'Đường cao tốc' mới cho tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, nông dân Thái Nguyên đang từng bước tiếp cận, nắm bắt và tiêu thụ nông sản trên môi trường mạng. Trong ảnh: Phiên livestream tiêu thụ gà đồi Tân Khánh và các sản phẩm OCOP của tỉnh thu hút được hàng nghìn lượt người xem, đặt mua hàng. Ảnh: T.L

Tầm nhìn dài hạn trong hành trình chuyển đổi số

Thời gian qua, việc triển khai Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử (TMĐT) quốc gia giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm vụ hành chính.

Đây là lựa chọn mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn của tỉnh trong hành trình chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bao trùm và bền vững, với doanh nghiệp và người tiêu dùng giữ vai trò trung tâm, Nhà nước thực hiện chức năng kiến tạo và dẫn dắt.

Theo cách tiếp cận mới, TMĐT được xác định là một hệ sinh thái kết nối toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến, logistics, phân phối đến tiêu dùng và quản lý nhà nước, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động mua bán trực tuyến.

Khi chuyển đổi số được triển khai ngày càng sâu rộng, mỗi giao dịch trên môi trường mạng đều tạo ra dữ liệu, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tăng tính minh bạch của thị trường và mở rộng dư địa tăng trưởng.

Trong bức tranh phát triển TMĐT tại Thái Nguyên hiện nay đã xuất hiện những gam màu rõ nét và có sức thuyết phục.

100% doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên địa bàn đã áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khởi tạo từ máy tính tiền, tạo nền tảng quan trọng cho minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Toàn tỉnh có 181 website bán hàng đăng ký hợp lệ với Bộ Công Thương. Sàn TMĐT tỉnh Thái Nguyên tại địa chỉ www.thainguyentrade.vn được duy trì, vận hành ổn định, phát huy vai trò là kênh kết nối chính thức cho hàng hóa địa phương.

Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên và các doanh nghiệp công nghệ số, ngân hàng tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch phối hợp thí điểm hỗ trợ các cửa hàng, hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh ứng dụng chuyển đổi số. Ảnh: T.L

Thái Nguyên cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai gian hàng sản phẩm của tỉnh trên sàn TMĐT Shopee, khai trương ngày 7/1/2025, với mục tiêu hình thành điểm đến tập trung cho sản phẩm địa phương trên môi trường số.

Đáng chú ý, gian hàng nông sản chung “Bản Việt Thái Nguyên” đã đưa chè và nhiều nông sản đặc trưng của tỉnh tiếp cận hiệu quả hơn với người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.

Cùng với đó, hơn 1,4 triệu tài khoản thanh toán được xác thực sinh trắc học, trên 513 nghìn khách hàng sử dụng Mobile Money cùng hơn 9.300 điểm chấp nhận thanh toán cho thấy hạ tầng thanh toán số đã được phủ rộng tới tận cơ sở. Doanh thu TMĐT tử lũy kế đạt gần 11,2 nghìn tỷ đồng, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của lĩnh vực này trong cơ cấu kinh tế địa phương...

Hệ sinh thái ngày càng hoàn thiện

Đồng chí Phạm Văn Thọ, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương, đánh giá: TMĐT trên địa bàn tỉnh đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang phát triển thực chất, với hệ sinh thái ngày càng hoàn thiện.

Ngành Công Thương đã hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia các sàn lớn, như: Shopee, TikTok, đồng thời chuẩn hóa hóa đơn điện tử và thanh toán số, qua đó hình thành kênh phân phối mới có quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng.

Hoạt động xúc tiến thương mại cho nông sản bản địa Thái Nguyên được chú trọng thực hiện tại các tỉnh phía Nam. Ảnh: T.L

Trên nền tảng này, việc triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên được đặt ra với những mục tiêu rõ ràng, theo lộ trình phù hợp.

Theo đó, tỉnh hướng tới 70% dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến; doanh thu bán lẻ TMĐT tăng bình quân 20-30% mỗi năm, chiếm khoảng 20% tổng mức bán lẻ toàn tỉnh; trên 70% doanh nghiệp ứng dụng TMĐT; 80% giao dịch thực hiện theo phương thức không dùng tiền mặt.

Song hành với phát triển thị trường là yêu cầu tăng cường kỷ cương, kiểm soát gian lận, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ website vi phạm xuống mức 5-10%.

TMĐT tiếp tục được mở rộng không gian phát triển từ đô thị đến nông thôn, từ khu công nghiệp đến các vùng chè trọng điểm.

Mục tiêu 60% xã, phường có thương nhân bán hàng trực tuyến, mỗi địa phương có ít nhất một đơn vị kinh doanh trên nền tảng số thể hiện quyết tâm không để lợi thế công nghệ trở thành khoảng cách phát triển.

Với vai trò là trung tâm sản xuất chè của cả nước, Thái Nguyên xác định TMĐT là đòn bẩy nâng tầm nông sản và sản phẩm OCOP thông qua truy xuất nguồn gốc, kết nối logistics và từng bước tham gia xuất khẩu trực tuyến.

Người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm mua các sản phẩm đặc trưng của Thái Nguyên trên sàn Shopee chỉ với vài thao tác đơn giản trên điện thoại hoặc máy tính. Ảnh: T.L

Tiến sĩ Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số mã vạch quốc gia, nhận định: Việc Thái Nguyên đang quản lý 151 mã số vùng trồng, trong đó chè chiếm 106 mã với hơn 871ha, sản lượng gần 11 nghìn tấn, cho thấy chuyển biến tích cực trong chuẩn hóa và minh bạch sản xuất.

Tuy nhiên, sản xuất trên địa bàn vẫn còn phân tán, năng lực duy trì quy trình và dữ liệu truy xuất giữa các cơ sở chưa đồng đều, đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết, tổ chức sản xuất và giám sát để bảo đảm phát triển bền vững.

Một điểm nhấn khác trong định hướng phát triển là thúc đẩy TMĐT xanh và kinh tế tuần hoàn. Việc giảm sử dụng bao bì nhựa, tăng tỷ lệ vật liệu tái chế, ứng dụng năng lượng sạch trong logistics và áp dụng tiêu chuẩn đóng gói thân thiện với môi trường đang được đặt ra như yêu cầu tất yếu.

Trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do ngày càng siết chặt tiêu chuẩn xanh, đây vừa là trách nhiệm môi trường, vừa là điều kiện quan trọng để hàng hóa Thái Nguyên mở rộng hiện diện trên thị trường quốc tế.

Con người - “hạ tầng mềm” quyết định thành công

Việc tổ chức phiên livestream “Cây na số” giúp nông sản địa phương tiếp cận thị trường trực tuyến, gia tăng doanh thu qua nền tảng số. Ảnh: T.L

Nếu hạ tầng số được ví như đường băng, thì con người chính là lực đẩy quyết định TMĐT có thể cất cánh hay không. Nhận diện rõ điều này, Kế hoạch phát triển TMĐT giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Thái Nguyên đã dành một trụ cột riêng cho phát triển nguồn nhân lực, coi đây là “hạ tầng mềm” mang tính quyết định và khó có yếu tố nào thay thế.

Theo định hướng, 60% các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh sẽ triển khai các chương trình đào tạo liên quan đến TMĐT.

Hoạt động đào tạo được thực hiện theo hướng căn cơ, từng bước tích hợp nội dung TMĐT vào chương trình chính khóa của các khoa, ngành như kinh doanh số, marketing số, logistics, quản trị chuỗi cung ứng, công nghệ thông tin và an toàn giao dịch điện tử, thay cho cách tiếp cận thiên về bồi dưỡng ngắn hạn.

Mục tiêu là hình thành lực lượng lao động số ngay từ giảng đường, hạn chế khoảng trống kỹ năng khi tham gia thị trường lao động.

Việc huy động Đại học Thái Nguyên cùng hệ thống các trường cao đẳng, trung cấp nghề tham gia đào tạo TMĐT cho thấy tầm nhìn dài hạn của tỉnh.

TMĐT được xác định là kỹ năng nền tảng của kinh tế số, khi sinh viên tốt nghiệp đã quen với vận hành sàn giao dịch, thanh toán không dùng tiền mặt, truy xuất nguồn gốc và từng bước tiếp cận thương mại xuyên biên giới, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định và bền vững.

Tiến sĩ Nguyễn Quang Hợp, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (Đại học Thái Nguyên), nhấn mạnh: Trong làn sóng chuyển đổi số hiện nay, TMĐT đã trở thành ngành học của thời đại. Đón đầu xu thế đó, từ năm học 2025-2026, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh mở ngành đào tạo TMĐT theo hướng liên ngành giữa kinh doanh, công nghệ và truyền thông số, lấy thực hành làm trung tâm và mở rộng hợp tác quốc tế, nhằm trang bị cho sinh viên năng lực làm chủ hoạt động TMĐT và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong kỷ nguyên số.

Sở Công Thương phối hợp với Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông (Đại học Thái Nguyên) tổ chức lớp tập huấn về thương mại điện tử cho cán bộ phòng chuyên môn các xã, phường; các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh. Ảnh: T.L

Song song với đào tạo chính quy, Kế hoạch phát triển TMĐT giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu 100% các xã, phường có cán bộ kiêm nhiệm phụ trách TMĐT và chuyển đổi số.

Dự kiến khoảng 5.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, sinh viên và người dân được đào tạo, tập huấn kỹ năng ứng dụng TMĐT trong giai đoạn này. Cách tiếp cận theo chiều sâu, từ quản lý nhà nước đến người sản xuất và kinh doanh trực tiếp, cho thấy sự chủ động đầu tư cho yếu tố con người ngay từ nền tảng…

Khi nông dân từng bước đưa nông sản đạt tiêu chuẩn OCOP, đặc sản địa phương lên các nền tảng số, hợp tác xã làm chủ truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp nhỏ tự tin mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, TMĐT dần trở thành kỹ năng sinh kế gắn với đời sống hằng ngày. Từ thực tiễn đó, “hạ tầng mềm” được hình thành và bồi đắp.

Nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã khai thác hiệu quả các nền tảng số như TikTok, Facebook, Zalo cùng website và fanpage bán hàng để quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mang lại giá trị kinh tế thiết thực.

Chinh Lan