(Emagazine) Khánh Hòa: Lễ hội Rija Nagar – Nét đẹp văn hóa ngàn đời của đồng bào Chăm

Theo tiếng Chăm, Rija có nghĩa là lễ, Nagar là xứ sở. Rija Nagar là “Lễ hội Xứ sở” quan trọng nhất trong năm của cộng đồng người Chăm Bà-la-môn, diễn ra vào tháng Giêng Chăm lịch (tương ứng với giữa tháng 4 dương lịch).

Màn múa trống rộn ràng trong Lễ hội Rija Nagar

Lễ hội Rija Nagar năm 2026 mang theo khát vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đồng thời cầu chúc cho quốc thái dân an, cộng đồng luôn gắn kết, ấm no và thực hiện nghi thức tẩy trần để xua đuổi rủi ro, sẵn sàng đón nhận những điều may mắn.

Trong Lễ Rija Nagar, thầy Mưduôn (thầy vỗ) làm chủ lễ, vỗ trống Basanưng rót rượu lần lượt mời các vị thần và hát bài thánh ca. Thầy Ka in (thầy bóng) dâng lễ vật và múa phụ họa theo nhịp trống Paranưng, Ginăng, kèn Saranai. Mỗi vị thần được mời về dự đều gắn với một điệu múa, sắc phục và đạo cụ riêng do thầy Ka-in (thầy bóng) thực hiện.

Một nghi thức trong Lễ hội Rija Nagar

Hầu hết những bài thánh ca đều được rút ra từ những huyền thoại, sự tích, truyền thuyết, tiểu sử (Damnưi) của các vị vua (Po), hoàng hậu (Bia), tướng lĩnh (Cey)… Nhưng trong lúc hành lễ tùy theo thời gian, tâm trạng, tính cách, công lao của các vị thần mà Mưduôn (thầy vỗ trống), hoặc Kadhar (thầy kéo đàn Rabap) xướng lên nhiều hay ít.

Điểm nhấn của mùa lễ hội năm nay là không khí tưng bừng tại sân vận động thôn Như Ngọc, xã Phước Hữu. Trong tiếng trống Paranưng, Ginăngtrầm hùng và tiếng kèn Saranai réo rắt, không gian văn hóa Chăm hiện lên đầy sức sống qua các hoạt động múa đồng diễn. Theo đó, hàng trăm thanh niên nam nữ trong trang phục truyền thống đã tái hiện sinh động đời sống lao động như dệt vải, gùi lúa, cày ruộng...

Hoạt động văn hóa tại các làng Chăm dịp Lễ hội Rija Nagar

Nghi thức đạp lửa với điệu múa huyền bí biểu trưng cho sức mạnh niềm tin, sự tinh khiết và khả năng kết nối giữa con người với thần linh. Lễ hội không chỉ thu hút bà con địa phương mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn du khách thập phương, tạo nên sự giao thoa văn hóa đặc sắc.

Hòa mình trong dòng khách dự lễ hội rất đông đảo, bà Đàng Thị Hơi, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa chia sẻ: “Lễ hội năm nay được tổ chức khắp xóm, không khí rất rộn ràng. Các tiết mục đặc sắc, diễn viên biểu diễn nhiệt tình, tạo ấn tượng đẹp với người xem”.

Rija Nagar là lễ hội cộng đồng quan trọng của người Chăm, do các chức sắc truyền thống chủ trì với các nghi lễ cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Mỗi làng Chăm tổ chức lễ chính trong hai ngày với các nghi thức cúng tế truyền thống, tuy nhiên thời điểm giữa các làng có thể khác nhau nên không khí lễ hội thường kéo dài nhiều ngày trong cộng đồng.

Chị Trần Thị Dung (du khách từ Hà Nội) chia sẻ: "Tôi đã tham gia nhiều lễ hội từ Bắc vào Nam, nhưng Rija Nagar mang lại cảm xúc rất đặc biệt. Sự tự hào và tính bản địa đậm nét ở đây thực sự gây ấn tượng mạnh. Lễ hội là điểm đến ấn tượng và thu hút rất đông du khách bởi sự độc đáo của văn hóa Chăm".

Các đại biểu, người dân và du khách tại Lễ hội Rija Nagar

Các cô gái Chăm uyển chuyển trong điệu múa

Lễ hội Rija Nagar năm nay càng thêm ý nghĩa khi trùng với dịp kỷ niệm ngày giải phóng tỉnh. Bên cạnh đó, đời sống tinh thần và vật chất của đồng bào Chăm ngày càng được nâng cao nhờ sự quan tâm sát sao của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, để những giá trị này trường tồn, Phó Cả sư Lưu Sanh Thanh (xã Phước Hữu) chia sẻ tâm nguyện: "Mong rằng Đảng và Nhà nước tiếp tục có những chính sách hỗ trợ thiết thực, đặc biệt là xem xét đưa Lễ hội Rija Nagar vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia để xứng tầm với giá trị lịch sử và văn hóa vốn có".

Khép lại những ngày đầu năm mới theo lịch Chăm, Lễ hội Rija Nagar đã hoàn thành sứ mệnh là "mạch nguồn" nuôi dưỡng tâm hồn người dân xứ biển. Đây là khởi đầu thuận lợi cho chuỗi lễ hội trong năm, góp phần khẳng định bản sắc đa dạng và bền vững của văn hóa Việt Nam trong dòng chảy đương đại.

XUÂN HƯỚNG; thiết kế: MẠNH LÊ