EU, Nhật Bản nâng quy định SPS, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

EU tiếp tục hạ ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

Theo tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam, từ ngày 16 - 30/6/2026 có tổng cộng 34 thông báo SPS, gồm 21 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 13 thông báo có hiệu lực. Phần lớn các quy định mới đều hướng đến tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, phòng ngừa dịch hại và nâng cao yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nhập khẩu.

Nông sản xuất khẩu trước sức ép từ các quy định SPS mới của EU và Nhật Bản. Ảnh minh họa

EU là một trong những thị trường có nhiều thay đổi đáng chú ý nhất trong đợt thông báo này khi công bố hai dự thảo sửa đổi liên quan đến mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật và các biện pháp kiểm dịch thực vật.

Ở lĩnh vực an toàn thực phẩm, EU dự kiến sửa đổi Quy định (EC) số 396/2005 đối với 8 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật gồm azocyclotin, chlorfenapyr, cyhexatin, dicofol, endosulfan, fenarimol, fenpropathrin và profenofos. Theo dự thảo, phần lớn mức dư lượng tối đa sẽ được hạ xuống ngưỡng giới hạn định lượng do các hoạt chất này chưa được EU phê duyệt hoặc đã bị rút phê duyệt từ trước năm 2008.

Quy định dự kiến tác động đến nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam như trái cây, rau quả, hạt có dầu, chè, cà phê, gia vị, ngũ cốc, thịt và các sản phẩm có nguồn gốc động vật. Đáng chú ý, thị trường EU tiếp tục duy trì mức dư lượng tạm thời đối với profenofos trên một số nhóm thảo mộc và hoa ăn được, song đồng thời đề xuất giảm mạnh ngưỡng dư lượng đối với xoài, cà chua, hạt bông cùng nhiều mặt hàng khác.

Song song với đó, EU cũng sửa đổi các quy định về kiểm dịch thực vật nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của một số sinh vật gây hại mới, đồng thời cập nhật các yêu cầu kiểm dịch và mã phân loại hàng hóa (CN) áp dụng đối với hàng nhập khẩu.

Australia cũng công bố dự thảo sửa đổi tiêu chuẩn thực phẩm liên quan đến mức dư lượng tối đa của 13 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y. Các điều chỉnh bao gồm bổ sung mức dư lượng mới, tăng hoặc giảm một số mức hiện hành, đồng thời sửa đổi định nghĩa dư lượng đối với nhóm hoạt chất glufosinate.

Các sản phẩm chịu tác động gồm đậu tương, hạt cải dầu, nho, nho khô, hạt bông, xà lách, vải, mãng cầu và một số sản phẩm chăn nuôi. Trong khi đó, New Zealand công bố ba dự thảo đáng chú ý liên quan đến dư lượng hóa chất nông nghiệp và tiêu chuẩn nhập khẩu đối với vi sinh vật, sản phẩm sinh học, thực phẩm và mỹ phẩm có nguồn gốc động vật. Các quy định mới cũng bổ sung yêu cầu đối với một số sản phẩm mới như gia cầm nuôi cấy tế bào và các chế phẩm sinh học.

Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil tăng cường yêu cầu kiểm dịch

Nhật Bản là quốc gia ban hành nhiều thông báo có hiệu lực nhất trong kỳ với 7 văn bản mới. Nội dung tập trung vào việc sửa đổi mức dư lượng tối đa đối với 6 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật gồm Esprocarb, Ethaboxam, Mandipropamid, Picarbutrazox, Polyoxorim-zinc và Trifloxystrobin. Những thay đổi này áp dụng trên nhiều nhóm sản phẩm như rau, củ, quả, ngũ cốc, hạt dầu, gia vị, cà phê, mật ong và sản phẩm chăn nuôi.

Một số mức dư lượng mới đã có hiệu lực từ cuối năm 2025, trong khi các mức giảm sẽ được áp dụng từ cuối năm 2026. Đối với các mặt hàng chưa được quy định riêng, Nhật Bản vẫn duy trì mức giới hạn chung 0,01 ppm. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng sửa đổi đồng bộ các quy định về kiểm dịch thực vật, cập nhật danh mục sinh vật gây hại kiểm dịch, danh mục thực vật cấm nhập khẩu và các yêu cầu kiểm dịch bắt buộc đối với từng nhóm hàng.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ bổ sung yêu cầu khai báo thông tin trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và Giấy chứng nhận tái xuất khẩu. Quy định sẽ có hiệu lực từ ngày 4/8/2026. Theo đó, nếu giấy chứng nhận không thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc theo Phụ lục 4 và tiêu chuẩn ISPM 12 sẽ bị coi là không hợp lệ, đồng nghĩa lô hàng không được phép nhập khẩu.

Brazil cũng lấy ý kiến hai dự thảo quy định mới về kiểm dịch thực vật đối với hạt giống cải dầu và cải mù tạt Ethiopia nhập khẩu. Các lô hàng phải kèm giấy chứng nhận kiểm dịch có tuyên bố bổ sung xác nhận không nhiễm sinh vật gây hại theo yêu cầu của Brazil. Trường hợp phát hiện dịch hại kiểm dịch, lô hàng có thể bị tái xuất hoặc tiêu hủy, đồng thời nước này có thể tạm dừng nhập khẩu để đánh giá nguy cơ.

Ngoài các thị trường trên, Hoa Kỳ cũng thông báo việc Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) tiếp nhận hồ sơ đề nghị thiết lập mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất thuốc trừ sâu sulfoxaflor trên hạt dẻ cười ở mức 0,5 ppm.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho hay, việc nhiều thị trường liên tục cập nhật các quy định SPS cho thấy xu hướng gia tăng các hàng rào kỹ thuật trong thương mại nông sản và thực phẩm. Doanh nghiệp xuất khẩu cần thường xuyên theo dõi các thông báo SPS, chủ động rà soát quy trình sản xuất, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, tăng cường truy xuất nguồn gốc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kiểm dịch nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.