EU nới quy định về dự trữ hạn ngạch carbon

Cơ sở thu gom và lưu trữ phát thải CO2 tại Sluiskil, Hà Lan. Ảnh: Reuters

Các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) vừa nhất trí tạm thời không hủy lượng hạn ngạch phát thải CO2 vượt ngưỡng trong kho dự trữ của thị trường carbon đến hết năm 2030, nhằm tăng khả năng ứng phó nếu nguồn cung hạn ngạch trở nên khan hiếm.

Quyết định được các đại sứ EU thông qua ngày 23-9, trong khuôn khổ sửa đổi có mục tiêu đối với Cơ chế Dự trữ Ổn định Thị trường (MSR) thuộc Hệ thống Mua bán Phát thải của EU (ETS). MSR có chức năng điều tiết lượng hạn ngạch lưu thông, thu hồi khi thị trường dư cung và đưa trở lại khi nguồn cung thiếu hụt.

Theo thỏa thuận, đến hết năm 2030, số hạn ngạch trong MSR vượt ngưỡng 400 triệu đơn vị sẽ được giữ lại thay vì bị hủy như quy định hiện hành. Số hạn ngạch này có thể đóng vai trò như một “bộ đệm” nếu thị trường carbon rơi vào tình trạng thiếu cung.

Từ ngày 1-1-2031, ngưỡng hủy sẽ được nâng lên 800 triệu hạn ngạch, gấp đôi mức hiện nay, trước khi giảm dần trong những năm tiếp theo. Cách thức điều chỉnh mức giảm sẽ được xem xét trong cuộc rà soát rộng hơn đối với ETS.

Cơ chế hủy hạn ngạch bắt đầu được áp dụng từ năm 2023 và đến nay đã loại hơn 3 tỷ hạn ngạch khỏi thị trường, góp phần xử lý tình trạng dư cung kéo dài. Tuy nhiên, EU nhận định điều kiện thị trường trong những năm tới có thể thay đổi, làm gia tăng nguy cơ thiếu hạn ngạch và biến động giá.

Ủy ban châu Âu đề xuất thay đổi trên từ tháng 4 trong nhóm biện pháp ngắn hạn nhằm ứng phó với giá năng lượng cao và biến động mạnh. Giá nhiên liệu tăng sau xung đột với Iran đã làm gia tăng sức ép đối với các chính phủ châu Âu trong việc kiểm soát chi phí năng lượng.

ETS không phải nguyên nhân chính khiến giá năng lượng tại châu Âu tăng, nhưng chi phí mua hạn ngạch carbon được phản ánh một phần vào giá điện. Trung bình, chi phí ETS chiếm khoảng 11% hóa đơn điện của các ngành công nghiệp EU, với mức tác động khác nhau giữa các nước tùy vào cơ cấu nguồn điện.

Tại những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch như Ba Lan, tác động của giá carbon lớn hơn so với các nước có tỷ trọng cao điện hạt nhân và năng lượng tái tạo. Ba Lan, Italy và một số thành viên khác trước đó đã đề nghị EU điều chỉnh cơ chế để hạn chế tác động của giá carbon đối với chi phí điện.

Sau khi thống nhất lập trường, Hội đồng EU sẽ bước vào đàm phán với Nghị viện châu Âu để hoàn tất văn bản, với mục tiêu kết thúc quá trình này vào cuối năm 2026.

Đây là lần đầu tiên EU tiến hành một sửa đổi riêng đối với MSR. Những thay đổi rộng hơn đối với cơ chế này sẽ tiếp tục được xem xét trong khuôn khổ rà soát toàn diện ETS.

(Tổng hợp)