El Nino mạnh, Đồng Tháp lên phương án ứng phó hạn mặn

Cống Xuân Hòa là công trình đầu mối số một lấy và cấp nước ngọt cho toàn bộ vùng Ngọt hóa Gò Công.

Theo Công văn số 3838/UBND-KT ngày 9/11/2026 của UBND tỉnh Đồng Tháp về tăng cường chủ động phòng, chống, ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino năm 2026-2027, hiện tượng này có khả năng duy trì cường độ mạnh trong thời gian tới, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, nắng nóng và cháy rừng. Bên cạnh đó, địa phương vẫn có thể đối mặt với mưa lớn, dông lốc, lũ, triều cường, sạt lở và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.

Theo số liệu mực nước cập nhật đến ngày 2/11/2026, mực nước trên dòng chính sông Mekong tại các trạm từ thượng nguồn đến Tân Châu đang giảm nhanh sau khi đạt đỉnh mùa lũ, nhìn chung thấp hơn cùng thời kỳ năm 2015 nhưng cao hơn năm 2019 và có xu hướng tiếp tục giảm trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Trong điều kiện nguồn nước từ thượng nguồn suy giảm, mùa mưa kết thúc sớm và tác động của thủy triều, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 có khả năng gia tăng.

Xâm nhập mặn dự báo có thể tác động từ tháng 12/2026, với mức độ cao hơn trung bình nhiều năm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất, nhất là các khu vực cuối nguồn phía Đông.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, căn cứ diễn biến và các kịch bản dự báo, tỉnh tạm thời thống nhất phương án ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn ở mức gay gắt nhất, tương đương tình hình mùa khô năm 2019-2020.

Theo kịch bản này, nguồn nước từ thượng nguồn suy giảm mạnh, lưu lượng dòng chảy thấp, khiến tình hình xâm nhập mặn có nguy cơ diễn biến nghiêm trọng. Ranh mặn 1g/l trên tuyến sông Cửa Tiểu - sông Tiền có thể xâm nhập sâu khoảng 75 km, đến khu vực cửa sông Trà Tân (xã Long Tiên) vào tháng 2/2027.

Với kịch bản trên, nguy cơ thiếu nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế - xã hội sẽ gia tăng, nhất là khu vực phía Đông tỉnh. Phạm vi ảnh hưởng dự kiến bao gồm toàn bộ khu vực phía Đông, trong đó có vùng Dự án Ngọt hóa Gò Công, Dự án Phú Thạnh - Phú Đông và Dự án Bảo Định mở rộng sang vùng kiểm soát lũ.

Cống Xuân Hòa là công trình đầu mối số một lấy và cấp nước ngọt cho toàn bộ vùng Ngọt hóa Gò Công.

Đối với sản xuất nông nghiệp, tổng diện tích có nguy cơ bị ảnh hưởng là 161.496 ha, gồm vùng Dự án Ngọt hóa Gò Công khoảng 40.700 ha, Dự án Phú Thạnh - Phú Đông khoảng 4.499 ha và Dự án Bảo Định mở rộng khoảng 116.297 ha.

Về dân sinh, dự kiến có 481.847 người bị ảnh hưởng. Trong đó, 183.694 người thuộc 5 xã Gò Công Đông, Tân Điền, Tân Hòa, Tân Đông và Gia Thuận; 165.078 người thuộc 5 xã Vĩnh Bình, Đồng Sơn, Phú Thành, Long Bình và Vĩnh Hựu; 77.329 người thuộc 2 xã Bình Ninh và An Thạnh Thủy; 55.746 người thuộc 2 xã Tân Thới và Tân Phú Đông.

Trước nguy cơ trên, UBND tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành và chủ tịch UBND các xã, phường khẩn trương rà soát, cập nhật phương án ứng phó theo kịch bản rủi ro rất cao, tương đương mùa khô năm 2019-2020, kể cả tình huống bất lợi hơn dự báo; trong đó xác định cụ thể khu vực, đối tượng có nguy cơ bị ảnh hưởng, nhu cầu và khả năng đáp ứng nguồn nước, giải pháp, lực lượng, phương tiện, vật tư và kinh phí thực hiện; chủ động phương án bảo đảm an toàn công trình, dân cư và sản xuất theo phương châm “bốn tại chỗ”.

UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị, địa phương theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước, dòng chảy, thủy triều và độ mặn trên sông Tiền cùng các tuyến sông, kênh, rạch; đánh giá xu thế suy giảm nguồn nước, khả năng xuất hiện sớm và phạm vi xâm nhập mặn. Các đơn vị liên quan rà soát khả năng khai thác, điều tiết, tích trữ nguồn nước; xác định cụ thể khu vực, thời điểm và mức độ có nguy cơ thiếu nước, nhất là vùng dự án ngọt hóa Gò Công, Phú Thạnh- Phú Đông, Bảo Định, Đông - Tây Ba Rài, các xã cù lao, khu vực ven biển, cuối nguồn và vùng trồng cây ăn trái có giá trị kinh tế cao.

Tỉnh yêu cầu tranh thủ thời điểm nguồn nước bảo đảm chất lượng, độ mặn phù hợp để lấy, tích trữ nước ngọt ngay từ cuối mùa mưa, đầu mùa khô; kiểm tra, sửa chữa, nạo vét công trình thủy lợi, khơi thông dòng chảy và xây dựng phương án phân phối, điều tiết nước trong thời kỳ cao điểm hạn hán, xâm nhập mặn. Lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và diện tích sản xuất vụ Đông Xuân 2026-2027, vụ Xuân Hè 2027 phải được rà soát, điều chỉnh phù hợp với dự báo nguồn nước và khả năng cấp nước thực tế; không bố trí sản xuất tại những khu vực không bảo đảm nguồn nước.

Riêng vùng ngọt hóa Gò Công, tỉnh yêu cầu tiếp tục thực hiện nghiêm lịch thời vụ đã khuyến cáo, bảo đảm thu hoạch dứt điểm lúa vụ Đông Xuân 2026-2027 trong tháng 2/2027; hướng dẫn tưới tiết kiệm, sử dụng nước hiệu quả và chuyển đổi hoặc điều chỉnh sản xuất phù hợp tại những khu vực ngoài phạm vi cấp nước của hệ thống thủy lợi.

Để bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, các đơn vị cấp nước được yêu cầu kiểm tra, đánh giá khả năng khai thác nguồn nước thô, trữ nước ngọt tại các ao chứa và công trình cấp nước; chuẩn bị phương tiện, thiết bị, vật tư và phương án cấp nước dự phòng. Khi cần thiết, các đơn vị chủ động bố trí điểm cấp nước công cộng, bồn chứa và phương tiện vận chuyển nước ngọt đến khu vực có nguy cơ hoặc xảy ra thiếu nước; ưu tiên hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, cơ sở y tế và trường học, không để người dân thiếu nước sinh hoạt kéo dài.

Người dân xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp chủ động trữ nước mưa trong các lu, hồ để dùng trong mùa khô.

Bên cạnh nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương rà soát, cập nhật phương án ứng phó với mưa lớn, dông lốc, sạt lở, triều cường, ngập úng, nắng nóng và cháy rừng; kiểm tra các khu dân cư, công trình, tuyến đê, bờ bao và hệ thống tiêu thoát nước có nguy cơ mất an toàn. Lực lượng quân sự, công an chuẩn bị phương tiện, nhân lực, sẵn sàng phối hợp sơ tán người dân, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ và hỗ trợ cấp nước tại những khu vực bị ảnh hưởng.