng của cà phê khá nhanh sau khi sử dụng.

Với những người phải làm việc trí óc trong thời gian dài, một ly cà phê có thể trở thành lựa chọn quen thuộc để bắt đầu ngày mới hoặc duy trì sự tỉnh táo vào những thời điểm dễ buồn ngủ.

Phân biệt giữa tỉnh táo hơn và hết mệt

Caffeine chủ yếu tạo ra tác dụng kích thích thần kinh, giúp giảm cảm giác buồn ngủ trong ngắn hạn. Điều đó không có nghĩa caffeine giải quyết được nguyên nhân khiến cơ thể mệt mỏi hoặc khả năng tập trung suy giảm.

Nếu nguyên nhân đến từ thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc làm việc quá sức, việc uống cà phê có thể giúp “vượt qua” cảm giác buồn ngủ trước mắt nhưng cơ thể vẫn cần được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách.

Kém tập trung không phải lúc nào cũng do thiếu caffeine

Trong cuộc sống hiện đại có nhiều nguyên nhân khiến khả năng tập trung suy giảm. Thiếu ngủ, căng thẳng, làm việc trí óc quá mức, ít vận động, chế độ dinh dưỡng không hợp lý hay sử dụng thiết bị điện tử và mạng xã hội quá nhiều đều có thể ảnh hưởng đến sự chú ý.

Vì thế, khi cảm thấy đầu óc “không vào việc”, không phải lúc nào giải pháp cũng là uống thêm một ly cà phê nữa.

Đặc biệt, nếu kém tập trung hoặc hay quên đi kèm những biểu hiện như đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mất thăng bằng, mất ngủ, mệt mỏi hay phản ứng chậm, người dùng cần chú ý hơn đến tình trạng sức khỏe tổng thể.

Theo nhiều chuyên gia, những biểu hiện này có thể xuất hiện cùng các vấn đề liên quan đến tuần hoàn não, nhưng không phải là những triệu chứng đặc hiệu hoàn toàn. Do đó, khi kéo dài hoặc tái diễn, cần được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách tăng sử dụng chất kích thích.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa nhu cầu tỉnh táo tức thời và nhu cầu chăm sóc sức khỏe não bộ, tuần hoàn.

Từ nhu cầu tỉnh táo đến chăm sóc tuần hoàn não

Caffeine và các sản phẩm hỗ trợ tuần hoàn não không có cùng cơ chế hay mục tiêu sử dụng.

Caffeine tác động lên hệ thần kinh trung ương, giúp giảm cảm giác buồn ngủ và tạo sự tỉnh táo trong một khoảng thời gian. Trong khi đó, theo Dược sĩ Phan Văn Hiển - Giám đốc Công ty TNHH Vạn Xuân, nếu cơ thể “lên tiếng” kéo dài thì nên định hướng hỗ trợ hoạt huyết, tăng tuần hoàn máu não. Ví dụ sử dụng viên uống VINAGOD.

Theo Dược sĩ Hiển, Cải thiện tuần hoàn và bảo vệ mạch máu não thông qua nguyên tắc hoạt huyết, thông mạch, dưỡng tâm não, từ đó giảm nguy cơ hình thành huyết khối, tránh đột quỵ.

VINAGOD không được đặt ở vai trò thay thế cà phê để tạo sự tỉnh táo tức thời. Sản phẩm hướng đến một nhu cầu khác: hỗ trợ chăm sóc tuần hoàn não.

Theo tài liệu, công thức VINAGOD được xây dựng theo hướng phối hợp nhiều thành phần. Trong đó, Bạch quả, Tam thất và Đan sâm được phối hợp theo định hướng hỗ trợ hoạt huyết và tuần hoàn; Đông trùng hạ thảo và Yến sào được bổ sung theo định hướng bồi bổ cơ thể.

Theo công dụng được công bố trong tài liệu, VINAGOD hỗ trợ hoạt huyết, tăng tuần hoàn máu não và hỗ trợ các triệu chứng do thiểu năng tuần hoàn não như nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai.

Cách tiếp cận này giúp phân biệt rõ hai câu chuyện: caffeine hỗ trợ sự tỉnh táo trong ngắn hạn, còn VINAGOD được định hướng như một sản phẩm hỗ trợ trong quá trình chăm sóc tuần hoàn não.

Đừng dùng cà phê để “che” những tín hiệu của cơ thể

Caffeine có ưu điểm là tác dụng nhanh và thuận tiện. Nhưng sử dụng lượng lớn hoặc phụ thuộc thường xuyên có thể xuất hiện những tác dụng không mong muốn như khó ngủ, bồn chồn, lo âu, hồi hộp, tim đập nhanh hoặc tăng huyết áp tạm thời.

Do đó, nếu một người liên tục cần caffeine để duy trì trạng thái tỉnh táo, điều đáng quan tâm không chỉ là uống bao nhiêu cà phê mà còn là nguyên nhân khiến cơ thể thường xuyên mệt mỏi.

Chăm sóc sức khỏe não bộ cần được đặt trên những nền tảng cơ bản như ngủ đủ, vận động hợp lý, kiểm soát căng thẳng, dinh dưỡng phù hợp và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu. Sản phẩm hỗ trợ, nếu sử dụng, không thay thế những yếu tố này.

Với người bước vào tuổi trung niên, đặc biệt là những người làm việc trí óc nhiều, ít vận động, thường xuyên căng thẳng hoặc nhận thấy trí nhớ và khả năng tập trung không còn như trước, việc chủ động quan tâm đến sức khỏe tuần hoàn cũng trở nên đáng chú ý hơn.

Dược sĩ Phan Văn Hiển - Giám đốc Công ty TNHH Vạn Xuân, đơn vị nghiên cứu, phát triển TPBVSK VINAGOD, với người phù hợp với đối tượng sử dụng, VINAGOD có thể là một giải pháp hỗ trợ trong quá trình chăm sóc tuần hoàn não.

“Điều quan trọng là không nên tự quy kết mọi biểu hiện đau đầu, chóng mặt, hay quên hoặc kém tập trung cho “thiểu năng tuần hoàn não”. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn, cần thăm khám để xác định nguyên nhân”, DS Phan Văn Hiển cho biết.

Hiểu đúng về caffeine là biết khi nào một tách cà phê có thể giúp tỉnh táo và khi nào cơ thể đang cần được quan tâm theo một hướng khác. Caffeine có thể phục vụ nhu cầu trước mắt, trong khi việc chăm sóc sức khỏe não bộ và tuần hoàn là câu chuyện dài hạn, cần sự kết hợp của lối sống lành mạnh và những giải pháp hỗ trợ phù hợp.