Đường đến đã gần hơn, điểm đến cần hấp dẫn hơn

Đường mở nhanh, nhưng hành trình vẫn chưa thật trọn vẹn

Nếu nhìn vào các con số, bức tranh hạ tầng 6 tháng đầu năm 2026 có nhiều gam màu sáng. Cả nước đưa vào khai thác thêm 395km đường bộ cao tốc, nối thông toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau với tổng chiều dài 3.345km; đồng thời xây dựng mới 219km, nâng cấp hơn 200km quốc lộ, tiếp tục triển khai các dự án hàng không quan trọng như Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình.

Ông Trần Hồng Minh, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng phát biểu tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ Xây dựng lần thứ năm (mở rộng) và Hội nghị Sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Xây dựng. Ảnh: Tạ Hải

Báo cáo cũng cho biết 100% đô thị đã có quy hoạch chung được phê duyệt, tỉ lệ đô thị hóa đạt trên 45%.

Những con số ấy phản ánh nỗ lực rất lớn của ngành Xây dựng trong việc mở rộng không gian phát triển và rút ngắn khoảng cách giữa các vùng, miền. Với du lịch, mỗi tuyến đường mới hay mỗi sân bay được mở rộng đều đồng nghĩa với thêm cơ hội tiếp cận các điểm đến.

Tuy nhiên, ngay tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại cần sớm khắc phục: việc huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư hạ tầng còn khó khăn; tiến độ một số dự án trọng điểm và giải ngân vốn đầu tư công còn chậm; đặc biệt, hệ thống hạ tầng giao thông "đã được đầu tư nhưng chưa đạt được sự đồng bộ và tối ưu trong khai thác, kết nối đa phương thức giữa các loại hình còn hạn chế".

Đó không chỉ là vấn đề của ngành giao thông.

Đối với du lịch, một hành trình chỉ thực sự thuận lợi khi các phương thức vận tải được kết nối liền mạch, từ hàng không, đường sắt, đường bộ đến giao thông đô thị. Cao tốc có thể đưa du khách đến gần địa phương hơn, nhưng nếu việc trung chuyển, tiếp cận các khu, điểm du lịch vẫn mất thời gian, trải nghiệm sẽ bị gián đoạn ngay từ những chặng cuối.

Khoảng cách địa lý đang được rút ngắn rất nhanh. Điều còn thiếu là khả năng biến những tuyến giao thông ấy thành các hành trình du lịch thông suốt.

Điểm nghẽn của du lịch giờ không còn nằm ở con đường

Nếu giao thông là điều kiện để đưa khách đến, thì chất lượng đô thị mới quyết định họ có muốn ở lại hay không.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy nhiều chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật đã được cải thiện, song vẫn còn những khoảng trống đáng lưu ý. Tỉ lệ người dân đô thị được cấp nước sạch qua hệ thống tập trung đạt khoảng 95%, nhưng tỉ lệ nước thải được thu gom mới trên 18%, phản ánh áp lực rất lớn đối với môi trường đô thị khi tốc độ đô thị hóa ngày càng cao.

Đó là những con số tưởng như chỉ thuộc lĩnh vực xây dựng, nhưng lại liên quan trực tiếp đến chất lượng của một điểm đến du lịch.

Du khác tham quan một làng cổ ven sông Hồng, thuộc tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Tuấn Đông

Ngày nay, du khách không chỉ lựa chọn điểm đến vì quãng đường ngắn hơn hay thời gian di chuyển nhanh hơn. Điều họ cảm nhận là bầu không khí của thành phố, chất lượng môi trường, cảnh quan ven sông, ven biển, công viên, quảng trường, không gian công cộng và sự thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày.

Một thành phố có hạ tầng hiện đại nhưng thiếu không gian xanh, xử lý môi trường chưa theo kịp tốc độ phát triển hoặc cảnh quan bị chia cắt sẽ khó tạo được sức hút bền vững, dù khoảng cách địa lý đã được rút ngắn đáng kể.

Chính vì vậy, khi hạ tầng giao thông dần hoàn thiện, lợi thế cạnh tranh của các địa phương sẽ không còn nằm ở việc "đến nhanh hơn", mà chuyển sang việc "trải nghiệm tốt hơn". Những tuyến phố đi bộ, quảng trường, công viên ven sông, không gian ven biển, các điểm dừng chân có bản sắc hay hệ thống dịch vụ công cộng thân thiện sẽ ngày càng trở thành yếu tố giữ chân du khách.

Đó là phần "hạ tầng mềm" mà các con số về vốn đầu tư hay kilômét đường chưa thể phản ánh đầy đủ.

Đầu tư hạ tầng phải được đo bằng sức sống của điểm đến

Bên cạnh việc chỉ rõ những hạn chế, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng yêu cầu các địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu; đẩy nhanh tiến độ các dự án; hoàn thiện hệ thống giao thông thông minh, thu phí không dừng, kiểm soát tải trọng xe; đồng thời thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đó là những yêu cầu rất cụ thể nhằm bảo đảm các dự án hoàn thành đúng tiến độ và phát huy hiệu quả.

Hồ Cấm Sơn, xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh (tỉnh Bắc Giang cũ) có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Ảnh: Tuấn Đông

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phát triển du lịch, hiệu quả cuối cùng của một công trình hạ tầng không nên chỉ được đo bằng số vốn giải ngân, số dự án hoàn thành hay số kilômét đường được đưa vào khai thác.

Một tuyến cao tốc chỉ thực sự tạo ra giá trị khi kéo theo sự thay đổi của điểm đến: cảnh quan được cải thiện, không gian công cộng được mở rộng, môi trường được gìn giữ, các dịch vụ văn hóa - du lịch phát triển, người dân được hưởng lợi và du khách sẵn sàng lưu trú lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn.

Điều đó cũng đòi hỏi quy hoạch đô thị phải đi trước một bước, bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển hạ tầng với bảo tồn cảnh quan và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Khi giao thông ngày càng thuận lợi, những địa phương biết đầu tư cho không gian trải nghiệm - từ bờ sông, bờ biển, quảng trường, công viên đến các điểm dừng chân mang bản sắc - sẽ có lợi thế lớn hơn trong cuộc cạnh tranh thu hút du khách.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng với quy mô chưa từng có. Nhưng cũng chính báo cáo ấy và những chỉ đạo của Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhắc rằng bài toán phía trước không chỉ là xây thêm những con đường, mà còn là khai thác hiệu quả những gì các con đường ấy mang lại.