Duy trì tính nhất quán của chính sách để ổn định môi trường kinh doanh

Những quy định rõ ràng, nhất quán, có tính khả thi không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ, tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư và phát triển.

Giảm gánh nặng tuân thủ, tạo dư địa phát triển cho hộ kinh doanh

Từ ngày 01/06/2025, Nghị định 70/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi mở rộng việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, qua đó thúc đẩy minh bạch hóa doanh thu và đẩy nhanh quá trình số hóa hoạt động kinh doanh.

Việc đồng thời phải đáp ứng nhiều yêu cầu mới về thuế, hóa đơn điện tử và chế độ kế toán đang đặt ra không ít thách thức đối với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Với nguồn lực tài chính, nhân sự và công nghệ còn hạn chế, những thay đổi trong quy định pháp luật có thể kéo theo chi phí về thời gian, nhân lực và tổ chức vận hành.

Việc đồng thời phải đáp ứng nhiều yêu cầu mới về thuế, hóa đơn điện tử và chế độ kế toán đặt ra không ít thách thức đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Thực tế này đặt ra hai yêu cầu quan trọng trong xây dựng chính sách: tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính để giúp các chủ thể kinh doanh tối ưu hóa nguồn lực; đồng thời bảo đảm tính nhất quán, ổn định của quy định pháp luật, tránh phát sinh những yêu cầu mới không cần thiết, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư và phát triển.

Việc bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép phân phối, bán buôn và bán lẻ sản phẩm thuốc lá là một ví dụ cụ thể cho định hướng cải cách này.

Theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ ngày 29/4/2026, các thủ tục cấp giấy phép phân phối, bán buôn và bán lẻ sản phẩm thuốc lá không tiếp tục được thực hiện. Ngày 2/5/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1040/QĐ-BCT công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ, trong đó có các thủ tục cấp phép nêu trên.

Tiếp sau đó, các địa phương cũng ban hành văn bản thông báo về việc bãi bỏ các quy định liên quan đến cấp Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá trên địa bàn. Theo đó, kể từ ngày 29/4/2026, các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh khi tham gia hoạt động kinh doanh bán lẻ sản phẩm thuốc lá điếu truyền thống sẽ không phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đồng thời, các địa phương cũng dừng tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến cấp mới, cấp lại, sửa đổi, bổ sung Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá.

Việc bãi bỏ thủ tục cấp phép nhằm tạo điều kiện thuận lợi, đơn giản hóa thủ tục hành chính thời doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đây là điều chỉnh có ý nghĩa thiết thực khi nguồn lực được tiết kiệm có thể tập trung cho hoạt động kinh doanh và đáp ứng các nghĩa vụ tuân thủ khác.

Đáng chú ý, việc bãi bỏ thủ tục cấp phép tại khâu lưu thông không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý đối với sản phẩm thuốc lá. Đây vẫn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong đó hoạt động sản xuất và nhập khẩu tiếp tục chịu các quy định quản lý chuyên ngành. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá vẫn phải nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật như: kinh doanh sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng; không buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả; thực hiện đúng quy định về dán tem, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì; không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.

Như vậy, việc cắt giảm giấy phép chủ yếu thay đổi phương thức quản lý tại khâu lưu thông, từ kiểm tra hồ sơ trước khi kinh doanh sang tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quá trình hoạt động. Đây cũng là cơ sở để đơn giản hóa thủ tục hành chính mà không loại bỏ các công cụ quản lý đối với ngành hàng đặc thù này.

Nhìn từ góc độ kinh tế, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, nguyên Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển của Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM, cho rằng: “Nguyên tắc quan trọng nhất là bảo đảm tính thống nhất và ổn định của chính sách, tránh tình trạng vừa cắt giảm thủ tục ở nơi này lại phát sinh thêm yêu cầu ở nơi khác”.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng cho rằng cần bảo đảm tính thống nhất và ổn định của chính sách để các hộ kinh doanh có thể an tâm hoạt động.

Theo ông Dũng, các hộ kinh doanh hiện đang đồng thời thích ứng với nhiều thay đổi về thuế, hóa đơn điện tử và chế độ kế toán. Vì vậy, việc ban hành thêm các quy định mới cần được cân nhắc thận trọng, đặc biệt là những yêu cầu có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ hoặc gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

“Môi trường pháp lý cần rõ ràng, dễ dự đoán để người dân yên tâm làm ăn. Chính sách tốt không phải là chính sách có nhiều quy định nhất, mà là chính sách tạo ra hiệu quả bảo vệ sức khỏe lớn nhất với chi phí xã hội hợp lý nhất”, ông Dũng nhận định.

Từ góc độ này, việc tiếp tục duy trì chính sách bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép phân phối, bán buôn và bán lẻ thuốc lá có ý nghĩa không chỉ trong đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà còn góp phần bảo đảm tính kế thừa và ổn định của môi trường pháp lý. Điều này giúp các chủ thể kinh doanh chủ động phân bổ nguồn lực, duy trì hoạt động và thích ứng với những yêu cầu quản lý khác.

Đảm bảo tính khả thi của quy định cấm trưng bày thuốc lá

Việc bãi bỏ thủ tục cấp phép trong lĩnh vực thuốc lá cũng cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong xây dựng chính sách: phạm vi điều chỉnh cần bám sát mục tiêu ban đầu, đồng thời hạn chế tối đa những tác động ngoài mong muốn. Nguyên tắc này cần được cân nhắc trong quá trình xây dựng và triển khai quy định về cấm trưng bày thuốc lá.

Ngày 21/9 vừa qua, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Về việc hoàn thiện các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, cần bảo đảm tính khả thi của các quy định liên quan đến điều kiện của việc tiếp cận thuốc lá của người dưới 18 tuổi. Tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý các quy định về cấm trưng bày thuốc lá,  bảo đảm rõ ràng, khả thi, có thể kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong thực tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh yêu cầu quy định cấm trưng bày thuốc lá phải bảo đảm rõ ràng, khả thi, có thể kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong thực tế.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định thuốc lá là ngành hàng đặc thù. Trong khi việc cấm quảng bá trên các nền tảng truyền thông là hợp lý, quy định cấm trưng bày có thể đặt ra không ít khó khăn cho hộ kinh doanh trong quá trình tiếp xúc và phục vụ khách hàng.

Ở góc độ thực thi, bà Nguyễn Quỳnh Liên, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nhấn mạnh: “Dù chính sách có tốt đến đâu nhưng khâu tổ chức thực hiện không hiệu quả thì chính sách đó sẽ trở nên xa rời thực tế và không thể đi vào cuộc sống”.

Như vậy, từ việc duy trì thành quả cắt giảm thủ tục cấp phép đến hoàn thiện các quy định mới về kiểm soát thuốc lá, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm tính nhất quán, phạm vi điều chỉnh phù hợp và khả năng thực thi trong thực tế. Đây là cơ sở để chính sách vừa đáp ứng mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, vừa duy trì môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có thể dự đoán, giúp các nhà bán lẻ, bán buôn và phân phối yên tâm kinh doanh, đồng thời có điều kiện tập trung nguồn lực cho những yêu cầu tuân thủ khác.