Đường sắt xuyên biên giới: Hướng hợp tác giàu tiềm năng trong giai đoạn mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm di chuyển bằng tàu cao tốc từ Thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc đến Nam Ninh, ngày 16/4. Ảnh: Tân Hoa Xã

Sáng 16/4, sau khi kết thúc các hoạt động tại Thủ đô Bắc Kinh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam di chuyển bằng tàu cao tốc tới Nam Ninh để tiếp tục chương trình thăm chính thức. Với giới truyền thông quốc tế và Trung Quốc, đây là điểm nhấn đáng chú ý, bởi hệ thống tàu cao tốc Trung Quốc hiện được xem là lớn nhất thế giới, đóng vai trò xương sống trong chiến lược phát triển vùng và liên kết kinh tế của nước này.

Theo truyền thông Trung Quốc và khu vực, đường sắt đang trở thành “ngôn ngữ chung mới” trong hợp tác Việt - Trung. Những tuyến kết nối xuyên biên giới được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, giảm chi phí logistics, tăng năng lực cạnh tranh cho chuỗi cung ứng khu vực và mở rộng giao thương song phương.

Hạ tầng đường sắt - mắt xích chiến lược mới

Trong nhiều năm, giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc chủ yếu dựa vào đường bộ và đường biển. Tuy nhiên, khi quy mô thương mại song phương tăng nhanh, nhu cầu về một hệ thống vận tải khối lượng lớn, ổn định và chi phí thấp ngày càng trở nên cấp thiết.

Bài báo với tiêu đề "Cách thương mại và du lịch đường sắt thắt chặt thêm mối quan hệ Trung Quốc - Việt Nam" trên Tân Hoa Xã ngày 16/4, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Các chuyên gia nhận định, đường sắt có lợi thế rõ rệt trong vận chuyển container, nông sản, linh kiện điện tử và hàng công nghiệp. Việc mở rộng kết nối đường sắt giữa hai nước có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường nội địa Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ luồng hàng trung chuyển sang Trung Á và châu Âu.

Năm 2025, Quốc hội Việt Nam thông qua chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với chiều dài khoảng 391km tuyến chính và 28km tuyến nhánh, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Tuyến này được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt khi nối cửa khẩu biên giới phía Bắc với Thủ đô Hà Nội và cảng biển lớn nhất miền Bắc.

Một bài viết với tiêu đề "Việt Nam và Trung Quốc đang mở đường cho sự kết nối thương mại sâu rộng hơn" nhấn mạnh tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đánh dấu một giai đoạn kết nối cơ sở hạ tầng mới giữa hai nước.

Song song đó, Việt Nam và Trung Quốc cũng đã nhất trí nghiên cứu khả thi thêm các tuyến kết nối mới, gồm các hướng liên vận từ khu vực Quảng Tây, Vân Nam tới miền Bắc Việt Nam.

Thương mại là nền tảng quan trọng

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN. Chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế ngày càng đan xen, đặc biệt ở các lĩnh vực điện tử, máy móc, dệt may, nông sản và công nghiệp phụ trợ.

Theo Reuters, trong quý I/2026, thương mại của Việt Nam với Trung Quốc đạt 33,3 tỷ USD, tăng 34,4% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy quy mô trao đổi hàng hóa tiếp tục mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng hợp tác theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Trong các cuộc tiếp xúc cấp cao gần đây, lãnh đạo hai nước đều nhấn mạnh nhu cầu thúc đẩy đầu tư, chuyển giao công nghệ, mở rộng tiêu thụ hàng hóa và tăng cường kết nối hạ tầng. Đây được xem là nền tảng để đưa quan hệ kinh tế song phương bước sang giai đoạn mới.

Chuyến tàu biểu tượng

Trong bối cảnh này, theo các chuyên gia, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lựa chọn di chuyển bằng tàu cao tốc trong chuyến thăm Trung Quốc không chỉ đơn thuần là phương tiện đi lại. Ngay trên tàu, lãnh đạo doanh nghiệp ngành đường sắt Trung Quốc đã báo cáo nhanh với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về sự phát triển của ngành đường sắt Trung Quốc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm di chuyển bằng tàu cao tốc từ Thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc đến Nam Ninh, ngày 16/4. Ảnh: Tân Hoa Xã

Bày tỏ ấn tượng về quá trình phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc không chỉ là hệ thống dài nhất, mà còn được khai thác rộng rãi nhất trên thế giới và trong tương lai gần dự báo sẽ tiếp tục mở rộng mạnh mẽ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn hai nước tiếp tục tăng cường hợp tác kết nối giao thông, bao gồm đường sắt, vì sự phát triển xanh và tăng trưởng quốc gia.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực giao thông đường sắt tốc độ cao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị lãnh đạo ngành đường sắt và các doanh nghiệp Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ, tham gia trong quá trình xây dựng, chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt quan trọng tại Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan khoang lái trên chuyến tàu cao tốc từ Bắc Kinh tới Nam Ninh, ngày 16/4. Ảnh: Tân Hoa Xã

Nam Ninh - điểm đến của chuyến thăm - từ lâu là cửa ngõ quan trọng giữa Trung Quốc với ASEAN. Thành phố này đồng thời giữ vai trò trung tâm logistics của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, có vị trí chiến lược trong giao thương với Việt Nam.

Bởi vậy, theo các chuyên gia, hành trình của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ Bắc Kinh tới Nam Ninh bằng đường sắt cao tốc cũng có thể được nhìn nhận như hình ảnh “thu nhỏ” của tiến trình kết nối mới: từ trung tâm chính trị tới trung tâm thương mại, từ đối thoại cấp cao tới hợp tác thực tiễn.

Triển vọng phía trước

Trong bối cảnh kinh tế khu vực đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và cạnh tranh địa kinh tế gia tăng, hạ tầng giao thông liên thông sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Mới đây, tại buổi kiểm tra thực tế về tình hình triển khai hợp tác, kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc tại tỉnh Lạng Sơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định hợp tác Việt Nam - Trung Quốc trong lĩnh vực đường sắt là nhu cầu và là cơ hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục tăng cường hợp tác kết nối giao thông, bao gồm đường sắt, vì sự phát triển xanh và tăng trưởng quốc gia. Ảnh: Tân Hoa Xã

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu thực hiện tốt, quản trị đúng, đây sẽ là một trong những không gian hợp tác thiết thực, giúp giảm chi phí logistics, thời gian vận chuyển, thúc đẩy thương mại và phát triển kinh tế biên giới, nâng cao năng lực thông quan, giảm ùn tắc tại cửa khẩu đường bộ, đồng thời kết nối Việt Nam với mạng lưới vận tải đường sắt Á - Âu, qua đó đa dạng hóa tuyến vận tải quốc tế, tiếp tục giúp tăng cường liên kết kinh tế vùng, nhất là tại miền Bắc Việt Nam; tăng cường kết nối kinh tế khu vực và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng châu Á.

Đối với quan hệ Việt - Trung, nếu các dự án đường sắt được triển khai hiệu quả, minh bạch và cùng có lợi như kỳ vọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đây có thể trở thành một trong những trụ cột hợp tác quan trọng giữa hai quốc gia trong thời gian tới.

Chuyến tàu cao tốc đưa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nam Ninh vì thế không chỉ là một hành trình ngoại giao, mà còn gợi mở hình dung về tương lai kết nối sâu rộng hơn giữa hai quốc gia láng giềng.