Đường sắt TP.HCM: Hàng chục km hành lang bị lấn chiếm, 600 vi phạm bị xử lý

Tuyến đường sắt Bắc – Nam chạy qua TP.HCM dài hơn 23 km, băng qua nhiều quận, huyện với mật độ dân cư dày đặc. Đáng lẽ đây phải là khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn vận hành tàu, nhưng thực tế lại đang trở thành một trong những “điểm nóng” về trật tự an toàn giao thông đường sắt.

Hành lang an toàn bị “bào mòn”

Chiều 5.3, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế – xã hội TP.HCM, Thượng tá Nguyễn Văn Bình – Phó trưởng phòng Cảnh sát giao thông (PC08, Công an TP.HCM) đã thẳng thắn chia sẻ về thực trạng đáng lo ngại này. Theo ông, tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt tại thành phố không phải vấn đề mới, nhưng đang diễn biến phức tạp khi tốc độ đô thị hóa ngày càng gia tăng.

Thượng tá Nguyễn Văn Bình – Phó trưởng phòng Cảnh sát giao thông (PC08, Công an TP.HCM) chia sẻ về tình hình lấn chiếm hành lang đường sắt tại buổi họp báo chiều 5.3- Ảnh: PV

“Qua rà soát, chúng tôi ghi nhận nhiều vị trí hành lang an toàn đường sắt bị xâm phạm nghiêm trọng. Có nơi người dân buôn bán, dựng công trình sát mép đường ray, thậm chí mở lối đi tự phát để băng qua đường sắt mỗi ngày,” Thượng tá Nguyễn Văn Bình cho biết.

Những ai từng đi qua các khu vực có đường sắt chạy xuyên qua khu dân cư ở TP.HCM đều có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh quen thuộc: quán cà phê đặt bàn ghế sát đường ray, sạp hàng rong bày bán ngay cạnh tàu chạy, trẻ em chơi đùa bên những thanh ray thép, còn xe máy thì thản nhiên băng qua các lối đi tự phát.

Trong nhiều trường hợp, chỉ cần vài phút trước khi đoàn tàu tới, người dân mới vội vàng thu dọn đồ đạc hoặc kéo phương tiện ra khỏi khu vực đường ray. Những hành vi tưởng chừng bình thường ấy lại tiềm ẩn nguy cơ tai nạn vô cùng lớn.

Theo các chuyên gia giao thông, tàu hỏa có quán tính rất lớn. Khi đã vận hành với tốc độ cao, đoàn tàu cần một quãng đường phanh dài để dừng lại hoàn toàn. Điều này đồng nghĩa với việc nếu có người hoặc phương tiện bất ngờ xuất hiện trên đường ray, gần như không có khả năng xử lý kịp thời.

“Đường sắt khác hoàn toàn với đường bộ. Khi tàu đang chạy, người điều khiển gần như không thể dừng ngay lập tức nếu phát hiện chướng ngại vật phía trước. Chỉ cần một hành động băng qua đường ray thiếu quan sát cũng có thể dẫn đến tai nạn đặc biệt nghiêm trọng”, Thượng tá Nguyễn Văn Bình cảnh báo.

Theo thống kê của lực lượng CSGT TP.HCM, dọc tuyến đường sắt xuyên qua thành phố hiện tồn tại nhiều điểm vi phạm hành lang an toàn. Các hành vi phổ biến bao gồm việc xây dựng công trình trái phép trong phạm vi bảo vệ đường sắt, buôn bán lấn chiếm hành lang, dừng đỗ phương tiện sát đường ray và mở lối đi tự phát.

Những vi phạm này không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn tạo ra nguy cơ tai nạn luôn rình rập. Thực tế cho thấy nhiều vụ tai nạn đường sắt trong cả nước đã xảy ra do người dân chủ quan băng qua đường ray hoặc do phương tiện mắc kẹt tại các điểm giao cắt không đảm bảo an toàn.

Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát giao thông TP.HCM đã triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, xử lý và chấn chỉnh trật tự dọc tuyến đường sắt.

600 trường hợp vi phạm bị xử lý

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Bình, trong thời gian qua, lực lượng chức năng đã kiểm tra và xử lý khoảng 600 trường hợp vi phạm liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường sắt. Đồng thời, hơn 300 trường hợp vi phạm mới cũng đã được phát hiện và đưa vào diện theo dõi để xử lý theo quy định.

“Quan điểm của chúng tôi là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành lang an toàn đường sắt. Đây không chỉ là vấn đề quản lý trật tự giao thông mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn tính mạng của người dân,” ông Bình nhấn mạnh.

Nhờ các biện pháp kiểm tra và xử lý quyết liệt, tình hình tai nạn giao thông đường sắt trên địa bàn TP.HCM bước đầu đã được kiềm chế. Theo số liệu từ PC08, từ giữa tháng 12 đến nay, số vụ tai nạn giao thông đường sắt không tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo PC08, kết quả này mới chỉ là bước đầu. Thách thức lớn nhất vẫn là thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân sống dọc tuyến đường sắt.

Trong nhiều khu vực, người dân đã gắn bó với đường ray suốt hàng chục năm. Việc buôn bán hoặc sinh hoạt sát đường sắt dần trở thành thói quen thường nhật. Chính vì vậy, việc chấn chỉnh hành lang an toàn không chỉ là câu chuyện xử phạt mà còn là bài toán về nhận thức cộng đồng.

Thượng tá Nguyễn Văn Bình cho biết, lực lượng CSGT TP.HCM đang tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, công an phường xã và ngành đường sắt để kiểm tra, rà soát các vị trí vi phạm. Những trường hợp cố tình tái phạm hoặc có hành vi thách thức pháp luật sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

“Đối với các trường hợp vi phạm nhiều lần, chúng tôi sẽ phối hợp với địa phương để áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo đúng quy định pháp luật”, ông Bình nói.

Lắp camera – “mắt thần” giám sát 24/7

Song song với việc xử lý vi phạm, một giải pháp đáng chú ý đang được đề xuất là lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt. Theo lãnh đạo PC08, hệ thống này sẽ đóng vai trò như “mắt thần” giúp lực lượng chức năng theo dõi tình hình 24/7 và xử lý vi phạm bằng hình thức phạt nguội.

Việc ứng dụng công nghệ giám sát không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra sức răn đe đối với các hành vi vi phạm. Khi biết rằng mọi hành động đều có thể bị ghi nhận và xử lý, người tham gia giao thông sẽ có ý thức tuân thủ quy định tốt hơn.

Ngoài ra, dữ liệu từ hệ thống camera còn có thể hỗ trợ phân tích các điểm có nguy cơ tai nạn cao, từ đó giúp cơ quan chức năng đưa ra các giải pháp tổ chức giao thông phù hợp.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia giao thông, để giải quyết triệt để tình trạng lấn chiếm hành lang đường sắt tại TP.HCM, cần một chiến lược tổng thể với sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý.

Không chỉ lực lượng công an, mà cả ngành xây dựng, ngành giao thông và chính quyền địa phương đều phải phối hợp chặt chẽ trong việc rà soát quy hoạch, kiểm tra hạ tầng và tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân.

Thượng tá Nguyễn Văn Bình cho biết Công an TP.HCM đang phối hợp với các đơn vị liên quan để kiểm tra các đoạn đường sắt xuống cấp, các điểm giao cắt nguy hiểm nhằm kịp thời sửa chữa, nâng cấp.

“Mục tiêu của chúng tôi là từng bước loại bỏ các yếu tố tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, đảm bảo an toàn cho người dân và cho hoạt động vận tải đường sắt”, ông Bình cho biết.

Tuy vậy, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự hợp tác từ cộng đồng. Khi người dân hiểu rõ ranh giới an toàn và nhận thức được hậu quả của việc xâm phạm hành lang đường sắt, những thay đổi tích cực mới có thể diễn ra.

“Chúng tôi mong người dân tuân thủ các quy định về hành lang an toàn đường sắt. Không buôn bán sát đường ray, không mở lối đi tự phát và tuyệt đối không băng qua đường sắt khi có tín hiệu cảnh báo,” Thượng tá Nguyễn Văn Bình khuyến cáo.

Trong bối cảnh TP.HCM đang phát triển nhanh chóng, việc đảm bảo an toàn cho tuyến đường sắt xuyên tâm không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Khi hành lang an toàn được trả lại đúng nghĩa, những chuyến tàu đi qua thành phố sẽ không còn mang theo nỗi lo về các “tọa độ chết”. Và quan trọng hơn, người dân sẽ không còn phải sống chung với “tử thần” đường ray ngay trước cửa nhà mình.

Hồ Quang