EU chưa thống nhất gói trừng phạt mới nhằm vào dầu Nga trước hạn chót 24/2

Các đại sứ Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa đạt đồng thuận về vòng trừng phạt mới nhằm vào Nga sau cuộc họp hôm thứ Sáu, khiến kế hoạch thông qua gói biện pháp đúng dịp kỷ niệm bốn năm xung đột Ukraine đối mặt áp lực thời gian. Khối này đặt ngày 24/2 là hạn chót phê duyệt, trong bối cảnh nhiều nước thành viên cho rằng cần tăng sức ép kinh tế để làm suy giảm nguồn thu năng lượng của Moscow.

Theo các nhà ngoại giao tham gia đàm phán, điểm gây tranh cãi lớn nhất là đề xuất cấm hoàn toàn các dịch vụ hàng hải đối với tàu chở dầu Nga. Nếu được thông qua, biện pháp này có thể thay thế cơ chế áp giá trần do Nhóm G7 thiết lập từ cuối năm 2022. Brussels nhận định mức giá trần hiện nay không còn đạt hiệu quả như kỳ vọng và cần những bước đi mạnh hơn để hạn chế nguồn tài chính phục vụ hoạt động quân sự.

Theo các nhà ngoại giao tham gia đàm phán, điểm gây tranh cãi lớn nhất là đề xuất cấm hoàn toàn các dịch vụ hàng hải đối với tàu chở dầu Nga. Ảnh: Istock

Đề xuất mới sẽ cấm các công ty EU cung cấp dịch vụ bảo hiểm, ngân hàng, vận tải hoặc hậu cần cho tàu chở dầu thô của Nga. Mục tiêu là làm tăng chi phí vận chuyển, giảm lợi nhuận và gây gián đoạn chuỗi thương mại năng lượng.

Tuy nhiên, Hy Lạp và Malta, hai quốc gia có ngành vận tải biển lớn, bày tỏ lo ngại lệnh cấm hoàn toàn có thể gây tác động tiêu cực đến kinh tế trong nước và làm suy yếu vị thế cạnh tranh của đội tàu châu Âu. Hai nước cũng cảnh báo biện pháp này có thể tạo cơ hội cho các đối thủ ngoài EU gia tăng thị phần, đồng thời thúc đẩy hoạt động của đội tàu “bóng tối” mà Nga bị cho là sử dụng để né tránh các hạn chế của phương Tây.

Dù vậy, sự phản đối này chưa được xem là không thể vượt qua. Một số nhà ngoại giao cho rằng lập trường của các nước lo ngại có thể thay đổi nếu các đối tác G7 cùng áp dụng biện pháp tương tự. Cho đến nay, các đồng minh trong nhóm vẫn chưa đưa ra tín hiệu rõ ràng về khả năng phối hợp. Trong lần điều chỉnh cơ chế giá trần trước đây, Washington đã không tham gia.

Ủy ban châu Âu nhấn mạnh phối hợp quốc tế là mong muốn nhưng không phải điều kiện bắt buộc. Ủy viên Kinh tế Valdis Dombrovskis cho biết mức độ phối hợp càng cao càng tốt, song EU vẫn có thể hành động độc lập nếu cần thiết. Một số nhà ngoại giao cũng nhận định vị trí địa lý và vai trò của châu Âu trong thương mại hàng hải mang lại lợi thế đáng kể trong việc tác động đến xuất khẩu dầu của Nga.

Bên cạnh các biện pháp liên quan đến năng lượng, gói trừng phạt thứ 20 còn xem xét kích hoạt Công cụ Chống Lẩn tránh, nhằm ngăn việc tái xuất khẩu hàng hóa nhạy cảm sang Nga. Ủy ban đề xuất hạn chế bán một số thiết bị điện tử và viễn thông sản xuất tại EU cho các quốc gia được đánh giá có nguy cơ trở thành trung gian chuyển tiếp.

Trong bối cảnh này, Kyrgyzstan thu hút sự chú ý đặc biệt. Quốc gia Trung Á này từ lâu bị nghi ngờ đóng vai trò trung chuyển các mặt hàng bị hạn chế. Thương mại giữa EU và Kyrgyzstan đã tăng mạnh kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát: xuất khẩu của EU sang nước này tăng từ 263 triệu euro năm 2021 lên khoảng 2,5 tỷ euro vào năm 2024.

Hungary và Slovakia tiếp tục bày tỏ dè dặt đối với toàn bộ gói trừng phạt, phản ánh quan điểm thận trọng đã xuất hiện trong các vòng đàm phán trước. Điều này khiến tiến trình đạt đồng thuận trở nên phức tạp hơn khi thời hạn đang đến gần.

Hiện chưa rõ khi nào các đại sứ sẽ nhóm họp lại để thu hẹp bất đồng. Các bộ trưởng ngoại giao EU dự kiến gặp nhau tại Brussels vào đầu tuần tới, với xung đột Ukraine là nội dung ưu tiên trong chương trình nghị sự. Nhiều thủ đô châu Âu cho rằng việc thiếu tiến triển trong các nỗ lực ngoại giao quốc tế càng làm gia tăng nhu cầu tăng sức ép kinh tế đối với Moscow.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại Kaja Kallas cho biết EU đặt mục tiêu thông qua gói trừng phạt mới trong thời gian sớm nhất. Bà nhận định các biện pháp hiện hành đã gây áp lực đáng kể lên nền kinh tế Nga và nhấn mạnh việc duy trì sức ép được xem là yếu tố quan trọng nhằm thúc đẩy thay đổi trong tính toán chiến lược.

Tùng Lâm (Theo Euro News)