Elon Musk khẩu chiến về tích hợp Internet vệ tinh cho máy bay

Khẩu chiến bắt đầu từ đề xuất tích hợp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink cho hơn 600 máy bay của Ryanair mà tỷ phú Musk đưa ra. Giám đốc O’Leary bác bỏ đề xuất bằng 2 lập luận chính. Thứ nhất, trọng lượng lẫn lực cản khí động học của ăng ten thu phát mạng sẽ khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng 2% - khiến hãng tốn thêm đến 250 triệu USD mỗi năm. Thứ hai với số chuyến bay trung bình khoảng 1 tiếng đồng hồ, hành khách chắc chắn không sẵn lòng trả dù chỉ 1 euro cho Wi-Fi, còn hãng chẳng thể chịu lỗ cung cấp miễn phí.

Theo giám đốc O’Leary, tích hợp internet vệ tinh cho máy bay làm tăng đáng kể chi phí vận hành - Ảnh: Francis Scialabba/TechBrew

Tỷ phú Musk đáp trả rằng giám đốc O’Leary “thiếu thông tin”, Ryanair không biết cách đo lường tác động nhiên liệu của thiết bị Starlink.

Sau đó khi trả lời phỏng vấn đài phát thanh Newstalk, người đứng đầu Ryanair chê bai ông chủ SpaceX là “kẻ ngốc” không hiểu gì về hàng không và lực cản, mô tả nền tảng mạng xã hội X như “ổ chuột”.

Musk ngày 16.1 phản pháo gay gắt bằng dòng đăng tên X: “O’Leary vô cùng khờ khạo. Hãy sa thải ông ấy ngay lập tức”. Vị tỷ phú này còn khen ngợi một bình luận kêu gọi ông mua lại Ryanair rồi tiến hành sa thải.

Các hãng hàng không đang trở thành nhóm khách hàng ngày càng quan trọng đối với Starlink – mạng lưới hàng nghìn vệ tinh ở quỹ đạo Trái đất tầm thấp, nhằm mục đích cung cấp Wi-Fi tốc độ cao và ổn định trên máy bay. Hàng chục hãng như United Airlines, Qatar Airways, Lufthansa… đều đã tích hợp dịch vụ này, nhiều hãng khác (Aer Lingus, airBaltic, British Airways) cũng chuẩn bị làm vậy.

Không hãng nào tiết lộ chi phí, tuy nhiên giới phân tích nhận định Internet Starlink thuộc nhóm dịch vụ cao cấp chủ yếu hướng đến chuyến đường dài hay hạng vé trọn gói đắt đỏ.

Starlink không phải nhà cung cấp Internet vệ tinh trên máy bay duy nhất. Đối thủ Viasat cạnh tranh bằng vệ tinh địa tĩnh tốc độ chậm hơn, đang được Delta Air Lines và American Airlines sử dụng. Amazon cũng khởi động dự án vệ tinh Kuiper, hợp tác với JetBlue chuẩn bị cung cấp dịch vụ từ năm 2027.

Tốc độ cao (thường đạt hơn 200 Mbps) cùng độ trễ thấp của Internet Starlink cho phép hành khách gọi video hay phát trực tuyến – điều mà hệ thống Wi-Fi trên máy bay cũ không làm được. Nhiều hãng xem việc cung cấp dịch vụ này miễn phí là lợi thế cạnh tranh để thu hút khách hàng.

Ăng ten thu phát tín hiệu Starlink trên máy bay Boeing 737-800 của hãng United Airlines - Ảnh: Jeff Carlson/CNET

Lập luận từ SpaceX

Theo giới chuyên gia, lập luận của giám đốc O’Leary không phải không hợp lý. Với các hãng hàng không giá rẻ duy trì bằng biên lợi nhuận cực kỳ thấp, mỗi phần cứng lắp thêm đều làm tăng tỷ lệ tiêu hao. Vì vậy trong chuyến bay trung bình 60 phút thì lợi tức đầu tư (ROI) gần như chẳng có.

Tuy nhiên để phụ họa cho đề xuất từ tỷ phú Musk, đội ngũ kỹ sư SpaceX tuyên bố mạng lưới Starlink sử dụng ăng ten mảng pha dạng tấm phẳng có đặc điểm khí động học tốt hơn ăng ten dạng cột cồng kềnh kiểu cũ. Vì các vệ tinh hoạt động quỹ đạo Trái đất tầm thấp nên cung cấp tín hiệu mạnh hơn, cho phép dùng linh kiện nhỏ, nhẹ và cần ít năng lượng hơn.

Theo đội ngũ kỹ sư, tiến bộ công nghệ giúp mức tăng tiêu hao nhiên liệu trên một chiếc Boeing 737-800 (loại thường phục vụ chuyến bay trung bình) chỉ khoảng 0,3% chứ không phải 2%. Họ cho rằng giám đốc O'Leary dựa trên số liệu lỗi thời từ công nghệ những năm 1990.

Lo ngại của giám đốc O'Leary không phải điều bất ngờ. Hiện tại ngành hàng không đang chịu áp lực phải đạt được mục tiêu trung hòa carbon nên rất thận trọng với bất cứ thay đổi nào làm tăng tiêu thụ nhiên liệu. Nhưng cũng có hãng như United Airlines hay Air France xác định giữ chân khách hàng bằng Wi-Fi tốc độ cao miễn phí là chi phí vận hành đáng bỏ ra, tương tự bữa ăn và nước trên máy bay vậy.

Cẩm Bình