Đường Phan Châu Trinh và tiệm trà hơn trăm năm
Đường Phan Châu Trinh có vào đầu thế kỷ 20 khi chợ Bến Thành được xây.
Tác giả: Nguyễn Đức Hiệp - Tim Doling - Võ Chi Mai/NXB Tổng hợp TP.HCM
Kiến trúc đô thị và cảnh quan Sài Gòn Chợ Lớn xưa và nay
Sách trình bày những hình ảnh của các kiến trúc và cảnh quan đô thị theo tác giả là có giá trị về mỹ quan, văn hóa và lịch sử ở Sài Gòn - Chợ Lớn.
Đường Phan Châu Trinh và tiệm trà hơn trăm năm
Đường Phan Châu Trinh có vào đầu thế kỷ 20 khi chợ Bến Thành được xây.
Trước đó, vùng đất này là bãi đầm lầy nối với rạch Cầu Kho chảy ra kênh Tàu Hủ. Ông Huỳnh Văn Hoa (Hui Bon Hoa) đã mua khu đất này và xây trên đây một dãy nhà cạnh ngôi chợ chính quyền thành phố dự định xây để thay thế cho Chợ Vải (Chợ Cũ) cạnh đại lộ Charner (Nguyễn Huệ).
Dãy phố trên đường mới rue Schroeder đã được chú Hỏa và sau này công ty Hui Bon Hoa cho mướn, đa số khách hàng là người Hoa. Họ mở tiệm buôn bán cạnh chợ.
Vì thế khu đường Phan Châu Trinh thời Pháp thuộc được gọi là quartier chinois (phố Tàu). Nơi đây trở nên sầm uất không những vì cạnh chợ mà còn cạnh trạm xe lửa nối Sài Gòn và lục tỉnh: đường xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho.
Dãy nhà trên đường Phan Châu Trinh chia làm hai tòa, ngăn cách bởi đường Nguyễn An Ninh (rue Amiral Courbet) từ đầu thế kỷ 20 cho đến thập niên 1960 vẫn còn nguyên vẹn không thay đổi. (Hình 65)
Hai dãy nhà trên đường Phan Châu Trinh đã có thay đổi với những cửa tiệm ở góc đường Phan Châu Trinh và Lê Lai được sửa và xây lại khác trước, nhưng vẫn còn những cửa tiệm vẫn giữ nguyên như hồi mới xây cách đây hơn 100 năm.
Một trong những cửa tiệm đó là số 13 đường Phan Châu Trinh và vẫn còn bán trà.
Có thể nói ở Sài Gòn chỉ còn một tiệm trà duy nhất hoạt động từ thập niên 1920 cho đến nay là tiệm Ô Tòng Ký trên đường Phan Châu Trinh (số 13) đối diện gần cửa Tây chợ Bến Thành.
Chủ nhân tiệm Ô Tòng Ký là bà Kha Luyên người Hoa gốc Quảng Đông. Trong tiệm vẫn còn nhiều hộp trà bằng thiếc. Trên các hộp trà có thơ của Lý Bạch - một thi nhân thời Đường và Trương Phi Yến - một trong những mỹ nhân thời xưa ở Trung Quốc.
Cảnh ngày trước Tết ở góc đường Phan Châu Trinh - Lê Lai, cạnh cửa Nam chợ Bến Thành, chụp ngày 20 tháng 1 năm 1970 (Bettmann/CORBIS). Nguồn: Flickr Manhhai.
Uống trà và buôn bán trà là nét sinh hoạt rất phổ biến ở Sài Gòn - Chợ Lớn thời Pháp thuộc. Các tiệm bán trà có rất nhiều ở Sài Gòn và Chợ Lớn.
Tiệm bán trà Ô Tòng Ký hầu như vẫn còn nguyên vẹn và không thay đổi hơn một thế kỷ.
Bà Kha Luyên sinh năm 1933. Cha bà là chủ tiệm và là người thành lập tiệm trà Ô Tòng Ký. Bà Luyên sinh ra trước một năm khi sự kiện nổi tiếng xảy ra cửa tiệm Ô Tòng Ký.
Nơi đây hai nhà cách mạng Nguyễn An Ninh (chủ bút tờ báo Chuông Rè, La Clôche fêlée) và Phan Văn Hùm (nhà báo) dựng một sạp bán dầu cù là hiệu Con sư tử vào những ngày cận Tết tháng 1 năm 1934.
Khi nhận ra hai ông, một đám đông tụ tập chung quanh họ và dầu cù là được bán hết nhanh chóng.
