Elon Musk bức xúc tại tòa: Người hùng hay kẻ muốn thâu tóm OpenAI?

Hôm 29/4, Elon Musk tranh luận gay gắt nhiều giờ tại tòa án liên bang thuộc thành phố Oakland (bang California, Mỹ) với luật sư của OpenAI, xoay quanh việc liệu tỷ phú này là người hùng hay kẻ phản diện trong quá trình thành lập công ty khởi nghiệp AI mà ông đang kiện.

Theo lời kể của Elon Musk khi ra làm chứng hôm 28/4, ông là động lực chính đứng sau việc thành lập OpenAI năm 2015 và những thành công ban đầu, cung cấp nguồn tài trợ đầu tiên và sử dụng tầm ảnh hưởng kinh doanh của mình để đảm bảo công nghệ cũng như thu hút nhân sự chủ chốt. Tuy nhiên, Bill Savitt (luật sư chính của OpenAI) đã thẩm vấn chéo Elon Musk hôm 29/4, lập luận rằng giám đốc điều hành Tesla không thực hiện phần lớn cam kết tài trợ, lôi kéo một nhà nghiên cứu hàng đầu về làm cho Tesla và rời bỏ OpenAI sau khi các đồng sáng lập từ chối yêu cầu vô lý về việc trao cho ông toàn quyền kiểm soát công ty.

Những quan điểm trái ngược về hành động của Elon Musk tại OpenAI là trọng tâm vụ kiện mà ông đệ trình chống lại hai đồng sáng lập OpenAI là Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman. Elon Musk cáo buộc họ đã biến OpenAI từ tổ chức phi lợi nhuận thành công ty vì lợi nhuận một cách bất hợp pháp, nhằm làm giàu cho bản thân. Ông yêu cầu loại bỏ Sam Altman và Greg Brockman khỏi vị trí lãnh đạo, đồng thời khôi phục OpenAI về mô hình phi lợi nhuận - điều có thể làm đảo lộn kế hoạch IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) của công ty phát triển ChatGPT cuối năm nay.

OpenAI cho rằng Elon Musk đang tìm cách gây tổn hại đến một đối thủ đang cạnh tranh với công ty khởi nghiệp AI riêng của ông là xAI. Elon Musk đệ đơn kiện vào năm 2024, và hai năm tranh tụng đã làm lộ ra hàng trăm tài liệu pháp lý chứa các tin nhắn, email giữa tỷ phú giàu nhất thế giới, Sam Altman với các lãnh đạo công nghệ khác.

Sam Altman và Greg Brockman có mặt tại tòa, nhưng Elon Musk là nhân vật chiếm phần lớn sự chú ý trong suốt hai ngày xét xử, kể cả trong quá trình lựa chọn bồi thẩm đoàn hôm 27/4. Các bồi thẩm viên tiềm năng được hỏi liệu có thể gạt bỏ quan điểm cá nhân về lập trường chính trị của Elon Musk nếu được chọn hay không.

Elon Musk bức xúc khi bị luật sư của OpenAI thẩm vấn chéo

Trong phần trình bày mở đầu hôm 28/4, luật sư phía Elon Musk nhấn mạnh những thành tựu của ông trong việc xây dựng các hãng xe điện và không gian, gọi tỷ phú người Mỹ là nhân chứng đầu tiên. Luật sư của OpenAI bắt đầu thẩm vấn chéo Elon Musk vào cuối ngày 28/4, và ông đã ngồi làm chứng gần 7 giờ trong hai ngày. Dự kiến Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX sẽ tiếp tục phát biểu trước tòa hôm 30/4.

Trong suốt ngày 29/4, Bill Savitt cho Elon Musk xem qua hàng chục email, tin nhắn và tài liệu pháp lý nhằm làm suy yếu lập luận của tỷ phú này rằng ông phản đối việc OpenAI trở thành công ty vì lợi nhuận. Bill Savitt sử dụng phong cách thẩm vấn như công tố viên, đặt câu hỏi buộc phải trả lời “có” hoặc “không”. Elon Musk thường trả lời bằng những giải thích dài hơn, đôi khi thể hiện sự bức xúc.

“Câu hỏi của ông không đơn giản, được thiết kế để đánh lừa tôi”, Elon Musk nói tại một thời điểm. Sau một màn tranh luận căng thẳng khác, tỷ phú 54 tuổi hỏi: “Tôi có thể trả lời mà không bị ông ngắt lời không?”.

“Tôi không biết”, Bill Savitt đáp lại.

Elon Musk ra tòa hôm 29/4 trong vụ kiện liên quan đến OpenAI - Ảnh: Reuters

Luật sư phía OpenAI làm suy yếu lập luận của Elon Musk

Elon Musk, Sam Altman, Greg Brockman cùng những người khác đồng sáng lập OpenAI vào năm 2015 với cam kết phát triển AI vì lợi ích của toàn nhân loại. Elon Musk cáo buộc Sam Altman và Greg Brockman đã từ bỏ sứ mệnh này, đồng thời tự định vị mình là người lo ngại về các rủi ro của AI.

Tại tòa hôm 29/4, Bill Savitt cố gắng làm suy yếu lập luận đó bằng cách nhắc đến mối quan hệ thân thiết giữa Elon Musk với ông Donald Trump. Tổng thống Mỹ nhiều lần phản đối việc quản lý AI và tìm cách ngăn cản các bang hạn chế công nghệ này.

Elon Musk cho biết đã đề cập vấn đề an toàn AI với Tổng thống Trump, nhưng luật sư của tỷ phú này phản đối Bill Savitt và ngắt lời trước khi ông kịp nói tiếp.

Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đồng ý thảo luận vấn đề đó với hai bên mà không có bồi thẩm đoàn.

Luật sư của Elon Musk tiếp tục phản đối khi Bill Savitt chuyển sang hỏi về xAI, công ty phát triển Grok - chatbot AI từng tạo ra hình ảnh bạo lực và khiêu dâm gây phẫn nộ.

Bill Savitt sau đó hỏi về “thẻ an toàn” của OpenAI, tài liệu được dùng để mô tả các rủi ro tiềm ẩn của AI. Elon Musk tỏ ra bối rối và nói ông không biết đó là gì, dù chính xAI cũng công bố các tài liệu tương tự cho Grok.

Sau khi bồi thẩm đoàn rời phòng, Bill Savitt lập luận rằng ông nên được phép chất vấn về hồ sơ an toàn của xAI, vì Elon Musk đang tự xây dựng hình ảnh là người bảo vệ an toàn AI.

Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đồng ý, bác bỏ phản đối từ phía luật sư của Elon Musk và nói: “Ông không thể đưa ra những tuyên bố lớn lao về an toàn AI mà không trải qua một số cuộc thẩm vấn chéo nhất định”.

Bàn về tương lai OpenAI ở “biệt thự ma ám”

Hôm 29/4, luật sư của OpenAI đã trình lên tòa án những tài liệu mới tiết lộ những tình tiết chưa từng được biết đến trước đây về những năm đầu thành lập công ty.

Năm 2017, Elon Musk mời ban lãnh đạo OpenAI đến thảo luận về tương lai công ty trong một bữa tiệc ở “biệt thự ma ám” mà ông sở hữu, theo một tài liệu. “Chúng ta có thể gặp nhau tại 'biệt thự ma ám' mà tôi vừa mua gần San Francisco. Nó hơi điên rồ và kỳ quái, có thể sẽ rất hỗn loạn, nhưng có thể là bối cảnh thú vị”, Elon Musk viết.

Khi được hỏi liệu có dùng cuộc gặp đó để bàn về việc chuyển OpenAI sang mô hình vì lợi nhuận không, Elon Musk nói ông không nhớ. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Tesla xác nhận rằng trong những tuần sau bữa tiệc, ông đã thảo luận vấn đề này với các lãnh đạo khác của OpenAI và trước đó từng mô tả đó là những buổi trao đổi về ý tưởng ban đầu, chưa phải kế hoạch cụ thể.

Nhà nghiên cứu số hai của OpenAI gia nhập Tesla

Luật sư OpenAI nói rằng Elon Musk vào năm 2017 đã chủ động lôi kéo nhà nghiên cứu số hai của công ty là Andrej Karpathy về làm việc cho Tesla.

"Mấy người ở OpenAI chắc sẽ muốn giết tôi, nhưng việc này là cần thiết", Elon Musk viết trong một email vào thời điểm đó được trình chiếu tại tòa.

Andrej Karpathy rời OpenAI về làm cho Tesla năm 2017

Elon Musk phản bác từ bục nhân chứng, nhiều lần khẳng định Andrej Karpathy đã có ý định rời OpenAI trước khi Tesla tuyển dụng ông. Andrej Karpathy không phản hồi khi được đề nghị bình luận.