EU tham vọng rót 500 tỷ euro cho AI để cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc

Tại Hội nghị Cộng đồng chính trị châu Âu (EPC) diễn ra ở Dublin (Ireland) vào ngày 13/11, các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã nhóm họp để thảo luận về chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Đây là hội nghị thượng đỉnh đầu tiên trong lịch sử EU dành riêng cho chủ đề AI, diễn ra trong bối cảnh khối này đang nỗ lực bứt tốc nhằm thu hẹp khoảng cách công nghệ và gia tăng sức cạnh tranh với hai đối thủ lớn là Mỹ và Trung Quốc.

Lãnh đạo các nước tại Hội nghị Cộng đồng chính trị châu Âu (EPC). Ảnh: X/GitanasNauseda

"Sự độc lập không thể đi thuê ngoài"

Điểm nhấn đáng chú ý tại hội nghị là bài phát biểu của ông Arthur Mensch, Giám đốc điều hành Mistral AI - công ty công nghệ AI hàng đầu của Pháp. Đại diện cho lực lượng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo châu Âu, ông Mensch thúc giục các nhà lãnh đạo phải "hành động ngay bây giờ" nhằm chớp lấy thời cơ vàng trong hai năm tới, qua đó định hình ngành công nghiệp cho cả thập kỷ tiếp theo.

Nhấn mạnh việc châu Âu đang chi khoảng 285 tỷ USD mỗi năm cho các dịch vụ và công nghệ của các công ty nước ngoài (chủ yếu là Mỹ), Giám đốc Mistral AI kêu gọi khối này cần tái đầu tư nguồn ngân sách khổng lồ đó trực tiếp vào các năng lực nội địa.

Đồng quan điểm với lời kêu gọi tự chủ công nghệ, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định trên mạng xã hội ngay sau hội nghị: "Sự độc lập của chúng ta không thể đi thuê ngoài. Nó phải được xây dựng ngay tại quê nhà, ở châu Âu".

Cụ thể hóa tham vọng này, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã vạch ra kế hoạch huy động tới 500 tỷ euro tiền đầu tư nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào công nghệ ngoại, bao gồm các mảng cốt lõi như sản xuất chip, hạ tầng tính toán và các mô hình AI tiên tiến.

Trong vai trò chủ trì hội nghị, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa gọi AI là "công nghệ quan trọng nhất trong thời đại của chúng ta". Ông nhấn mạnh EU cần khẩn trương thúc đẩy năng suất kinh tế, mở rộng hạ tầng siêu máy tính và bảo đảm nguồn năng lượng sạch, giá rẻ phục vụ các trung tâm dữ liệu.

Thực trạng phơi bày từ sự cố Microsoft

Sự cấp thiết phải nâng cao tự chủ chiến lược càng được minh chứng rõ nét khi ngay trong ngày 13/11, một sự cố gián đoạn dịch vụ toàn cầu của Microsoft đã làm ngưng trệ hàng loạt cơ quan công quyền, bệnh viện và tòa án tại Ireland cùng nhiều quốc gia châu Âu khác.

Sự cố này đã trực tiếp phơi bày thực trạng phụ thuộc sâu sắc của khu vực. Thống kê cho thấy, hiện chỉ có khoảng 20% dịch vụ kỹ thuật số tại châu Âu được vận hành trên nền tảng hạ tầng công nghệ nội địa.

Bên cạnh AI, hội nghị tại Dublin cũng dành thời lượng để thảo luận về tình hình chiến sự tại Ukraine và các nỗ lực ngoại giao liên quan.

Nhìn chung, kết quả của hội nghị thượng đỉnh ngày 13/11 cho thấy EU đã nhận thức sâu sắc một thực tế: Năng lực quản trị công nghệ và vị thế địa chính trị của khối phụ thuộc trực tiếp vào việc xây dựng nền tảng hạ tầng kỹ thuật số độc lập, thay vì chỉ tạo ra các quy định pháp lý mang tính hành chính..