EU công bố 'hàng rào số' với trẻ dưới 15 tuổi

Bà Ursula von der Leyen sẽ công bố đề xuất của EU về việc cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, các nền tảng chia sẻ video, chatbot AI và trò chơi trực tuyến vào ngày 17/5. Ảnh: Getty Images

Theo dự thảo tài liệu mà Reuters tiếp cận, đề xuất của Ủy ban châu Âu (EC) nằm trong khuôn khổ Đạo luật Trẻ em EU (EU Kids Act), dự kiến được Chủ tịch EC Ursula von der Leyen và Ủy viên phụ trách công nghệ Henna Virkkunen trình bày giữa tuần này. Một số nội dung có thể được bà von der Leyen đề cập trong bài phát biểu về tình hình Liên minh ngày 16/9.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh những lo ngại về tác động của các nền tảng kỹ thuật số đối với sức khỏe và sự an toàn của trẻ em ngày càng gia tăng. Các dịch vụ phổ biến như Facebook, Instagram của Meta, TikTok, YouTube của Google và ChatGPT đều nằm trong tâm điểm của cuộc tranh luận về việc trẻ em tiếp xúc với nội dung trực tuyến và những nguy cơ đi kèm.

Phân tầng quyền tiếp cận theo độ tuổi

Thay vì áp dụng một giới hạn duy nhất cho mọi dịch vụ, dự thảo của Nghị viện châu Âu đưa ra cách tiếp cận theo từng nhóm tuổi, với mức độ kiểm soát khác nhau tùy loại dịch vụ.

Theo tài liệu, trẻ từ 15 tuổi trở lên có thể tự thiết lập tài khoản. Trẻ từ 13-14 tuổi có thể đề nghị cha mẹ mở tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội và chia sẻ video. Những tài khoản này sẽ chịu sự kiểm soát của cha mẹ, đồng thời bị giới hạn số lượng người có thể liên hệ và thời gian sử dụng.

Với trẻ từ 3-12 tuổi, tài khoản sẽ hoàn toàn do cha mẹ kiểm soát và chỉ được sử dụng các dịch vụ phù hợp với trẻ em, đáp ứng những tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Trẻ dưới 3 tuổi sẽ không được tiếp cận các dịch vụ thuộc phạm vi đề xuất.

Đáng chú ý, chính sách không chỉ nhắm tới mạng xã hội và nền tảng chia sẻ video mà còn bao gồm chatbot AI và các nền tảng trò chơi trực tuyến.

Tài liệu của Nghị viện châu Âu nhấn mạnh rằng cách tiếp cận của EU cần cho phép trẻ vị thành niên hưởng lợi từ tiềm năng của các dịch vụ số, đồng thời bảo vệ các em trước nguy cơ bị lạm dụng và bóc lột. Cách tiếp cận phân tầng cũng cho thấy EU quy định mức độ tiếp cận và quyền tự chủ của trẻ sẽ tăng dần theo độ tuổi, đi kèm trách nhiệm giám sát của cha mẹ và các nghĩa vụ an toàn đối với doanh nghiệp.

Chính sách của EU không chỉ nhắm tới mạng xã hội và nền tảng chia sẻ video mà còn bao gồm chatbot AI và các nền tảng trò chơi trực tuyến. Ảnh: AI

Tăng trách nhiệm của các công ty công nghệ

Một trong những điểm quan trọng của đề xuất là yêu cầu các nền tảng phải chủ động tạo ra môi trường an toàn hơn cho người dùng nhỏ tuổi.

Theo dự thảo, doanh nghiệp sẽ phải tránh những thiết kế có tính gây nghiện và các dòng nội dung có khả năng gây hại cho trẻ em. Các nền tảng cũng phải cung cấp công cụ để trẻ dễ dàng báo cáo nội dung gây hại, đồng thời xây dựng các công cụ kiểm soát hiệu quả dành cho phụ huynh.

Các nền tảng mạng xã hội và chia sẻ video sẽ phải xác minh độ tuổi khi người dùng mở tài khoản mới. Trong khi đó, các nền tảng trò chơi trực tuyến phải xác minh độ tuổi trước khi cho phép người dùng tải trò chơi.

Doanh nghiệp cũng sẽ phải đóng phí giám sát, qua đó tạo nguồn kinh phí cho hoạt động giám sát và thực thi của các cơ quan quản lý.

Những yêu cầu này cho thấy EU đang hướng tới việc chuyển một phần trách nhiệm bảo vệ trẻ em từ gia đình sang chính các nền tảng cung cấp dịch vụ. Các công ty công nghệ sẽ phải chứng minh rằng bản thân sản phẩm và hệ thống của họ được thiết kế có tính đến sự an toàn của trẻ em.

Chatbot AI trở thành thách thức mới

Việc đưa chatbot AI vào cùng phạm vi quản lý với mạng xã hội và trò chơi trực tuyến phản ánh một vấn đề mới nổi trong chính sách bảo vệ trẻ em.

Khác với nhiều nền tảng truyền thống, chatbot AI có khả năng tương tác trực tiếp và liên tục với người dùng. Những cuộc trò chuyện có thể được cá nhân hóa theo từng người dùng, khiến việc xác định độ tuổi và kiểm soát nội dung trở nên phức tạp hơn.

Đây cũng là lý do vấn đề bảo vệ trẻ em trong kỷ nguyên AI ngày càng được đặt ra cùng với những câu hỏi rộng hơn về trách nhiệm của các công ty phát triển và vận hành hệ thống AI.

Trong đề xuất của EU, yêu cầu đối với doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc ngăn trẻ em tiếp cận những nội dung rõ ràng có hại. Các nền tảng còn phải xem xét cách thiết kế dịch vụ, cách nội dung được phân phối và những yếu tố có thể khiến trẻ sử dụng dịch vụ quá mức.

Về phần mình, các công ty công nghệ cho biết họ đã áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ người dùng nhỏ tuổi. Nhiều nền tảng hiện quy định độ tuổi tối thiểu để đăng ký tài khoản mạng xã hội là 13 tuổi.

Còn nhiều bước trước khi thành luật

Dù được xem là một kế hoạch có phạm vi rộng, đề xuất hiện vẫn chưa phải là quy định có hiệu lực. Các chi tiết có thể tiếp tục thay đổi trước khi Nghị viện châu Âu chính thức công bố.

Sau đó, Ủy ban châu Âu sẽ phải làm việc với các nước thành viên và Nghị viện châu Âu để hoàn thiện dự thảo trong những tháng tới. Chỉ sau quá trình thảo luận và thông qua theo quy trình của EU, các quy định mới có thể trở thành luật. Điều này cũng có nghĩa mức giới hạn tuổi và các nghĩa vụ cụ thể đối với doanh nghiệp vẫn có thể được điều chỉnh.

Tuy nhiên, việc EU chuẩn bị đưa ra một khuôn khổ thống nhất cho nhiều loại dịch vụ kỹ thuật số cho thấy bảo vệ trẻ em đang trở thành một vấn đề quản lý ngày càng quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế số.

Nếu được thông qua, chính sách mới sẽ không chỉ đặt ra câu hỏi về độ tuổi trẻ em được phép sử dụng mạng xã hội, mà còn mở rộng cuộc tranh luận sang cách các công ty công nghệ phải thiết kế và vận hành sản phẩm khi đối tượng sử dụng là trẻ em.