ESG tạo lợi thế cạnh tranh mới của khu công nghiệp

Giữ đơn hàng bằng năng lực xanh

Ngày 26/6, tại phường Quy Nhơn, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Công ty cổ phần Becamex Bình Định tổ chức hội thảo “ESG - xu thế chuyển đổi sản xuất xanh: Nắm bắt cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư tại Gia Lai”.

Ông Nguyễn Thành Long - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Houselink, trình bày tham luận.

Hội thảo được thiết kế như một diễn đàn chuyên sâu, đi từ nhận diện xu hướng chuyển đổi xanh toàn cầu, lộ trình thực thi ESG trong doanh nghiệp, yêu cầu của chuỗi cung ứng tuần hoàn, phát thải thấp đến lời giải về năng lượng sạch cho sản xuất công nghiệp.

Các tham luận tại hội thảo cho thấy ESG đã dịch chuyển từ cam kết phát triển bền vững sang hệ tiêu chuẩn vận hành cụ thể. Doanh nghiệp không chỉ cần nói mình xanh, mà phải chứng minh bằng dữ liệu, năng lượng sạch, truy xuất nguồn gốc, quản trị lao động, nước và phát thải.

Đặt vấn đề từ sự thay đổi của thương mại toàn cầu, ông Nguyễn Thành Long - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Houselink cho rằng các thị trường lớn và nhãn hàng quốc tế ngày càng yêu cầu hàng hóa sạch hơn về môi trường, minh bạch hơn về dữ liệu, chặt chẽ hơn về lao động và quản trị.

Theo ông Long, một hiểu lầm khiến nhiều doanh nghiệp chậm chân là cho rằng các quy định xanh có thể được nới lỏng. Thực tế, áp lực xanh không hề giảm. Với doanh nghiệp Việt Nam, áp lực lớn nhất nhiều khi không đến từ luật, mà đến trực tiếp từ khách hàng. Khách hàng không cần phạt tiền; họ chỉ cần ngừng mua hàng, kéo dài đánh giá, ép giá hoặc chuyển đơn hàng sang doanh nghiệp chứng minh được tiêu chuẩn xanh tốt hơn.

Điều này rất đáng chú ý với doanh nghiệp sản xuất trong chuỗi cung ứng điện tử, dệt may, vật liệu xây dựng, công nghiệp phụ trợ. Với nhóm cung ứng cho nhãn hàng toàn cầu, ESG không còn là phần bổ sung cho hồ sơ năng lực, mà trở thành điều kiện để tiếp tục có mặt trong danh sách nhà cung cấp.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên tiêu tiền vào những giải pháp chỉ làm đẹp hồ sơ nhưng không giúp giữ đơn hàng. Việc mua chứng chỉ rời hoặc tín chỉ carbon, nếu không gắn với giảm phát thải thực chất, có thể không tạo ra lợi thế cạnh tranh. Điều cần làm là điện sạch thật, số liệu trung thực, quy trình được kiểm chứng và khả năng chứng minh với khách hàng bằng dữ liệu đáng tin cậy.

Becamex Bình Định và CNG Việt Nam ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, mở hướng phát triển giải pháp năng lượng sạch tại Khu công nghiệp Becamex VSIP Bình Định.

Từ góc nhìn hạ tầng, ông Long nhấn mạnh khu công nghiệp xanh tới đâu, nhà máy mới xanh được tới đó. Nhà máy riêng lẻ khó tự đạt mục tiêu điện sạch, xử lý nước, tái chế rác, quản lý phát thải nếu hạ tầng khu công nghiệp không hỗ trợ. Ngược lại, khi khu công nghiệp có nền tảng điện sạch, nước, rác thải, dữ liệu khí thải và dịch vụ dùng chung, nhà đầu tư có thể đạt chuẩn nhanh hơn, chi phí thấp hơn.

Vì vậy, ESG không chỉ là việc của từng doanh nghiệp thuê đất, mà còn là năng lực cạnh tranh của chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp. Khu công nghiệp nào cung cấp được nền ESG tốt hơn sẽ có lợi thế trong thu hút nhà đầu tư chất lượng cao, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu, công nghệ, dệt may, điện tử và công nghiệp phụ trợ.

Hạ tầng ESG quyết định sức cạnh tranh

Theo ông Yohan Seong - Quản lý phát triển kinh doanh cấp cao Công ty Glassdome (Hàn Quốc), quản trị carbon không còn là báo cáo môi trường thụ động, mà đã trở thành dữ liệu giao dịch cốt lõi, quyết định khả năng xuất khẩu, sức sống của chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của khu công nghiệp.

Ông Yohan Seong - Quản lý phát triển kinh doanh cấp cao Công ty Glassdome, trình bày tham luận.

Sự thay đổi lớn nằm ở chỗ yêu cầu quản trị phát thải đang dịch chuyển từ cấp độ nhà máy sang cấp độ sản phẩm. Trước đây, doanh nghiệp chủ yếu đo và quản lý phát thải theo cơ sở sản xuất. Hiện nay, khách hàng và quy định quốc tế ngày càng yêu cầu dấu chân carbon sản phẩm, tức lượng phát thải trên từng đơn vị hàng hóa, từng mã sản phẩm, từ nguyên liệu đến thải bỏ.

Điều này tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp sản xuất. Các tập đoàn, nhà mua hàng toàn cầu không chỉ hỏi doanh nghiệp có chính sách ESG hay không, mà yêu cầu dữ liệu phát thải cấp sản phẩm, có thể kiểm chứng. Dữ liệu bình quân, tự khai hoặc rời rạc theo từng biểu mẫu không còn đủ sức thuyết phục. Doanh nghiệp phải kết nối dữ liệu năng lượng, nguyên liệu, sản lượng, vận hành và kiểm toán thành một nguồn thống nhất.

Với khu công nghiệp xanh, đại diện Glassdome cho rằng có hai áp lực đang hội tụ. Từ phía quản lý nhà nước là yêu cầu phát triển khu công nghiệp sinh thái, đo lường và cải thiện hiệu quả năng lượng, nước, chất thải, phát thải. Từ phía doanh nghiệp thuê đất là áp lực chứng minh dữ liệu carbon để giữ khách hàng quốc tế. Khu công nghiệp thiếu hạ tầng dữ liệu và dịch vụ carbon có thể mất dần sức hấp dẫn với nhà đầu tư xuất khẩu.

Bà Nguyễn Mai Hạnh - Quản lý đối ngoại cấp cao tại Việt Nam của Tập đoàn Syre Impact AB, chia sẻ thông tin.

Ở góc độ chuỗi cung ứng tuần hoàn, bà Nguyễn Mai Hạnh - Quản lý đối ngoại cấp cao tại Việt Nam của Tập đoàn Syre Impact AB (tập đoàn công nghệ sạch đến từ Thụy Điển), chia sẻ câu chuyện ESG ở ngành dệt may, một lĩnh vực chịu áp lực lớn từ các nhãn hàng toàn cầu.

Theo bà Hạnh, ngành dệt may hiện chiếm tỷ trọng đáng kể trong phát thải toàn cầu, trong khi tỷ lệ sợi tái chế trên thị trường vẫn rất thấp. Polyester, loại vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong đầu vào của ngành, lại có dấu chân carbon cao và đang là “nút thắt” của quá trình chuyển đổi tuần hoàn.

Các quy định mới của châu Âu, từ chiến lược dệt may bền vững và tuần hoàn, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số đến yêu cầu thiết kế sinh thái, đang buộc chuỗi cung ứng phải minh bạch hơn, tái chế nhiều hơn và giảm phát thải sâu hơn. Chính các nhãn hàng lớn cũng đặt mục tiêu sử dụng vật liệu tái chế, kiểm soát phát thải phạm vi 3 (scope 3) và truy xuất nguồn gốc trong toàn chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh đó, dự án Syre tại Gia Lai được nhìn nhận là hướng đi về tái chế tuần hoàn polyester bằng công nghệ hóa học tiên tiến, sản xuất hạt PET tái chế làm nguyên liệu đầu vào cho dệt may. Dự án hướng tới giảm phát thải phạm vi 3, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, đáp ứng hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số và thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững.

Ông Vũ Duy Đông - Giám đốc Công ty cổ phần CNG Việt Nam chia sẻ về giải pháp năng lượng sạch trong thực hành ESG.

Ông Vũ Duy Đông - Giám đốc Công ty cổ phần CNG Việt Nam cho rằng, nếu dữ liệu và tuần hoàn là phần “mềm” của ESG, năng lượng sạch là nền tảng vận hành trực tiếp. Trong đó, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) được xem là nguồn năng lượng sạch hơn cho sản xuất công nghiệp. LNG của CNG từ nguồn nhập khẩu, tồn chứa tại kho LNG Thị Vải, sau đó vận chuyển tới khu vực tiêu thụ, trong đó có hướng kết nối miền Trung thông qua đường sắt và đường bộ.

Theo ông Đông, LNG có thể giúp nhà đầu tư tiết kiệm tối thiểu 5-10% chi phí nhiên liệu, 10-25% chi phí xử lý môi trường và giảm 10-15% chi phí bảo dưỡng thiết bị. Khí tự nhiên hóa lỏng cũng được nhìn nhận như giải pháp giảm phát thải so với nhiên liệu truyền thống, phù hợp với nhu cầu chuyển đổi năng lượng tại các khu công nghiệp.

Trong khuôn khổ hội thảo, ngay sau phần tham luận là phiên thảo luận chuyên đề và hỏi - đáp, tạo không gian để doanh nghiệp trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về những vấn đề thực tiễn trong quá trình chuyển đổi xanh, từ rủi ro về vốn, rào cản kỹ thuật đến áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu. Qua đó, doanh nghiệp có thêm gợi ý, giải pháp phù hợp để ESG đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh một cách thực chất hơn.