Dùng thuốc bao niêm mạc dạ dày ở người bị trào ngược dạ dày - thực quản

1. Các nhóm thuốc bao niêm mạc dạ dày

Thuốc bao niêm mạc dạ dày là giải pháp hiệu quả cho những ai đang gặp vấn đề về trào ngược. Các loại thuốc này có cơ chế hoạt động khác nhau, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm thiểu triệu chứng khó chịu

- Nhóm tạo màng bọc trực tiếplà nhóm thuốc phổ biến nhất, hoạt động bằng cách hình thành một lớp màng bám dính vào bề mặt niêm mạc hoặc đáy ổ loét để ngăn chặn sự tấn công của axit và pepsin.

+ Sucralfate: Có khả năng bám dính mạnh vào protein trong dịch nhầy dạ dày, tạo lớp màng bảo vệ và kích thích sản xuất prostaglandin giúp làm lành vết loét. Các tên thương mại thường gặp như sucrate gel, keal, sucrabest…

+ Bismuth (bismuth subcitrate): Kết hợp với protein tại vết loét để tạo màng bao phủ, đồng thời có tác dụng hỗ trợ tiêu diệt vi khuẩn H. pylori.

+ Silicate (Al hoặc Mg): Giúp bao phủ niêm mạc và trung hòa một phần axit. Các sản phẩm phổ biến như gastropulgite hay smecta.

Người bệnh trào ngược dạ dày - thực quản cần thận trọng khi dùng thuốc bao niêm mạc dạ dày.

- Nhóm thuốc trung hòa axit (antacid) dạng hỗn dịch có kết cấu đặc, giúp bao phủ tạm thời niêm mạc dạ dày để giảm nhanh cảm giác khó chịu. Thường dùng như:

+ Phosphalugel (thuốc chữ P): Thành phần là nhôm phosphat, tạo một màng bảo vệ niêm mạc dạ dày.

+ Yumangel (thuốc chữ Y): Chứa almagate, giúp trung hòa axit và bao phủ niêm mạc hiệu quả.

- Nhóm thuốc alginate (thường được sử dụng trong điều trị trào ngược) như gaviscon: Khi tiếp xúc với axit dạ dày, hoạt chất alginate sẽ tạo ra một lớp màng gel nổi trên bề mặt dịch vị, giúp hạn chế dịch dạ dày trào ngược lên thực quản.

- Nhóm thuốc tăng cường hàng rào bảo vệ tự nhiên: Thay vì tạo màng bọc vật lý, các thuốc này kích thích dạ dày tự bảo vệ.

+ Misoprostol (prostaglandin): Kích thích tiết chất nhầy và bicarbonat, đồng thời duy trì lưu lượng máu đến niêm mạc để hỗ trợ phục hồi.

+ Rebamipide: Tăng tiết prostaglandin và cải thiện chất lượng chất nhầy dạ dày.

Một số thuốc bảo vệ niêm mạc như sucralfate hoặc các thuốc chứa nhôm, magnesi có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu của các thuốc khác. Vì vậy, cần dùng cách các thuốc điều trị khác ít nhất 2 giờ hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Người bệnh trào ngược dạ dày - thực quản có thể sử dụng gừng và mật ong hỗ trợ làm dịu cảm giác kích ứng vùng họng – thực quản.

2. Dùng thuốc bao niêm mạc dạ dày ở người trào ngược dạ dày – thực quản

Thực tế, các loại thuốc bảo vệ niêm mạc (như sucralfate hay phosphalugel) vẫn thường được kê đơn để hỗ trợ điều trị. Tuy nhiên, có một số lý do khiến nhóm thuốc này không được ưu tiên làm thuốc điều trị chính hoặc cần thận trọng khi sử dụng:

• Không giải quyết nguyên nhân gốc rễ: Thuốc bao niêm mạc chỉ tạo lớp màng bảo vệ tại chỗ, không có tác dụng ngăn chặn việc tiết axit hoặc cải thiện chức năng của cơ thắt thực quản dưới - nguyên nhân quan trọng gây trào ngược.

• Hiệu quả hạn chế đối với trào ngược:Các triệu chứng GERD chủ yếu do axit kích thích niêm mạc thực quản. Trong khi đó, nhiều thuốc bảo vệ niêm mạc phát huy tác dụng tốt nhất trong môi trường axit của dạ dày để bao phủ vết loét dạ dày, nên tác dụng bảo vệ thực quản thường hạn chế hơn.

• Có thể ảnh hưởng đến hấp thu thuốc khác: Người bệnh GERD thường phải dùng thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc kháng histamin H2. Một số thuốc bảo vệ niêm mạc có thể làm thay đổi độ pH hoặc cản trở hấp thu thuốc nếu sử dụng không đúng thời điểm.

• Nguy cơ tăng tiết axit trở lại: Một số thuốc trung hòa axit nếu lạm dụng kéo dài có thể gây hiện tượng tăng tiết axit hồi ứng sau khi ngừng thuốc.

3. Lưu ý khi sử dụng thuốc

Thời điểm uống: Các thuốc bảo vệ niêm mạc như sucralfate thường được khuyên uống khi bụng đói (ít nhất 1 giờ trước ăn) để đạt hiệu quả bám dính tốt nhất. Cần uống cách các thuốc điều trị khác ít nhất 2 giờ để hạn chế tương tác.

Không tự ý dùng thuốc: Việc điều trị GERD cần kết hợp thuốc điều trị nền tảng như PPI với thay đổi lối sống. Thuốc bảo vệ niêm mạc chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ bảo vệ niêm mạc và giảm triệu chứng trong một số trường hợp.

4. Vai trò của lối sống trong bệnh trào ngược dạ dày - thực quản

Với các triệu chứng đặc trưng của trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) như ợ nóng và khó nuốt, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng bên cạnh dùng thuốc.

Người bệnh có thể nhai kẹo cao su không đường sau bữa ăn. Việc nhai kẹo giúp tăng tiết nước bọt có tính kiềm, hỗ trợ trung hòa axit và làm sạch thực quản. Uống nước ấm từng ngụm nhỏ có thể giúp làm dịu cảm giác khó chịu ở thực quản. Một số người bệnh có thể sử dụng gừng kết hợp với mật ong để hỗ trợ làm dịu cảm giác kích ứng vùng họng – thực quản. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị bằng thuốc.

Trong trường hợp cần thiết, một số thuốc trung hòa axit có thể được sử dụng để giảm triệu chứng tạm thời theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên tự ý hoặc lạm dụng các sản phẩm chứa natri bicarbonat, đặc biệt ở người tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận.

Tập yoga giúp giảm căng thẳng, cải thiện bệnh trào ngược dạ dày - thực quản.

Thay đổi thói quen ăn uống

Thói quen ăn uống có vai trò rất quan trọng đối với người bệnh GERD. Theo đó, nên chia nhỏ khẩu phần thành 5-6 bữa mỗi ngày để tránh làm căng dạ dày, giảm áp lực lên cơ thắt thực quản dưới.

• Thực phẩm nên ưu tiên: Các thực phẩm ít gây kích thích như bánh mì, yến mạch, chuối chín, dưa hấu; các nguồn đạm dễ tiêu như thịt nạc, cá, ức gà, ưu tiên chế biến bằng cách luộc hoặc hấp.

• Thực phẩm cần hạn chế: Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chua, đồ uống có ga, cà phê, trà đặc, socola và bạc hà vì có thể làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.

Tư thế sinh hoạt và giấc ngủ

• Quy tắc 3 giờ: Không nên nằm ngay sau khi ăn; nên ngồi thẳng hoặc đi bộ nhẹ nhàng và chỉ nằm nghỉ sau bữa ăn ít nhất 2-3 giờ.

• Nằm nghiêng bên trái: Tư thế này có thể giúp hạn chế hiện tượng trào ngược ở một số người bệnh.

• Kê cao đầu giường khi ngủ: Nâng cao đầu giường khoảng 15-20 cm có thể giúp giảm tình trạng axit trào ngược vào ban đêm.

Vận động hỗ trợ tiêu hóa

• Các bài tập nhẹ nhàng: Thiền, hít thở sâu hoặc yoga nhẹ có thể giúp giảm căng thẳng, một yếu tố làm triệu chứng GERD trở nên nặng hơn.

• Tránh vận động mạnh sau ăn: Không nên cúi gập người hoặc tập các bài tập làm tăng áp lực ổ bụng ngay sau bữa ăn.

Nếu tình trạng khó nuốt kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau ngực kéo dài, người bệnh cần đi khám chuyên khoa để được đánh giá và điều trị kịp thời.