El Nino xuất hiện

El Nino có tác động rất khác nhau tùy thuộc vào khu vực địa lý. Ảnh minh họa: Getty Images

Phép thử khí hậu khó lường

Điều đáng lo ngại nhất lúc này là việc El Nino trở lại lần này trong một thế giới đã khác rất nhiều so với những lần trước: nóng hơn, đông dân hơn và mong manh hơn trước các cú sốc khí hậu.

Sự cộng hưởng với biến đổi khí hậu phức tạp hiện nay khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên nghiêm trọng, kéo dài và khó dự báo hơn. Đồng thời, tạo cú sốc dây chuyền đối với kinh tế, an ninh lương thực và đời sống xã hội. Đây là phép thử khó đối với khả năng chống chịu của cộng đồng quốc tế.

Theo CNN, tác động của El Nino sẽ khác nhau tùy theo khu vực. Đơn cử, hiện tượng khí hậu này thường làm giảm bớt hoạt động mùa mưa bão ở Đại Tây Dương, nhưng lại làm tăng các cơn bão ở Thái Bình Dương. Châu Á được dự đoán là một trong những khu vực chịu nhiều rủi ro nhất. Với hơn 4,8 tỷ dân, khu vực này là trung tâm sản xuất lương thực của thế giới, do vậy, bất kỳ biến động khí hậu nào cũng có thể tác động lan tỏa vượt xa phạm vi một quốc gia.

Tại Ấn Độ, El Nino là “cơn ác mộng” đối với ngành nông nghiệp vốn phụ thuộc nhiều vào nước mưa. Nếu lượng mưa giảm mạnh, hậu quả không chỉ dừng ở những cánh đồng khô hạn mà còn kéo theo suy giảm sản lượng lương thực, tăng giá thực phẩm và ảnh hưởng đến sinh kế của hàng trăm triệu nông dân.

Tại Trung Quốc, El Nino vẽ nên bức tranh khí hậu đầy tương phản. Giới chuyên gia dự báo miền nam có thể hứng chịu mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng hơn, trong khi một số khu vực phía bắc đối mặt hạn hán kéo dài. Lượng mưa tại một số địa phương có thể cao hơn khoảng 20% so với mức trung bình nhiều năm.

Làn sóng tác động từ El Nino cũng phủ bóng lên Đông Nam Á. Theo The Guardian, khu vực này có thể chứng kiến nắng nóng kéo dài, hạn hán nghiêm trọng, cháy rừng, ô nhiễm không khí diện rộng.

Khi các dòng gió đưa hơi ẩm về khu vực suy yếu hoặc đổi chiều, lượng mưa giảm mạnh khiến các nước như Malaysia, Philippines đối mặt nguy cơ thiếu nước và nhiệt độ gia tăng. Cháy rừng tại Indonesia có nguy cơ tạo đợt khói mù lan rộng sang các nước láng giềng. Thêm nữa, nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sốt rét cũng gia tăng…

Chủ động kịch bản ứng phó

Dự báo sớm và chuẩn bị sớm vẫn là tuyến phòng thủ quan trọng nhất trước tác động khó lường của El Nino. Theo AP, Ấn Độ đang xem xét kế hoạch ứng phó tổng thể nhằm nâng cao khả năng chống chịu của ngành nông nghiệp. Trọng tâm là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, lập bản đồ hạn hán và cung cấp thông tin khí tượng theo thời gian thực để nông dân chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Song song đó, công trình trữ nước, hệ thống tưới tiết kiệm và mô hình canh tác thích ứng với khí hậu được đẩy mạnh nhằm giảm sự lệ thuộc nguồn nước tự nhiên. Chương trình bảo hiểm mùa vụ cũng được mở rộng như “tấm đệm an toàn”, giúp nông dân giảm tổn thất khi thiên tai xảy ra. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy ứng phó sau thiên tai sang quản trị rủi ro khí hậu ngay từ đầu.

Theo China Daily, tại Trung Quốc, công tác gia cố hồ đập, đê điều, nâng cao năng lực dự báo thời tiết cực đoan trên diện rộng được tập trung thực hiện. Nhiều địa phương được yêu cầu dự trữ vật tư khẩn cấp và xây dựng các kịch bản ứng phó chi tiết. Indonesia tăng cường sử dụng hệ thống thủy lợi và các giống lúa chịu hạn; đồng thời thúc giục người dân rút ngắn thời gian làm đất giữa các vụ canh tác và gieo cấy lúa sớm hơn để bảo vệ sản xuất lương thực.

Trong khi đó, Singapore duy trì hình mẫu về xây dựng khả năng chống chịu lâu dài trước nguy cơ khan hiếm nước. Quốc đảo này tiếp tục theo đuổi mô hình “4 vòi nước quốc gia”: trữ nước; tái chế; khử muối và nhập khẩu. Nổi bật là NEWater, một trong những hệ thống tái sử dụng nước tiên tiến nhất thế giới.

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức khí hậu liên tục phát cảnh báo và hỗ trợ các nước xây dựng hệ thống giám sát khí hậu hiện đại hơn. Hiện tại, nhiều quốc gia có xu hướng chuyển sang mô hình quản lý đa rủi ro với việc sử dụng hệ thống giám sát, cảnh báo và phối hợp ứng phó thống nhất trước nhiều nguy cơ cùng lúc.

Mục tiêu chuyển hóa dữ liệu thành hành động kịp thời nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân và nền kinh tế. Xu hướng này trở nên cần thiết khi các hiện tượng thời tiết cực đoan đan xen nhau trở thành “trạng thái bình thường mới”.