[Emagazine] Giữ vững ổn định vĩ mô, mở dư địa cho tăng trưởng hai con số

6 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới liên tục đối mặt với những biến động khó lường. Xung đột địa chính trị leo thang, giá dầu và giá vàng biến động mạnh, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, trong khi chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn liên tục thay đổi đã tạo ra những “cơn sóng” mới đối với các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) lựa chọn cách điều hành chủ động, linh hoạt nhưng kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giữ vững niềm tin thị trường và tạo dư địa để nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026.

Giữ ổn định giữa bối cảnh nhiều bất định

Năm 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng, khởi đầu một giai đoạn phát triển mới và cũng là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, phấn đấu tăng trưởng hai con số. Tại Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 08/1/2026, Chính phủ yêu cầu các cấp, các ngành, các địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn; phát huy sức mạnh đoàn kết, không ngừng đổi mới, sáng tạo, theo chủ đề “Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững”.

Tuy vậy, những tháng đầu năm 2026, bối cảnh thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Căng thẳng địa chính trị, đặc biệt leo thang xung đột tại Trung Đông tạo sức ép lớn lên thị trường hàng hóa, tài chính quốc tế. Giá dầu tăng cao, đứt gãy chuỗi cung ứng, các ngân hàng trung ương (NHTW) phản ứng thận trọng hơn trước rủi ro lạm phát tăng trở lại, một số NHTW đã tăng lãi suất như: Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB); Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ).

Phát biểu tại Họp báo kết quả hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhận định, những diễn biến này đã tạo áp lực lên điều hành chính sách tiền tệ của các nền kinh tế mới nổi, đang phát triển, có độ mở lớn như Việt Nam. Tuy nhiên theo Phó Thống đốc, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, trong 6 tháng đầu năm 2026, NHNN điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách vĩ mô khác nhằm kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 bình quân khoảng 4,5%, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Phát biểu tại buổi họp báo, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ thuộc NHNN cho biết, Việt Nam chịu tác động tương đối lớn do là nền kinh tế có độ mở cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương khoảng 180-200% GDP, trong khi khu vực doanh nghiệp FDI hiện đóng góp khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu. Vì vậy, những thay đổi về chính sách tiền tệ, lãi suất và điều kiện tài chính quốc tế có thể nhanh chóng lan tỏa tới tỷ giá, lãi suất cũng như mặt bằng giá trong nước.

Ông Quang cho rằng, việc giữ ổn định tỷ giá có ý nghĩa quan trọng đối với kiểm soát lạm phát và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Nếu không duy trì được mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến quốc tế, áp lực lên tỷ giá sẽ gia tăng, từ đó tác động ngược trở lại đến lạm phát.

Theo lãnh đạo Vụ Chính sách tiền tệ, nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều hành, đến nay tỷ giá chỉ tăng khoảng 0,07% so với cuối năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức biến động của nhiều đồng tiền trong khu vực như yên Nhật, baht Thái Lan, rupiah Indonesia hay peso Philippines (biến động từ 2-7%).

Ông Phạm Chí Quang cho biết, việc tỷ giá được duy trì ổn định trong thời gian qua phản ánh hiệu quả của các giải pháp điều hành đồng bộ mà NHNN đã triển khai. Không chỉ góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định thị trường tiền tệ, tỷ giá ổn định còn có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài.

"Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn, dòng vốn của khối nhà đầu tư nước ngoài, nhất là khu vực FDI, vẫn duy trì ổn định. Mặc dù tốc độ tăng có chậm lại, vốn FDI vẫn tiếp tục chảy vào Việt Nam và vốn đăng ký mới tiếp tục tăng. Đây là tín hiệu tích cực đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ cũng như điều hành chính sách tiền tệ của NHNN", ông Quang nhấn mạnh.

Trong điều hành lãi suất, đại diện NHNN cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành tạo điều kiện cho các TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó có điều kiện để hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN có công văn chỉ đạo các TCTD triển khai các giải pháp để ổn định mặt bằng lãi suất; tiếp tục công bố thông tin lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của ngân hàng nhằm cung cấp thông tin cho khách hàng tham khảo khi tiếp cận vốn vay. Ngày 9/4/2026, NHNN tổ chức làm việc trực tiếp với các NHTM. Sau cuộc họp này, các NHTM đã đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi của các giao dịch phát sinh mới đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.

Đối với công tác điều hành tín dụng, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng thông tin, việc điều hành tín dụng được thực hiện trên cơ sở phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Theo đó, NHNN tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng và các quy định liên quan đến tín dụng đối với từng ngành, lĩnh vực. Ngay từ đầu năm, Thống đốc NHNN đã ban hành Chỉ thị số 01 yêu cầu các TCTD tập trung vốn vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Song song với đó, NHNN cũng ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tín dụng đối với các lĩnh vực quan trọng như cà phê, lúa gạo, chăn nuôi, xăng dầu, xuất nhập khẩu, nông nghiệp, tín dụng xanh, tín dụng tiêu dùng và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Cùng với việc hoàn thiện chính sách, NHNN đã đẩy mạnh triển khai các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, đồng thời chủ động thực hiện các nhiệm vụ của ngành trong các chương trình hành động triển khai nghị quyết, chỉ thị và kết luận của Đảng, Nhà nước về phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế.

Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế. Đối với Chương trình tín dụng lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, từ quy mô ban đầu 15.000 tỷ đồng, sau bốn lần điều chỉnh và mở rộng đối tượng, chương trình hiện có quy mô 185.000 tỷ đồng. Đến cuối tháng 5/2026, doanh số giải ngân lũy kế đạt khoảng 219.000 tỷ đồng, tương đương 118,4% quy mô chương trình, với hơn 79.900 lượt khách hàng được giải ngân.

Đối với Chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long theo Quyết định 1490/QĐ-TTg, sau 12 tháng triển khai, doanh số giải ngân lũy kế đến cuối tháng 5/2026 đạt khoảng 4.200 tỷ đồng đối với các khách hàng thuộc danh sách do Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố.

Về Chương trình cho vay nhà ở xã hội theo Nghị quyết 33/NQ-CP, ông Nguyễn Xuân Bắc cho biết NHNN đã liên tục ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các ngân hàng thương mại và NHNN chi nhánh khu vực đẩy mạnh triển khai. Sau khi Bộ Xây dựng ban hành hướng dẫn mới về đối tượng và điều kiện vay ưu đãi, NHNN cũng đã sửa đổi, bổ sung hướng dẫn thực hiện chương trình nhằm tạo thuận lợi hơn trong quá trình triển khai. Hiện có 9 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia chương trình với tổng quy mô 145.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, nhờ các giải pháp tiết giảm chi phí, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng, lãi suất của chương trình đã giảm 1,7 điểm phần trăm so với thời điểm triển khai. Hiện mức lãi suất áp dụng là 7%/năm đối với chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà.

Đến ngày 31/5/2026, doanh số giải ngân của chương trình đạt khoảng 12.440 tỷ đồng, gồm khoảng 10.640 tỷ đồng cho chủ đầu tư và 1.800 tỷ đồng cho người mua nhà; dư nợ đạt khoảng 10.175 tỷ đồng.

Riêng chương trình cho người trẻ dưới 35 tuổi vay mua nhà ở xã hội, triển khai từ cuối tháng 5/2025, đến cuối tháng 5/2026 đã giải ngân khoảng 383 tỷ đồng, dư nợ đạt khoảng 353 tỷ đồng.

Theo đại diện NHNN, một trong những khó khăn hiện nay là nguồn cung nhà ở xã hội vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế, khiến số lượng dự án để các ngân hàng tiếp cận, thẩm định và cho vay chưa nhiều.

Liên quan đến định hướng phát triển nhà ở cho thuê, ông Nguyễn Xuân Bắc cho biết, NHNN đang bám sát chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ để nghiên cứu cơ chế tín dụng phù hợp.

Đối với Chương trình tín dụng đầu tư hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược, đến ngày 31/5/2026, dư nợ tín dụng tại các NHTM đạt khoảng 10.527 tỷ đồng.

Với các giải pháp đồng bộ, đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025; tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong hoạt động thanh toán, chuyển đổi số, NHNN tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ và điều kiện thuận lợi cho phát triển thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), chuyển đổi số và đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán góp phần tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận nhiều dịch vụ, phương thức thanh toán mới, tiện ích, hiện đại.

Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Bên cạnh đó, nhằm tạo lập hệ sinh thái thanh toán xuyên biên giới đồng bộ và hiện đại, NHNN đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam và các quốc gia (Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore), đang triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam với một số quốc gia khác.

Tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt

Kết luận họp báo, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhận định, thời gian tới, nhiều tổ chức quốc tế dự báo tình hình kinh tế thế giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường. Trong nước, lạm phát tiềm ẩn áp lực tăng trong bối cảnh độ mở nền kinh tế Việt Nam rất lớn, giá cả hàng hóa thế giới biến động do tác động của diễn biến địa chính trị phức tạp, xu hướng gia tăng về bảo hộ thương mại, an ninh lương thực tại các quốc gia, lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ Nhà nước quản lý, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Nhu cầu vốn tín dụng cho sản xuất kinh doanh, tiêu dùng dự kiến gia tăng, trong khi đó huy động vốn toàn hệ thống TCTD có thể bị ảnh hưởng và cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác như bất động sản, thị trường chứng khoán; sức ép cung ứng vốn cho nền kinh tế của hệ thống ngân hàng vẫn lớn trong bối cảnh thị trường tài chính phát triển chưa cân xứng...

Trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức và thuận lợi đan xen, theo Phó Thống đốc, bám sát mục tiêu, định hướng của Đảng, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là tại Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ cập nhật kịch bản tăng trưởng và giải pháp trọng tâm trong các quý còn lại để thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 (phấn đấu từ 10% trở lên) gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Đồng thời bám sát diễn biến, tình hình kinh tế thế giới và trong nước, trong những tháng cuối năm 2026, NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ; có giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho các NHTM; tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất tiền gửi và cho vay của thị trường và của từng TCTD; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện của ngân hàng đối với chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất tiền gửi và cho vay.

Bên cạnh đó, tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế và trong nước, điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường, phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ nhằm ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

NHNN cũng sẽ thực hiện các giải pháp điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế nhằm góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng; tiếp tục triển khai các hoạt động của ngành Ngân hàng hướng tới tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.

Đồng thời tiếp tục triển khai các giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cải cách hành chính và dịch vụ công trực tuyến, TTKDTM và bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động ngân hàng. Chỉ đạo TCTD tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động trên cơ sở tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả; quyết liệt xử lý nợ xấu, hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh...

Nhóm PV

Đồ họa: Lê Thành