Elon Musk chuyển hướng từ sao Hỏa sang Mặt Trăng, đối đầu với Trung Quốc

Elon Musk đã rẽ hướng khỏi mục tiêu lâu nay là sao Hỏa, công bố kế hoạch đầy tham vọng nhằm thiết lập “thành phố tự phát triển” trên Mặt trăng trong vòng chưa đầy một thập kỷ tới.

Kế hoạch này có thể khiến công ty hàng không vũ trụ SpaceX của ông cạnh tranh các vị trí chiến lược trên Mặt Trăng với Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) mà Trung Quốc dự kiến xây dựng trước năm 2035.

Dù Mỹ và Trung Quốc có thể xây dựng được các căn cứ trên Mặt trăng trong vòng 10 năm tới, một chuyên gia không gian cho rằng điều đó sẽ cần đến hệ thống hạ tầng khổng lồ mà hiện nay cả hai nước vẫn chưa chuẩn bị xong.

“Với những ai chưa biết, SpaceX đã chuyển trọng tâm sang xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt trăng”, Elon Musk viết trên mạng xã hội X gần đây, đồng thời cho biết công ty có thể đạt mục tiêu này trong chưa đầy 10 năm, trong khi làm điều tương tự trên sao Hỏa sẽ mất ít nhất 20 năm.

Tuyên bố này đánh dấu bước ngoặt 180 độ so với hơn một năm trước, khi Elon Musk từng viết trên X: “Chúng tôi sẽ đi thẳng đến sao Hỏa. Mặt trăng chỉ làm phân tâm”.

Tuần này, tỷ phú giàu nhất thế giới giải thích rằng dù SpaceX vẫn có ý định bắt đầu xây dựng một thành phố trên sao Hỏa trong vòng 5 - 7 năm tới, Mặt trăng sẽ là trọng tâm ban đầu nhằm bảo đảm “tương lai của nền văn minh”.

Elon Musk muốn thiết lập “thành phố tự phát triển” trên Mặt trăng trong vòng chưa đầy một thập kỷ tới - Ảnh: MTG

Việc theo đuổi sự sống trên Mặt trăng sẽ dễ dàng hơn nhiều

Quentin Parker, giáo sư vật lý thiên văn tại Đại học Hồng Kông, cho biết việc theo đuổi sự sống trên Mặt trăng sẽ dễ dàng hơn nhiều so với sao Hỏa vì khoảng cách gần hơn, chi phí thấp hơn và mức độ rủi ro cũng ít hơn.

“Nếu xảy ra sự cố hay tình huống khẩn cấp trên Mặt trăng, bạn chỉ cách Trái đất vài ngày. Còn nếu ở sao Hỏa, bạn cách Trái đất hàng tháng. Tôi nghĩ Elon Musk đang nhận ra rằng quy mô giấc mơ sao Hỏa của ông có lẽ hơi tham vọng hoặc quá khó khăn vào lúc này so với thực tế những gì SpaceX có thể đạt được trong 10 đến 15 năm tới”, Quentin Parker nhận định.

Elon Musk thành lập SpaceX năm 2002 với mục tiêu thuộc địa hóa sao Hỏa. Ông từ lâu đã nói về kế hoạch đưa con người lên hành tinh đỏ, nhiều lần công bố các mốc thời gian khác nhau cho những sứ mệnh như vậy.

Việc SpaceX phát triển Starship, tên lửa tái sử dụng phục vụ các chuyến bay có người lái của Mỹ trong tương lai, đã gặp nhiều thách thức, với nhiều chuyến bay thử nghiệm những năm gần đây kết thúc bằng những thất bại thảm hại.

Trung Quốc cũng gặp phải những thất bại gần đây trong các lần phóng thử đầu tiên của các loại tên lửa tái sử dụng do cả các công ty hàng không vũ trụ nhà nước và thương mại phát triển.

Elon Musk cho biết các vụ phóng tên lửa lên Mặt trăng có thể diễn ra 10 ngày một lần, so với chu kỳ 26 tháng cho sao Hỏa, điều này sẽ giúp việc xây dựng một thành phố trên Mặt trăng nhanh hơn đáng kể.

Ông nói sự thay đổi ưu tiên này xuất phát từ lo ngại rằng một “thảm họa tự nhiên hoặc do con người gây ra” làm gián đoạn các tàu tiếp tế từ Trái đất có thể khiến một thuộc địa trên sao Hỏa bị diệt vong, trong khi một thành phố trên Mặt trăng có thể đạt được khả năng tự duy trì, tức tự cung tự cấp và phát triển độc lập, trong vòng chưa đầy 10 năm.

Quentin Parker cho biết theo định nghĩa hiện đại, một thành phố cần hàng chục nghìn người, điều gần như không thể đạt được trên Mặt trăng trong tương lai gần. Ông cũng nói rằng một thành phố tự phát triển sẽ “rất phức tạp”.

“Ngay cả một thành phố nhỏ trên Mặt trăng cũng đòi hỏi con người phải sinh sống ở đó liên tục, chứ không thể chỉ là những chuyến bay ngắn ngày rồi quay về Trái đất”, ông nói.

Theo Quentin Parker, điều này đòi hỏi hạ tầng khổng lồ, bao gồm nơi ở, nguồn điện, hệ thống hỗ trợ sự sống khép kín, tái chế không khí và nước, sản xuất thực phẩm, khai thác mỏ, xử lý vật liệu và khả năng xây dựng ngay trên Mặt trăng.

Ông cho rằng có thể cần xây dựng các khu cư trú dưới lòng đất trong các ống dung nham (những đường hầm tự nhiên) để tránh nguy cơ va chạm vi thiên thạch.

Quentin Parker nói mọi thứ đều vô cùng phức tạp và đến nay chưa có quốc gia nào như Mỹ, Trung Quốc hay cả các công ty tư nhân như SpaceX thực sự chứng minh có thể làm được điều đó.

Dù vậy, giáo sư vật lý thiên văn này tin rằng trong tương lai sẽ có một tiền đồn nhỏ, tồn tại bán lâu dài trên Mặt trăng, có thể được tái sử dụng một phần và có con người sinh sống. Tuy nhiên, Quentin Parker không chắc việc phát triển nơi đó thành một “thành phố tự phát triển”, tức có thể tự duy trì và mở rộng mà không phụ thuộc nhiều vào Trái đất, sẽ dễ dàng hay khó khăn đến mức nào.

Ông nhận định những gì Elon Musk đạt được với các công ty của mình là “đáng kinh ngạc” và không bác bỏ khả năng có một căn cứ Mặt trăng hoàn chỉnh vào năm 2035.

Quentin Parker nhận định rằng các căn cứ do Mỹ và Trung Quốc dẫn đầu đều có thể xuất hiện vào thời điểm đó.

Trạm Nghiên cứu Mặt trăng Quốc tế là dự án do Trung Quốc và Nga dẫn dắt, nhằm xây dựng một căn cứ nghiên cứu thường trực tại khu vực cực nam của Mặt trăng. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành một trạm hoạt động cơ bản vào giữa những năm 2030 và có sự tham gia của hơn 12 quốc gia đối tác.

Tháng trước, Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) cho biết sẽ lên kế hoạch và thúc đẩy phát triển các lĩnh vực mới, gồm cả khai thác tài nguyên không gian, trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026 - 2030).

CASC đã công bố chương trình phát triển tài nguyên mang tên Thiên Cung Khai Vật, gồm cả khai thác mỏ trong không gian. Tập đoàn này cho biết việc khai thác tài nguyên Mặt trăng sẽ tạo nền tảng vật chất cho “phát triển kinh tế không gian Trái đất – Mặt trăng và cuối cùng là khai thác tài nguyên trên quy mô toàn Hệ Mặt trời”.

Những tài nguyên có thể khai thác trên Mặt trăng gồm helium-3 (nguồn năng lượng sạch tiềm năng cho phản ứng tổng hợp hạt nhân), nước (có thể chuyển hóa thành oxy để thở) và hydro (làm nhiên liệu).

CASC là tập đoàn nhà nước lớn nhất của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, trực thuộc chính phủ và đóng vai trò nòng cốt trong chương trình không gian quốc gia.

Trong khi đó, NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ) đặt mục tiêu phóng tàu vũ trụ có người lái của sứ mệnh Artemis 2 bay quanh quỹ đạo Mặt trăng vài tháng tới. Đây sẽ là chuyến bay có người lái đầu tiên của Mỹ tới quỹ đạo Mặt trăng trong hơn 50 năm qua.

Sơn Vân