Đừng mặc định cứ có IELTS là nắm chắc cơ hội vào đại học

Năm 2026, nhiều trường đại học trên cả nước sử dụng chứng chỉ IELTS để xét tuyển kết hợp hoặc quy đổi điểm tiếng Anh. Khi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế ngày càng hiện diện trong các phương án tuyển sinh, việc sở hữu IELTS, TOEFL hay TOEIC trở thành mối quan tâm của nhiều học sinh, phụ huynh. Tuy nhiên, chọn chứng chỉ nào, ôn thi từ thời điểm nào và mức điểm bao nhiêu là phù hợp với mục tiêu đại học, du học hay công việc sau này vẫn là bài toán không dễ trả lời.

Theo thầy Phạm Thanh Sơn - Giáo viên luyện thi IELTS và Tiếng Anh học thuật tại Hà Nội, mỗi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được thiết kế cho những mục đích và bối cảnh sử dụng khác nhau. Vì vậy, học sinh cần hiểu rõ giá trị của từng bài thi, thay vì chạy theo xu hướng hoặc mặc định IELTS là lựa chọn duy nhất để gia tăng cơ hội xét tuyển đại học.

Nên chọn học chứng chỉ ngoại ngữ nào?

Phân tích về các chứng chỉ ngoại ngữ phổ biến, thầy Thanh Sơn cho biết IELTS đánh giá toàn diện bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc và Viết. Trong đó, IELTS Academic hướng tới năng lực sử dụng tiếng Anh trong môi trường học thuật, đồng thời gắn với những tình huống giao tiếp trong đời sống.

Tương tự, TOEFL iBT cũng đánh giá bốn kỹ năng, nhưng có định hướng học thuật rõ nét. Nội dung bài thi gắn với nhiều tình huống học tập ở môi trường đại học như đọc tài liệu, nghe bài giảng, thảo luận và trình bày quan điểm.

Trong khi đó, TOEIC tập trung vào khả năng sử dụng tiếng Anh trong môi trường công việc và đời sống công sở, với bài thi phổ biến đánh giá hai kỹ năng Nghe và Đọc.

Đừng mặc định ở chi tiết nào

Nhiều thí sinh đầu tư ôn thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế để tăng cơ hội xét tuyển đại học. (Ảnh minh họa: Minh Đức)

“Đối với học sinh THPT có mục tiêu xét tuyển đại học, IELTS và TOEFL là những chứng chỉ đáng quan tâm”, thầy Thanh Sơn nói. Tuy nhiên, không nên mặc định IELTS hay TOEFL phù hợp với tất cả học sinh. Việc lựa chọn cần xuất phát từ yêu cầu tuyển sinh cụ thể của từng trường, từng ngành và phương thức xét tuyển mà thí sinh hướng tới.

Ba yếu tố cần xác định trước khi luyện thi

Ba yếu tố học sinh cần làm rõ trước khi quyết định ôn thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế: mục tiêu, trình độ và thời gian chuẩn bị.

“Nếu mục tiêu là xét tuyển đại học trong nước hoặc đáp ứng điều kiện tốt nghiệp đại học, cần tìm hiểu cụ thể phương thức tuyển sinh của trường, ngành hoặc quy định về điều kiện tốt nghiệp của cơ sở đào tạo đó”, thầy phân tích.

Với học sinh có định hướng du học, yêu cầu về chứng chỉ có thể khác nhau tùy trường, quốc gia và chương trình học. Trong trường hợp này, IELTS hoặc TOEFL là những lựa chọn cần được quan tâm, song thí sinh vẫn phải kiểm tra điều kiện đầu vào của từng chương trình.

Còn nếu mục tiêu chủ yếu là phục vụ công việc sau này, TOEIC hoặc những chứng chỉ khác có thể phù hợp hơn, tùy yêu cầu sử dụng tiếng Anh.

Điều quan trọng, theo thầy Sơn, là học sinh không nên ôn thi chỉ vì thấy nhiều bạn cùng lứa đang học hoặc vì kỳ vọng chứng chỉ sẽ tự động mang lại lợi thế tuyển sinh. Giá trị của chứng chỉ chỉ thực sự phát huy khi gắn với đúng mục tiêu và được sử dụng trong một phương thức tuyển sinh chấp nhận chứng chỉ đó.

IELTS ngày càng được sử dụng trong tuyển sinh đại học, nhưng không phải học sinh nào cũng cần chứng chỉ này. (Ảnh minh họa: Minh Đức)

Không nhất thiết phải luyện thi từ quá sớm

Về thời điểm chuẩn bị chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, thầy Thanh Sơn cho rằng học sinh Tiểu học và THCS trước hết cần ưu tiên xây dựng nền tảng tiếng Anh, gồm từ vựng, ngữ pháp, phát âm và khả năng sử dụng cả bốn kỹ năng.

“Các em cần trau dồi và rèn luyện việc vận dụng tiếng Anh với các chủ đề quen thuộc hằng ngày, sau đó dần làm quen với cách sử dụng tiếng Anh học thuật nhưng chưa nhất thiết phải lao ngay vào luyện đề”, thầy nói.

Khoảng cuối cấp THCS, nếu có nền tảng tương đối tốt và bắt đầu định hướng về chứng chỉ, học sinh có thể làm quen nghiêm túc hơn với dạng bài thi, đồng thời xác định mục tiêu điểm số.

Đến lớp 10-11, với những em cần chứng chỉ phục vụ xét tuyển đại học hoặc du học, đây có thể là giai đoạn bước vào luyện thi chuyên sâu hơn, tùy năng lực và kế hoạch cá nhân.

Học sinh nên đi theo lộ trình từ xây dựng nền tảng ngôn ngữ, phát triển kỹ năng và khả năng ứng dụng tiếng Anh, sau đó làm quen với các dạng bài thi trước khi bước vào giai đoạn luyện thi chuyên sâu. Sau khi thi, các em vẫn cần tiếp tục sử dụng và rèn luyện để duy trì năng lực.

Thầy giáo cũng lưu ý học sinh cần tránh tình trạng học mẹo làm bài nhưng không thực sự hiểu bản chất ngôn ngữ. Việc luyện thi hiệu quả không chỉ nằm ở khả năng xử lý dạng đề, mà còn ở năng lực hiểu và vận dụng tiếng Anh thực sự - yếu tố quyết định giá trị lâu dài của việc học ngoại ngữ.