EU không có 'cây đũa thần' để xóa bỏ tình trạng giá cả năng lượng leo thang

Tình trạng giá cả năng lượng leo thang tại châu Âu đang đặt ra nhiều thách thức về kinh tế và xã hội, đặc biệt khi mùa đông cận kề.

Mặc dù các nhà chức trách khẳng định nguồn cung năng lượng tổng thể vẫn được đảm bảo và châu Âu không đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng như giai đoạn trước, gánh nặng tài chính đè nặng lên người dân lại là một câu chuyện khác.

Ông Dan Jorgensen, Ủy viên phụ trách năng lượng và nhà ở của EU, chia sẻ với các phóng viên sau cuộc họp của các Bộ trưởng Năng lượng EU tại Luxembourg ngày 29/10 rằng, khi giá cả leo thang, việc trên thị trường còn bao nhiêu khí đốt hay dầu mỏ cũng không còn quá quan trọng.

"Chúng tôi không lo ngại về vấn đề an ninh nguồn cung. Tuy nhiên, đối với những người dân đang chật vật thanh toán hóa đơn, điều đó có lẽ chẳng có ý nghĩa gì", ông Jorgensen cho biết.

Trước cuộc họp, ông cho biết gần 50 triệu người châu Âu hiện không thể sưởi ấm đầy đủ cho ngôi nhà của mình, đồng thời cảnh báo con số này có thể tăng lên khi châu Âu bước vào một cuộc khủng hoảng năng lượng được đánh giá là tồi tệ hơn cả giai đoạn 4 năm trước.

Tuy nhiên, ông Jorgensen cũng cảnh báo các quốc gia thành viên EU không nên trợ cấp quá mức cho nhiên liệu hóa thạch.

"Chúng ta đang ở vị thế tốt hơn để đối phó với cuộc khủng hoảng này so với năm 2022, nhờ việc cắt giảm tiêu thụ khí đốt. Hiện tại, chúng ta sử dụng ít hơn 18% lượng khí đốt so với năm 2022. Ngoài ra, chúng ta cũng đã đa dạng hóa nguồn cung. Trước đây, chúng ta từng nhập 45% khí đốt từ Nga… còn hiện nay, chúng ta lấy khí đốt từ nhiều nhà cung cấp khác nhau trên khắp thế giới", ông Jorgensen nói với các phóng viên.

"Mặt khác, cuộc khủng hoảng lần này cũng nghiêm trọng hơn vì nó còn liên quan đến dầu mỏ và các sản phẩm từ dầu. Mùa hè năm ngoái, chúng ta thậm chí từng đối mặt với nguy cơ đe dọa an ninh nguồn cung đối với nhiên liệu máy bay. Hiện tại thì chúng ta chưa rơi vào tình trạng đó".

Lượng khí đốt dự trữ trên toàn EU khi bước vào mùa đông 2026-2027 đang ở mức thấp hơn so với mức trung bình lịch sử. Ảnh: European Post

EU bước vào mùa sưởi ấm mùa đông với các kho dự trữ khí đốt đạt 75% công suất, giảm so với mức 83% của cùng kỳ năm ngoái.

Tuần này, giá khí đốt tại châu Âu đã vượt mốc 100 Euro/megawatt-giờ lần đầu tiên kể từ năm 2022. Nguyên nhân là do hoạt động mua gom khẩn cấp nhằm lấp đầy các kho dự trữ khí đốt, cộng hưởng với áp lực nguồn cung từ cuộc xung đột ở Trung Đông.

Tại hội nghị hôm 29/10, các Bộ trưởng Năng lượng EU thừa nhận rằng cả Brussels lẫn chính phủ các quốc gia thành viên đều đã hết ý tưởng để kiềm chế áp lực giá cả.

"Chúng ta đã sử dụng gần hết các giải pháp ngắn hạn. Những gì còn lại thực chất chỉ là quản lý khủng hoảng", một quan chức cấp cao trong lĩnh vực năng lượng tại châu Âu nói với Politico EU.

Việc giá năng lượng tăng cao đột biến khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc chi trả hóa đơn sinh hoạt, làm nổi bật thực tế rằng EU không sở hữu một giải pháp mang tính tức thời để ngay lập tức triệt tiêu áp lực giá cả trên thị trường toàn cầu.

"EU và các quốc gia thành viên không có cây đũa thần nào để xóa bỏ tình trạng tăng giá. Chúng ta đã thực hiện rất nhiều biện pháp trong ngắn hạn. Mục tiêu hôm nay là tìm cách chuyển hướng sang các giải pháp bền vững hơn", Bộ trưởng Năng lượng Ireland, ông Darragh O’Brien – người đại diện cho quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên 6 tháng của EU – phát biểu với báo giới.

Ngay cả việc quản lý khủng hoảng cũng đang trở nên khó khăn về mặt chính trị. Mặc dù trước đó trong năm nay, ông Jorgensen đã kêu gọi khuyến khích người tiêu dùng và doanh nghiệp cắt giảm sử dụng năng lượng, nhưng các Bộ trưởng châu Âu vẫn ngần ngại đưa yêu cầu này thành chính sách chính thức.

"Tôi không muốn thấy việc chúng ta áp đặt hạn chế lên người dân", ông Mika Nykanen, Quốc vụ khanh Bộ Khí hậu và Môi trường Phần Lan, phát biểu. Thay vào đó, ông đề xuất các chính sách nhằm "thay đổi hành vi" và giảm tiêu thụ năng lượng theo cách ít gây khó khăn hơn.

"Các ngành công nghiệp tự khắc sẽ điều chỉnh. Còn với các hộ gia đình bình thường, đôi khi họ cần sự khích lệ. Chẳng hạn như cung cấp các khoản trợ cấp để họ đầu tư vào việc cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng cho nhà ở hoặc thay thế cửa sổ", ông Nykanen giải thích.

Việc cắt giảm nhu cầu "có tác động đến ngành công nghiệp, tác động đến doanh nghiệp, và trong một tình huống khó khăn, đó có thể là một giải pháp. Tuy nhiên, cách làm này không… giải quyết được vấn đề về lâu dài", ông Wojciech Wrochna, Quốc vụ khanh phụ trách năng lượng của Ba Lan, phát biểu với các phóng viên.

Giá cả cao "sẽ tự động điều tiết nhu cầu", Bộ trưởng Năng lượng Thụy Điển Ebba Busch chia sẻ với các phóng viên.

Để đối phó với tình hình căng thẳng này, các quốc gia thành viên EU đã triển khai một số bước đi phối hợp nhằm bình ổn thị trường.

Cụ thể, một nhóm gồm 12 quốc gia thuộc khối, bao gồm các nền kinh tế lớn như Pháp, Đức và Italy, đã chính thức cam kết phối hợp giải phóng hơn 42 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược của họ trong những tháng tới.

Trong tổng số lượng dầu được cam kết giải phóng này, có khoảng một nửa là dầu diesel, với mục tiêu hạ nhiệt áp lực thị trường và hỗ trợ nguồn cung năng lượng thiết yếu cho mùa đông.

Song song với việc xả kho dự trữ khẩn cấp, Ủy ban châu Âu ngày 28/10 cũng tiến hành các cuộc thảo luận với các nhà máy lọc dầu nhằm tìm kiếm phương án gia tăng sản lượng, bao gồm việc cân nhắc nới lỏng một số tiêu chuẩn kỹ thuật tạm thời nếu cần thiết.

Minh Đức (Theo Politico EU, Daily Sabah)