ESG định hình cuộc đua thu hút đầu tư của các khu công nghiệp

Không chỉ đầu tư hạ tầng xử lý môi trường, nhiều chủ đầu tư KCN đang đẩy mạnh các giải pháp giám sát nguồn thải nhằm nâng cao năng lực quản trị và gia tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

Hệ thống xử lý nước thải Khu công nghiệp Nam Đình Vũ – Hải Phòng.

Hiện cả nước có 324 KCN đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy gần 80%. Cùng với sự gia tăng của hoạt động sản xuất, áp lực về quản lý môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững cũng ngày càng lớn.

Xu hướng ESG đang buộc các KCN phải thay đổi cách tiếp cận trong quản lý vận hành. Thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu tuân thủ pháp luật, nhiều chủ đầu tư đã chủ động xây dựng mô hình KCN xanh, KCN sinh thái thông qua việc sử dụng năng lượng tái tạo, tăng tỷ lệ cây xanh, thúc đẩy tuần hoàn tài nguyên và ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường.

Đối với các KCN truyền thống, việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và hoàn thiện hệ thống kiểm soát môi trường cũng đang được đẩy nhanh nhằm đáp ứng yêu cầu từ các tập đoàn đa quốc gia và chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn ngày càng đặt nặng các tiêu chí ESG trong quá trình lựa chọn địa điểm đầu tư.

Theo các chuyên gia, khả năng kiểm soát nguồn phát thải đang trở thành một trong những yếu tố phản ánh chất lượng quản trị của chủ đầu tư KCN. Đây cũng là nền tảng để các khu công nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn đã quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư hạ tầng KCN trong việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải tập trung, quan trắc môi trường và kiểm soát nguồn phát thải.

Nhờ đó, nhiều KCN đã đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung, khu vực lưu giữ chất thải và các công trình bảo vệ môi trường. Trong đó, nước thải vẫn là lĩnh vực được quan tâm hàng đầu do có nguy cơ tác động trực tiếp đến môi trường tiếp nhận.

Số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài cho thấy, hiện có 298/324 KCN đang hoạt động đã vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường, tương đương khoảng 92%.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hạ tầng hiện đại chưa phải là điều kiện đủ. Nguy cơ vi phạm môi trường vẫn có thể phát sinh nếu doanh nghiệp thứ cấp không tuân thủ đúng quy trình vận hành hoặc cố tình né tránh các quy định về xử lý chất thải.

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nhiều chủ đầu tư KCN đang chuyển trọng tâm từ đầu tư hạ tầng sang tăng cường năng lực giám sát và quản trị môi trường.

Tại KCN Quang Minh, hoạt động lấy mẫu và quan trắc định kỳ được duy trì nhằm đánh giá chất lượng nước thải của các doanh nghiệp trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung. Riêng trong tháng 5/2026, đơn vị đã thực hiện lấy mẫu nước thải tại hơn 20 doanh nghiệp đang hoạt động để phục vụ công tác kiểm soát nguồn thải.

Theo đại diện KCN, kết quả quan trắc không chỉ giúp cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp mà còn là cơ sở để rà soát quy trình vận hành, kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ phát sinh.

Song song với đó, các doanh nghiệp trong KCN được yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về bảo vệ môi trường, từ vận hành hệ thống xử lý nước thải, duy trì hồ sơ môi trường đến tuân thủ quy định về đấu nối và xả thải. Các hành vi đấu nối trái phép hoặc xả thải không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc của nhà đầu tư quốc tế, năng lực quản lý môi trường không còn được đánh giá đơn thuần qua các báo cáo hay công trình xử lý, mà nằm ở khả năng kiểm soát thực chất các nguồn phát thải, phát hiện sớm rủi ro và duy trì vận hành bền vững. Đây cũng là yếu tố quyết định sức cạnh tranh của các khu công nghiệp trong giai đoạn thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao hiện nay.