Đường lớn để doanh nghiệp Việt vươn tầm quốc tế

Tại Hội nghị “Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp” diễn ra vừa qua, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), đã đề xuất cần xem việc mở rộng không gian kinh tế ra quốc tế là một trụ cột quan trọng của tăng trưởng quốc gia.

Dòng vốn đầu tư ra nước ngoài đang tăng mạnh.

Mở rộng không gian kinh tế quốc gia bằng sức đi ra thế giới của doanh nghiệp

Theo ông Thắng, vị thế và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế đã được nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt tự tin hơn khi bước ra thị trường toàn cầu. Đó cũng là yêu cầu tất yếu nếu Việt Nam muốn xuất hiện những doanh nghiệp nằm trong nhóm dẫn đầu của khu vực và thế giới.

Quan điểm này không tách rời định hướng lớn. Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đã xác định rõ nhiệm vụ khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh có hiệu quả ở nước ngoài; xây dựng và bảo vệ các thương hiệu quốc gia đạt tầm quốc tế.

Nghị quyết 68 - NQ/TW về kinh tế tư nhân và Nghị quyết 79- NQ/TW về kinh tế nhà nước cũng đặt mục tiêu Việt Nam có doanh nghiệp trong top đầu của khu vực và thế giới.

Thực tế thời gian qua, một số doanh nghiệp của Việt Nam đã từng bước “cắm cờ” tại các thị trường khu vực và quốc tế, như FPT đã theo đuổi chiến lược xuất khẩu phần mềm từ năm 1998, Petrovietnam đã có gần 24 năm tham gia các dự án năng lượng toàn cầu, Vingroup định hướng xuất khẩu ô tô sang Mỹ và châu Âu, còn Viettel đã có hơn 2 thập niên đầu tư quốc tế trong viễn thông và giải pháp số…

Những doanh nghiệp này cho thấy khi có năng lực công nghệ, quản trị, tài chính và bản lĩnh thị trường, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể hiện diện ở nhiều quốc gia, không chỉ để bán hàng mà còn để đầu tư, vận hành và cạnh tranh trực diện.

Các số liệu gần đây cho thấy xu hướng này đang tăng tốc. Trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài, gồm cả vốn cấp mới và điều chỉnh đạt 540,2 triệu USD, gấp 2,3 lần cùng kỳ năm trước. Riêng 36 dự án cấp mới đã đạt 532,4 triệu USD. Các lĩnh vực dẫn đầu là sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí; xây dựng; và vận tải kho bãi.

Trước đó, trong năm 2025, tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đạt 1,362 tỷ USD, tăng 88,7% so với năm trước; có 173 dự án cấp mới với tổng vốn 1 tỷ USD và 32 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn thêm 360,8 triệu USD.

Trong năm 2025, có 36 quốc gia và vùng lãnh thổ nhận đầu tư của Việt Nam, trong đó Lào là nước dẫn đầu.

Theo TS. Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), dù tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam còn khiêm tốn nhưng con số này cũng chứng minh rằng Việt Nam đã có khả năng đầu tư vào một số địa bàn và quốc gia phù hợp.

“Đã đến lúc cần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài. Nền kinh tế đã phát triển đến mức độ nhất định, nhiều doanh nghiệp đã có đủ năng lực để vươn ra thị trường quốc tế”, ông Thắng nhìn nhận.

Chuyên gia nhấn mạnh, đầu tư ra nước ngoài luôn là một “nhiệm vụ kép”: vừa phải khẳng định vị thế tại thị trường sở tại, vừa phải tận dụng những gì học được về công nghệ, quản trị và kinh nghiệm quốc tế để nâng sức cạnh tranh khi quay trở lại sân nhà.

Cú hích thể chế để doanh nghiệp Việt đi nhanh và đi vững

TS. Phan Hữu Thắng đặt vấn đề: Làm thế nào để tiếp tục khuyến khích các doanh nghiệp có năng lực hướng ra bên ngoài?

“Cần ngồi lại với các doanh nghiệp để xem họ đang thiếu gì, đang cần gì khi đầu tư ra nước ngoài; Nhà nước có thể hỗ trợ những gì để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho họ”, ông Thắng nhấn mạnh.

Theo ông Tào Đức Thắng, để đi xa, doanh nghiệp Việt không thể tiếp tục đi theo cách đơn lẻ. Đại diện Viettel đề xuất hình thành các tập đoàn kinh tế chủ lực đóng vai trò dẫn dắt, tổ chức doanh nghiệp ra quốc tế theo mô hình hệ sinh thái.

Các đơn vị này có thể được xem như những “tổng thầu quốc gia”, có khả năng tích hợp nguồn lực, triển khai dự án và kéo theo nhiều doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi giá trị.

Đây là cách nhiều nền kinh tế châu Á đã làm thành công: Không để doanh nghiệp tự bơi riêng lẻ, mà tạo ra lực lượng dẫn dắt có quy mô đủ lớn và có sự hỗ trợ nhất định về chính sách, thông tin thị trường, pháp lý và tài chính.

Ông Tào Đức Thắng đề xuất xây dựng một Chương trình quốc gia về mở rộng không gian kinh tế ra quốc tế; thí điểm các cơ chế đặc thù, chấp nhận rủi ro cho các Tập đoàn chủ lực khi đầu tư vào các ngành công nghệ mới hoặc thị trường chiến lược; hình thành cơ chế tài chính và bảo lãnh rủi ro cấp Chính phủ để bảo vệ doanh nghiệp trước các biến động địa chính trị toàn cầu…

Một trong những chuyển động thể chế đáng chú ý là việc Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 12/2016/TTNHNN ngày 29/6/2016 hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Việc sửa đổi này nhằm đồng bộ với Luật Đầu tư 2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, đồng thời đáp ứng bối cảnh thực tiễn khi dòng vốn ngoại tệ ngày càng biến động phức tạp hơn.

Điểm mới nổi bật của dự thảo là tư duy quản lý có sự dịch chuyển theo hướng thông thoáng hơn ở đầu vào nhưng chặt chẽ hơn ở khâu giám sát. Thay vì bắt buộc phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài từ cơ quan quản lý đầu tư, dự thảo cho phép nhà đầu tư thực hiện thẳng thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước trong các trường hợp phù hợp đối tượng theo Luật Đầu tư 2025. Đây được đánh giá là thay đổi quan trọng, giúp rút ngắn đường đi thủ tục, giảm thời gian chờ đợi và chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư.

Song hành với dự thảo thông tư của Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính cũng đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định về đầu tư ra nước ngoài. Hướng sửa đổi nổi bật là cải cách mạnh thủ tục hành chính, phân loại dự án theo quy mô và mức độ rủi ro, đồng thời mở rộng đối tượng được đơn giản hóa thủ tục.

Việc đồng bộ hóa giữa Luật Đầu tư 2025, dự thảo Nghị định của Bộ Tài chính và Thông tư của Ngân hàng Nhà nước có thể tạo ra một bước ngoặt thể chế cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam. Bài toán còn lại là phải biến cải cách thể chế thành sức bật thực tế cho doanh nghiệp.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, không quốc gia nào duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài nếu không mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần mạnh dạn vươn ra toàn cầu, tìm kiếm cơ hội mới và phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo. Chúng tôi cam kết với Thủ tướng và Chính phủ rằng cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục nỗ lực, hành động nhanh hơn, mạnh mẽ hơn và sẵn sàng chấp nhận thách thức, theo tinh thần hành động của Chính phủ.

Ông Trương Gia Bình Chủ tịch Hội đồng quản trị FPT

Thời gian qua, các doanh nghiệp Việt đã mở rộng đầu tư ra nước ngoài, gồm Indonesia, Myanmar, Bangladesh, Ai Cập, châu Phi, Mỹ Latin. Một số doanh nghiệp lớn đã đi trước, tạo lợi thế cạnh tranh và từng bước nâng tầm trở thành doanh nghiệp đa quốc gia. Việc đa điểm hóa sản xuất giúp giảm thiểu rủi ro chính trị và thương mại, tạo lợi thế về chi phí lao động và logistics, đồng thời nâng cao uy tín thương hiệu và giữ chân khách hàng quốc tế.

Ông Vũ Đức Giang Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam

Đỗ Kiều