Dương Hòa khơi nguồn mạch ngầm truyền thống qua những chuyến trải nghiệm

Học sinh Trường THCS Yên Sở chăm chú nghe kể về lịch sử tại di tích Quán Giá. Ảnh: THCS Yên Sở

Những "địa chỉ đỏ" đậm giá trị lịch sử

Nếu ai đó hỏi về niềm tự hào của người dân Dương Hòa, có lẽ câu trả lời đầu tiên sẽ là Quán Giá - Di tích lịch sử văn hóa quốc gia thờ vị Anh hùng Lý Phục Man. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính, mà còn là "trường học thực tế" lớn nhất dành cho học sinh trên địa bàn.

Học sinh Trường THCS Yên Sở hào hứng tham gia giao lưu hỏi - đáp về lịch sử tại di tích Quán Giá. Ảnh: THCS Yên Sở

Thầy Nguyễn Phan Tài, Hiệu trưởng Trường THCS Yên Sở cho biết: Năm học 2025-2026, nhà trường đã xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tế di tích của địa phương, nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Lịch sử.

Ngày 14-1 vừa qua, nhà trường tổ chức cho học sinh khối lớp 6 tham gia hoạt động trải nghiệm thực tế, học tập lịch sử tại Di tích lịch sử cấp quốc gia Quán Giá - là nơi gắn liền với Anh hùng dân tộc Lý Phục Man. Ông là một vị tướng tài ba, trung nghĩa, có công lớn trong cuộc khởi nghĩa do vua Lý Bí lãnh đạo ở thế kỷ VI, góp phần giành lại quyền tự chủ cho dân tộc và đặt nền móng cho sự ra đời của Nhà nước Vạn Xuân - nhà nước độc lập đầu tiên sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc.

Tại khu di tích, các em học sinh không giấu nổi sự ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của nghệ thuật chạm khắc và sự uy nghi của hậu cung, tiền tế… Mỗi nhóm học sinh được giao một nhiệm vụ riêng biệt: Nhóm tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp lẫy lừng của vị tướng Lý Phục Man; nhóm lại say sưa ghi chép về các hạng mục kiến trúc, niên đại xây dựng; nhóm khác lại tìm hiểu về lễ hội truyền thống mùng 10 tháng 3 đặc sắc. Những con số, sự kiện khô khan trong sách giáo khoa giờ đây hiện ra sống động qua lời kể của các nghệ nhân và sự hướng dẫn tận tình của các giáo viên nhóm Sử - Địa, như: Cô Chu Thị Hồng, cô Nguyễn Thị Soan, cô Danh Thị Xuyến... Việc học tập qua quan sát, chụp ảnh và thảo luận nhóm ngay tại di tích của địa phương đã giúp các em hình thành năng lực quan sát và làm việc nhóm một cách tự nhiên nhất.

Trong buổi trải nghiệm, các em học sinh Trường THCS Yên Sở đã được trực tiếp tham quan khu di tích, lắng nghe giới thiệu về thân thế, sự nghiệp của Anh hùng dân tộc Lý Phục Man cũng như những giá trị lịch sử, văn hóa to lớn của di tích Quán Giá. Bằng sự say mê, hào hứng, các em tích cực quan sát, ghi chép, trao đổi và đặt câu hỏi, qua đó hiểu sâu sắc hơn những kiến thức lịch sử địa phương đã được học trong chương trình.

Em Nguyễn Khánh Vy, học sinh lớp 6G, Trường THCS Yên Sở hào hứng nói, nhờ có hoạt động trải nghiệm thực tế ở di tích Quán Giá đã giúp em được tiếp cận lịch sử một cách sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ. Em và các bạn cũng hứa tiếp tục tìm hiểu thêm và nâng cao hơn nữa ý thức giữ gìn, bảo vệ các di sản văn hóa lịch sử, ứng xử văn minh, tôn trọng không gian linh thiêng của di tích, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp đó trong gia đình, nhà trường và xã hội.

Thông qua hoạt động ý nghĩa này, Trường THCS Yên Sở mong muốn, tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, gắn kiến thức sách vở với thực tiễn, từ đó hình thành cho học sinh năng lực tìm hiểu lịch sử và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa của quê hương.

Không chỉ đến với không gian trầm mặc của các di tích, hành trình trải nghiệm của học sinh ở Dương Hòa còn vươn dài tới những xưởng sản xuất rộn ràng tiếng máy, thơm nồng mùi bột gạo của làng nghề truyền thống Dương Liễu. Đây là nội dung trọng tâm trong kế hoạch giáo dục của Trường THCS Dương Liễu nhằm gắn kết kiến thức các môn Lịch sử, Địa lý, Công nghệ với thực tiễn.

Tại đây, các em học sinh khối lớp 8, lớp 9 của nhà trường được chứng kiến quy trình sản xuất miến dong, bún, bánh - những sản vật đã làm nên thương hiệu của vùng quê này. Được trực tiếp trò chuyện với những "người giữ lửa" làng nghề, nghe họ chia sẻ về những thăng trầm, về sự tỉ mỉ trong từng sợi miến, các em mới thấu hiểu giá trị của sức lao động và sự bền bỉ của người dân quê mình.

Đặc biệt, vấn đề bảo vệ môi trường làng nghề gắn với phát triển bền vững cũng được đưa vào nội dung trải nghiệm. Các em không chỉ quan sát, mà còn được khuyến khích đề xuất các giải pháp để giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp cho quê hương. Đây chính là cách giáo dục trách nhiệm với cộng đồng thiết thực nhất, giúp các em nhận ra rằng yêu quê hương không chỉ là tự hào về quá khứ, mà còn là hành động vì tương lai.

Liên đội Trường THCS Dương Liễu tổ chức hoạt động trải nghiệm cho đội viên tại các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu trên địa bàn xã. Ảnh: THCS Dương Liễu

Điểm khác biệt trong công tác tổ chức hoạt động trải nghiệm tại Dương Hòa chính là việc đặt học sinh vào vị trí trung tâm. Sau mỗi chuyến đi, các em không chỉ dừng lại ở việc tham quan mà phải tạo ra những "sản phẩm tri thức".

Thay vì những bài văn tường thuật dài dằng dặc, học sinh giờ đây thỏa sức sáng tạo trên các nền tảng số, tạo nên những video clip sinh động, những bài thuyết trình bằng powerpoint hay những ấn phẩm thiết kế trên canva về di tích Quán Giá, hay về làng nghề miến dong, giúp các em trưởng thành vượt bậc về tư duy và kỹ năng. Sự kết hợp giữa truyền thống và công nghệ hiện đại không chỉ làm cho các hoạt động trở nên hấp dẫn hơn, mà còn giúp lan tỏa hình ảnh quê hương Dương Hòa đi xa hơn trên các trang mạng xã hội như facebook, cổng thông tin điện tử của xã…

Sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị

Nhìn những nụ cười rạng rỡ, những ánh mắt say mê khi các em học sinh ở Dương Hòa được tìm hiểu lịch sử thông qua chuyến đi thực tế cho thấy “hạt giống” tình yêu quê hương đã bắt đầu nảy mầm vững chắc. Như cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Dung, Hiệu trưởng Trường THCS Dương Liễu từng nhấn mạnh, trải nghiệm thực tế giúp giáo dục lòng tự hào dân tộc, ý thức giữ gìn truyền thống lịch sử cho thế hệ mai sau.

Học sinh Trường THCS Yên Sở tham gia hoạt động giữ gìn vệ sinh môi trường tại di tích Quán Giá. Ảnh: THCS Yên Sở

Để những hoạt động trải nghiệm này đạt được hiệu quả thực chất, không thể không nhắc đến vai trò chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, HĐND, UBND xã Dương Hòa cùng sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhà trường và gia đình.

Ban Giám hiệu các nhà trường đều trực tiếp tham gia xây dựng kế hoạch và giám sát quá trình triển khai, bảo đảm tính an toàn và giáo dục cao nhất. Các cơ quan, đoàn thể, như: Đoàn Thanh niên, Công đoàn cũng vào cuộc mạnh mẽ để tạo nên một môi trường giáo dục đồng bộ. Cùng với đó, việc khai thác hiệu quả cổng thông tin điện tử của xã và các trang facebook trường học đã tạo nên những kênh tương tác đa chiều, giúp phụ huynh và nhân dân địa phương cùng đồng hành, ủng hộ và tự hào về những gì con em mình đang được tiếp thu, học tập.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Dương Hòa Nguyễn Thanh Tú khẳng định, giáo dục truyền thống trong mỗi nhà trường ở Dương Hòa không phải là việc đúc khuôn những giá trị cũ kỹ, mà là cách khơi gợi sợi dây liên kết giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Tại Dương Hòa, mỗi di tích, mỗi làng nghề đã thực sự trở thành một lớp học không tường ngăn, nơi những giá trị đạo đức, lòng yêu nước và ý chí vươn lên được thấm sâu vào máu thịt mỗi học sinh.

Những chuyến hành trình trải nghiệm của các nhà trường trên địa bàn xã chính là những viên gạch đầu tiên, đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách của một thế hệ trẻ, vừa am hiểu lịch sử, vừa năng động sáng tạo, sẵn sàng cống hiến để xây dựng quê hương Dương Hòa ngày càng giàu đẹp, văn minh. Đảng ủy xã cũng đã chỉ đạo các nhà trường chú trọng phối hợp với đơn vị chức năng xã, xây dựng kế hoạch, tổ chức các chuyến trải nghiệm ý nghĩa cho học sinh trong các năm học.

Sự tâm huyết của các thầy cô giáo các nhà trường trên địa bàn, sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền xã Dương Hòa đã và đang gặt hái được "quả ngọt" là những học sinh thêm hiểu biết, trân trọng lịch sử, tiếp tục vươn lên trong học tập, nâng cao ý thức gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa - lịch sử của địa phương...

Ánh Dương