Đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn nguy cơ chậm tiến độ vì thiếu bãi đổ thải

Thi công đào, san ủi một phân đoạn trong dự án.

Hiện nay đang là mùa khô, thuận lợi cho việc đẩy nhanh tiến độ thi công, nhưng hầu hết các nhà thầu đang phải thi công cầm chừng hoặc tạm dừng.

Dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn có tổng mức đầu tư hơn 5.700 tỷ đồng. Dự án có chiều dài gần 29km, thiết kế bốn làn xe, kết nối thúc đẩy liên kết vùng và sẽ là một đoạn thuộc đường cao tốc Hà Nội-Cao Bằng trong tương lai gần. Sau một thời gian phải dừng thi công do mưa lũ liên tiếp trong những tháng cuối năm 2025, những ngày này, trên công trường, tranh thủ thời tiết thuận lợi, các nhà thầu đang đẩy nhanh tiến độ thi công. Tuy nhiên, việc thi công chỉ có thể triển khai tại những đoạn tuyến đã bố trí được bãi đổ thải.

Theo ông Nguyễn Thế Anh, Phó Chỉ huy trưởng công trình, Công ty cổ phần 484, khối lượng đào trong gói thầu của đơn vị rất lớn. Từ Km13 đến Km15+228, tổng khối lượng đất, đá dư thừa phải đào đổ đi lên tới khoảng

1,4 triệu mét khối. Hiện tại, số lượng bãi đổ thải đã có mới chỉ đáp ứng đổ được khoảng 50.000 mét khối. Không có bãi đổ thải, vài tháng qua, đơn vị phải tạm dừng thi công dù hết sức sốt ruột.

Tương tự như vậy, nhiều phân đoạn thi công của Tổng công ty xây dựng Trường Sơn cũng đang tạm dừng, máy móc nằm im chờ việc. Ông Trịnh Văn Mạnh, Giám đốc điều hành dự án của Tổng công ty cho biết: “Các bãi được đổ đã cơ bản đầy. Còn khoảng 800.000 mét khối đất, đá dư thừa vẫn chưa biết đổ vào đâu. Việc tự thỏa thuận các bãi đổ với người dân gặp rất nhiều khó khăn. Thiếu bãi đổ đã ảnh hưởng lớn tới tiến độ thi công”.

Không giống như thi công đường đường cao tốc tại các tỉnh miền xuôi, miền nam, chủ yếu sử dụng đất đắp, đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn đi qua rất nhiều đồi núi cao do vậy phải san gạt, đổ đi hàng triệu mét khối đất, đá thừa. Tại phân đoạn từ Km16+660 đến Km 21, khối lượng đất, đá dư thừa lên tới khoảng 1 triệu mét khối nhưng các vị trí bãi đổ hiện mới chỉ đáp ứng được hơn 80 nghìn mét khối. Theo các nhà thầu thi công dự án, nhu cầu bãi đổ thải rất cấp bách khi thời gian thi công không còn nhiều vì sắp tới mùa mưa, do đó, rất cần chính quyền địa phương vào cuộc quyết liệt để giải quyết vấn đề này.

Theo Ban điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, tổng khối lượng đất, đá đào, đắp của dự án là gần 13 triệu mét khối. Trong đó, khối lượng đất, đá dư thừa phải đổ vào các bãi đổ là hơn 8,3 triệu mét khối. Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt, dự án được bố trí 34 bãi đổ thải với diện tích hơn 820.000 m2, tổng dung tích chứa hơn 8,3 triệu mét khối. Tuy nhiên, đến trung tuần tháng 1/2026, chủ đầu tư và các nhà thầu mới chỉ thực hiện được tại 14 vị trí với dung tích chứa khoảng 3,3 triệu mét khối.

Khi bước vào thi công, chủ đầu tư và nhà thầu đã đề xuất bổ sung 7 vị trí bãi đổ thải mới và đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn cũ và Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên mới chấp thuận. Tuy nhiên, khi bắt tay vào thực hiện, trong số này chỉ có bốn vị trí triển khai được với dung tích chứa khoảng 2,7 triệu mét khối. Như vậy, còn tới hơn 2 triệu mét khối đất, đá dư thừa nữa hiện chưa có chỗ để đổ.

Theo Ban điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiết kế bãi đổ thải có nhưng thực tế không tiếp cận, triển khai được là do người dân không đồng ý với giá đền bù tài sản trên đất; vị trí bãi đổ đã được chủ đất chấp thuận nhưng đường vận chuyển đi qua đất của chủ khác cho nên không đồng ý cho đi qua; có tình trạng các hộ dân liên kết, thống nhất với nhau đòi đền bù giá cao (gấp 5-6 lần so với giá thực tế); không bố trí được đường công vụ; một số vị trí có dung tích chứa thấp… Bên cạnh đó, đặc thù tuyến đường này một bên là Đường tỉnh 259, một bên sát suối nên việc bố trí bãi đổ cũng gặp khó khăn, có nguy cơ cao ảnh hưởng tới đường tỉnh và dòng chảy.

Hiện tại, giải pháp đang được các nhà thầu áp dụng là chủ động tìm vị trí đổ thải, tự thỏa thuận với người dân rồi báo cáo chính quyền địa phương xem xét chấp thuận. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế do không phải phân đoạn nào cũng có những vị trí đổ thuận lợi, nhiều khu vực vướng vào rừng tự nhiên, đất lúa trong khi một số hộ dân đẩy giá thỏa thuận lên cao, vượt quá khả năng của nhà thầu.

Việc xoay sở, đi tìm bãi đổ thải cho dù đã có thiết kế ban đầu rõ ràng là việc thực hiện chắp vá, không bền vững, đặt ra thách thức về bảo đảm môi trường trong quá trình đổ thải. Để tháo gỡ, Ban điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn đã phối hợp các nhà thầu, chính quyền địa phương rà soát, đề nghị bổ sung thêm 19 vị trí đổ thải dọc tuyến. Về cơ bản, các vị trí này đáp ứng được các quy định về đất đai, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc đưa các bãi đổ thải này vào hoạt động hay không vẫn lại đang “mắc” thỏa thuận với người dân.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn phải hoàn thành trong năm 2026, tức là còn gần một năm nữa. Tuy nhiên, thời gian dành cho công tác đào, đắp của dự án này phải hoàn thành cơ bản vào tháng 6, thời điểm trước mùa mưa, nghĩa là chỉ còn hơn 5 tháng nữa. Hiện tại, còn hơn 2 triệu mét khối đất, đá dư thừa nữa vẫn chưa biết đổ đi đâu đang là thách thức rất lớn cho tiến độ chung của dự án này.

Theo Phó Giám đốc Ban điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn Lê Đức Hoài, đơn vị đã kiến nghị tỉnh Thái Nguyên khẩn trương rà soát, bổ sung các vị trí đổ thải phù hợp. Trong đó, tập trung vào các vị trí đất xen kẹp, khe trũng, đất có giá trị canh tác thấp. Đồng thời, đơn vị đề xuất phân cấp cho chính quyền cấp cơ sở chủ động xem xét, chấp thuận phương án cải tạo đất cho người dân để rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục.

Theo dự kiến, dự án đường cao tốc Thái Nguyên-Chợ Mới sẽ được khởi công vào giữa năm 2026, dự án đường cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng cũng sẽ sớm được triển khai. Hai dự án này với chiều dài tuyến hàng trăm ki-lô-mét, đi qua nhiều đồi, núi và khối lượng đất, đá dư thừa rất lớn. Nếu không chủ động, tìm ra một giải pháp căn cơ tổng thể thì tình trạng thiếu bãi đổ thải sẽ lại tiếp tục diễn ra.

TUẤN SƠN