EU đối mặt với thách thức đa chiều

Chương trình nghị sự bao gồm hàng loạt vấn đề cấp bách được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng duy trì sự đoàn kết, thống nhất hành động. Đây được coi là yếu tố then chốt quyết định vai trò của EU trên trường quốc tế.

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu dự Hội nghị Thượng đỉnh tại Brussels (Bỉ). Ảnh: Globe and mail

Một trong những nội dung được thảo luận nhiều nhất tại hội nghị là hệ lụy từ diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đối với nền kinh tế và an ninh năng lượng của châu Âu. Giá dầu và khí đốt tăng mạnh đã làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới. Các nhà lãnh đạo EU thừa nhận, việc phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng bên ngoài vẫn là điểm yếu lớn của liên minh, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường dự trữ chiến lược và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.

Về những biện pháp ngắn hạn nhằm giảm thiểu tác động của giá năng lượng cao đối với người dân và doanh nghiệp, một số đề xuất được đưa ra bao gồm cơ chế can thiệp thị trường, hỗ trợ tài chính cho các ngành chịu ảnh hưởng và phối hợp trong mua chung năng lượng.

Đáng chú ý, chương trình “Một thị trường, một châu Âu” đang nổi lên như một trong những định hướng cải cách quan trọng của EU trong bối cảnh áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các nền kinh tế lớn trên thế giới. Với mục tiêu củng cố thị trường chung - một trong những trụ cột cốt lõi của EU, sáng kiến này được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu tận dụng tốt hơn quy mô kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Về bản chất, “Một thị trường, một châu Âu” không phải là một chính sách mới, mà là nỗ lực làm sâu sắc hơn thị trường chung đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ qua. Thị trường chung của EU cho phép tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, nguồn vốn và lao động giữa các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn tồn tại nhiều rào cản mang tính hành chính, pháp lý và kỹ thuật khiến thị trường này chưa vận hành trơn tru như kỳ vọng. Vì vậy, “Một thị trường, một châu Âu” tập trung vào việc loại bỏ các rào cản còn tồn tại, đặc biệt trong các lĩnh vực như dịch vụ, tài chính và kinh tế số. Đây được xem là yếu tố then chốt để EU cạnh tranh với các trung tâm tài chính lớn.

Chủ đề ngân sách dài hạn của EU cũng được đưa ra bàn thảo, đặc biệt là khuôn khổ tài chính cho giai đoạn sau năm 2027. Đây là một vấn đề phức tạp, khi các quốc gia thành viên có quan điểm khác nhau về mức đóng góp và cách phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu tăng cao cho quốc phòng, năng lượng và hỗ trợ Ukraine, việc cân đối ngân sách trở thành bài toán khó đối với EU.

Trước những biến động địa chính trị ngày càng gia tăng, EU tiếp tục thúc đẩy hợp tác quốc phòng nội khối và tăng cường năng lực phòng thủ. Tuy nhiên, các quốc gia thành viên vẫn chưa hoàn toàn thống nhất về mức độ tự chủ chiến lược, cũng như vai trò của EU trong cấu trúc an ninh toàn cầu. Một số nước ủng hộ việc tăng cường năng lực độc lập, trong khi những nước khác vẫn coi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là trụ cột bảo đảm an ninh.

Liên quan đến chính sách đối ngoại, EU thể hiện lập trường thận trọng trước xung đột Trung Đông. Thay vì tham gia trực tiếp vào các hoạt động quân sự, EU sẽ ưu tiên các nỗ lực ngoại giao. Cách tiếp cận này giúp châu Âu không rơi vào một vòng xoáy bất ổn mới. Đồng thời, EU cũng xem xét các biện pháp bảo vệ tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng chiến lược trong trường hợp tình hình tiếp tục xấu đi.

Cuộc xung đột tại Ukraine tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu của EU. Các nhà lãnh đạo tái khẳng định cam kết hỗ trợ Kiev về cả tài chính, quân sự và nhân đạo. Tuy nhiên, hội nghị cũng bộc lộ những rạn nứt trong nội bộ khi Hungary và Slovakia tiếp tục phản đối việc thông qua khoản cho vay trị giá 90 tỷ euro đối với Ukraine. Sự bất đồng này đã làm chậm tiến trình ra quyết định và đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì lập trường thống nhất của EU trong các vấn đề đối ngoại quan trọng.

Nhìn tổng thể, Hội nghị Thượng đỉnh EU lần này phản ánh rõ những thách thức “đa chiều” mà liên minh đang phải đối mặt - từ các cuộc khủng hoảng bên ngoài đến những bất đồng nội bộ. Dù chưa đưa ra được những quyết định mang tính bước ngoặt, hội nghị lần này đã cho thấy quyết tâm của các nhà lãnh đạo trong việc tìm kiếm tiếng nói chung và định hình chiến lược cho giai đoạn tới.

Quỳnh Dương (Theo European Council, Euro News)