Én 'khùng' vào vùng sáng tạo mới

Én, một nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội vì luôn có "lối đi riêng". Cá tính "độc lạ", câu chuyện hấp dẫn, một cộng đồng người theo dõi lớn sau 8 năm, Én hội tụ nhiều yếu tố để được đánh giá là một IP (tài sản trí tuệ) "giàu tiềm năng".

Nhưng để tiềm năng chuyển hóa thành hiện thực, cần thêm nhiều thứ khác nữa. "Cha đẻ" của Én, anh Trần Tuấn Dũng, hiểu rõ điều này. Trong cuộc trò chuyện với Tri Thức - Znews , tác giả của Én đã chia sẻ về những lối đi riêng.

Điều gì quyết định giá trị của một nhân vật?

- Én tới nay đã “8 tuổi”. Anh thấy Én bây giờ có khác Én ngày đầu?

- Sau 8 năm, đối với Én, tôi nghĩ không có nhiều thay đổi. Én vẫn giữ nguyên phong cách làm content, vẫn giữ nguyên phong cách thể hiện, có chăng là xuất hiện thêm ở các hình thức khác như truyện tranh, animation, đồ chơi...

Điều thay đổi không phải ở Én, mà tôi nghĩ là ở mình… Tám năm trước tôi đẹp trai hơn và gầy hơn, giờ thì béo…

Anh Trần Tuấn Dũng, tác giả của Én. Ảnh: FBNV.

Đùa chút thôi, điều thay đổi ở tôi là thời gian đầu tôi xây dựng Én với tâm thế là vui vẻ thoải mái, nghĩ ra cái gì vui thì cứ vẽ. Còn bây giờ, tôi có mục tiêu xây dựng một IP, một nhân vật hư cấu có sức sống bền bỉ hơn trong lòng người xem. Việc này khiến quy trình và khối lượng làm việc cũng thay đổi, nhiều thứ phải làm hơn, phải tính toán hơn, nội dung cũng cần chắt lọc hơn.

- Có điểm gì ở Én khiến anh thấy rất yêu (hoặc ghét)?

- Có một từ độc giả hay gắn cho Én mà tôi rất thích là từ “khùng” - mô tả hoàn hảo cho cách hoạt động của bộ não Én, và cũng là điểm thu hút của nó.

Tôi muốn tạo ra một nhân vật đối xử và phản ứng với mọi thứ theo một logic không giống ai, thậm chí thế giới xung quanh Én cũng phi khoa học một cách ngây ngô. Điểm đáng “ghét” của Én có lẽ là cái kết thường ngược đời và không như bạn mong muốn.

- Trong 8 năm, nhiều nhân vật truyện tranh đã xuất hiện rồi “bốc hơi”. Én vẫn xuất hiện đều, vẫn tươi mới. Nhờ đâu anh “giữ chuỗi” được?

- Càng sáng tác nội dung cho Én, tôi càng cảm thấy đây là công việc tôi muốn phát triển, muốn đi cùng mình thật dài lâu. Nhất là khi đã gắn bó với nhân vật mà bản thân tạo ra trong một thời gian dài, mình có một thứ trách nhiệm vô hình là phải làm nhân vật đó sống tiếp. Khi coi đó là sự nghiệp và thích thú với nó, tôi nghĩ bất cứ ai cũng sẽ luôn thúc đẩy bản thân làm tốt hơn, sáng tạo hơn, ấp ủ nhiều điều hơn.

Nhân vật Én.

Thị hiếu đọc, tiêu thụ nội dung của mọi người sẽ thay đổi theo thời gian. Một content có thể vui ở vài năm trước nhưng không còn gì đặc biệt ở hiện tại nữa, và cũng dễ hòa lẫn vào vô số nội dung khác trên mạng xã hội. Đấy là điều tôi bắt buộc phải nhận ra để thúc đẩy mình sáng tạo hơn nữa.

Mặt khác, cách mà câu chuyện được kể cũng góp phần quyết định tương lai nó còn có giá trị hay không. Nếu chỉ đu trend, dùng ngôn ngữ thịnh hành của một thời điểm để làm content, rõ ràng sau một thời gian người ta sẽ không còn hiểu nội dung đó nữa. Giá trị tái sử dụng của những sản phẩm bạn đã tạo ra sẽ rất ít, hạn chế khả năng tiếp cận với độc giả mới, người xem mới.

Thiết nghĩ, khi đã có một lượng người theo dõi nhất định, bạn không nên quá tập trung vào lượng tương tác, mà hãy đầu tư cho những content có sức sống thật lâu dài.

- Vậy, làm thế nào để có content có sức sống lâu dài?

- Tôi nghĩ kinh nghiệm đầu tiên đó là học hỏi và tích lũy. Muốn “viết hay thì phải đọc nhiều”, bạn muốn kể một câu chuyện cười thì chắc chắn bạn phải đọc rất nhiều câu chuyện cười khác nữa để hiểu thế nào là hài hước. Tôi vẫn đang trong quá trình đó, cố gắng dõi theo và thưởng thức nhiều tác phẩm, nhiều tác giả nhất có thể.

Tôi thúc đẩy bản thân tạo ra những nội dung mới lạ hơn - chú trọng cá tính của Én hơn. Về lâu dài, đó là những thứ khẳng định bạn là ai.

Kinh nghiệm tiếp theo là tập trung vào loại nội dung mà bạn làm tốt nhất. Đừng quá phân tán, quá tham lam hoặc quá thích các nội dung đu trend mà quên mất mình muốn xây dựng cái gì. Hãy để mọi người có thể mô tả bạn trong 2-3 từ khóa - đó cũng là bản sắc cá nhân mà bạn đã tạo ra.

Nhưng hai kinh nghiệm trên mới chỉ giúp bạn sản xuất content đều đặn và thu hút tệp độc giả nhất định. Một điều khác tôi vẫn đang cố gắng làm là thúc đẩy bản thân tạo ra những nội dung mới lạ hơn - mang nặng cá tính của Én hơn. Có thể chưa nhiều, có thể không viral… Nhưng về lâu dài, đó là những thứ khẳng định bạn là ai, là những thứ dùng để giao tiếp với độc giả trung thành của bạn.

Một cảnh trong phim hoạt hình "Sát thủ hạng bét", dự án hoạt hình kết hợp giữa Én và Sun Wolf Studio.

Én ở những vùng đất sáng tạo mới

- Én đã xuất hiện ở nhiều “lãnh địa” khác ngoài truyện tranh. Ở mỗi mảng mới mà Én tham gia, anh thấy có gì vui, không vui?

- Những hình thức khác ngoài comic hiện tại vẫn là những mảnh đất tôi vừa mới đặt chân đến. Tôi chỉ đang muốn thử sức, chứ chưa mang nặng suy nghĩ về kiếm thêm thu nhập từ những lĩnh vực đó.

Đồ chơi Én trong bộ sưu tập "Tiệm cà phê sữa đá". Ảnh: Comicola.

Boardgame, thẻ bài, đồ chơi,... đều là những thứ mà cá nhân tôi rất thích, nên tôi thực sự tràn đầy hứng thú khi được tự tay vẽ và thiết kế riêng cho nhân vật của mình. Tôi được tự do sáng tạo thêm các artwork trước giờ chưa hề xuất hiện trên fanpage, được vẽ các style khác nhau, và khi cầm nắm được những sản phẩm đó trong tay cũng mang lại cảm giác rất phấn khích.

Với tâm thế trên, tôi không thấy gặp khó khăn nhiều. Được hợp tác với đối tác trong các lĩnh vực khác cũng cho mình thêm nhiều kiến thức, hiểu biết về quy trình sản xuất lẫn thị trường tiêu thụ.

- Mảng phim hoạt hình của Én thì sao? Thông thường, tác giả truyện ngắn khi chuyển sang định dạng dài thường gặp vài khó khăn, anh có vậy không?

- Có, mảng phim hoạt hình là thứ tôi vẫn đang học và rèn luyện cho bản thân, ngoài ra cũng nhận được nhiều góp ý và tư vấn từ những người bạn, đối tác có kinh nghiệm hơn trong quá trình làm việc.

Khó khăn đầu tiên tôi gặp là world building (xây dựng thế giới câu chuyện - PV). Tôi có nhiều ý tưởng nhưng lựa chọn ý tưởng nào để thế giới của Én dễ phát triển hơn, có chiều sâu hơn trong tương lai cũng mất thời gian để suy nghĩ. Tiếp đến là kịch bản, tôi phải học và cẩn thận hình dung trong đầu nhiều lần để đảm bảo có đủ cấu trúc và sự phân bổ hợp lý của một kịch bản hoạt hình chuyên nghiệp thông thường.

Tuy nhiên cái khó nhất chắc chắn đến từ huy động kinh phí và bài toán lợi nhuận thu lại. Có rất nhiều cách để giảm chi phí đầu vào, như phong cách thể hiện đơn giản hơn, sử dụng lồng tiếng cây nhà lá vườn, kêu gọi quảng cáo… Nhưng tất nhiên sẽ dẫn đến việc chất lượng đầu ra không như mình mong muốn. Đây vẫn là bài toán mà tôi và những người làm hoạt hình khác sẽ phải cân nhắc nhiều nhất.

- Biết là khó, nhưng anh vẫn chọn làm hoạt hình cho Én?

- Vì hoạt hình sẽ giúp Én có thêm nhiều sức sống. Én sẽ có thoại, có chuyển động, và nhiều ý tưởng cần animation sẽ được thực hiện hóa. Đây hoàn toàn là ước mơ của cá nhân tôi và cũng là một bước đi cần thiết để Én được hình dung rõ ràng hơn trong trí nhớ của mọi người.

Các nhân vật hư cấu nổi tiếng trên thế giới không chỉ được yêu thích vì chính nó mà còn vì thế giới nhân vật đó đang sống. Hoạt hình dễ dàng thể hiện điều này chỉ với vài chục phút.

Các nhân vật hư cấu nổi tiếng trên thế giới không chỉ được yêu thích vì chính nó mà còn vì thế giới nhân vật đó đang sống. Hoạt hình dễ dàng thể hiện điều này chỉ với vài chục phút, cho mọi người thấy tương tác của Én với thế giới đó như thế nào, biểu cảm thay đổi sống động ra sao…

Ngoài ra, tôi cũng muốn thử sức với kịch bản dài, tự cảm thấy kỹ năng của bản thân được phát triển là một cảm giác rất tự hào và phấn khích. Hoạt hình đúng là lĩnh vực cần đầu tư nhiều và lợi nhuận không hứa hẹn gì ở thời điểm này, cho nên tôi cũng không quá vội vàng và có khả năng sẽ xen lẫn cùng với short animation, vừa có thể “demo” cho độc giả mà lại đỡ tốn kém hơn.

- Nhiều tác giả Việt vẫn phải “tranh thủ” sáng tác, ngày làm văn phòng, tối nuôi đam mê. Tác giả còn nhiều chật vật nuôi mình, nuôi tác phẩm. Còn anh đang “nuôi” Én thế nào?

- Đúng là có khó khăn khi thị trường tiêu dùng văn hóa nghệ thuật ở Việt Nam đang còn rất nhỏ, hầu hết tác giả phải chật vật tìm cách nuôi mình trong thời gian sáng tác. Nhưng nhìn ở mặt khác, thị trường cũng khá “dễ thở” khi tính “cạnh tranh” gần như không có. Cộng đồng tác giả, artist ở Việt Nam đã có nhiều sân chơi để giao lưu hơn và thường ủng hộ nhau rất nhiệt tình, nên cũng là cơ hội để bạn giới thiệu tác phẩm và dễ được đón nhận sớm.

Một truyện tranh trên trang của Én.

Ở thời điểm tôi bắt đầu làm Én, tôi cũng đang là một designer fulltime. Tôi thường phải tranh thủ buổi trưa ở công ty để vẽ. Cứ thế cũng phải hơn một năm cho đến khi Én bắt đầu kiếm được thu nhập, tôi mới tự tin dành trọn thời gian cho nó.

Ngoài kia, nhiều tác giả theo đuổi con đường sáng tác các dự án dài hơi hơn, nên cũng sẽ khó khăn hơn với thể loại comic strip (truyện tranh ngắn) như Én. Tôi chỉ mong các bạn chân cứng đá mềm, nhưng cũng đừng quên hãy mạnh dạn cho mọi người biết bạn đang làm gì, quá trình làm như thế nào, chia sẻ kinh nghiệm ra sao, giao lưu cộng đồng… Những điều đó sẽ hỗ trợ bạn về cả tinh thần lẫn một số cơ hội về vật chất, để bạn tiếp tục giữ lửa được đam mê.

Hiện tại, thu nhập chính của tôi vẫn là từ các post quảng cáo cho các nhãn hàng, tiếp đến là nhuận bút từ việc phát hành sách. Còn các khoản khác đến từ merch, boardgame thì gần như không đáng kể, có chăng cũng chỉ đủ hòa vốn với chi phí sản xuất, vì Én vẫn còn nhỏ lắm, sức ảnh hưởng chưa lớn và lại còn ở một thị trường đang chập chững phát triển.

Thậm chí, ở mảng animation, phía tôi và đối tác còn xác định chịu lỗ. Tuy nhiên như đã chia sẻ, Én được hiện diện ở các nền tảng khác, ở các hình thức sản phẩm khác nhau đã là hạnh phúc đối với tôi. Hy vọng trong thời gian tới, tôi và mọi người vẫn có đủ sức để từng bước đưa Én đi xa hơn một chút.

- Anh có dự định tiếp theo nào với IP Én?

- “Dự định” tôi vẫn cố gắng và trăn trở hàng ngày là content của Én vẫn thu hút độc giả và khẳng định được cá tính của nhân vật, là thứ không thể trộn lẫn theo thời gian. Khi nội dung đủ tốt, tôi nghĩ phái sinh Én sang các sản phẩm khác cũng dễ được đón nhận hơn.

Đó gần như là mục tiêu ưu tiên, còn những thứ khác đối với tôi hầu hết là cơ hội và thời điểm. Đến một lúc nào đó nếu có được một đề nghị hoặc nảy ra một ý tưởng mà tôi thấy hợp lý, Én sẵn sàng thử mình ở một dự án mới lạ.