EU thúc đẩy kết nạp thành viên mới: Những tính toán chiến lược

Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy những bước đi cụ thể hướng tới việc kết nạp thêm các thành viên mới. Động thái này phản ánh tính toán chiến lược của Brussels nhằm xây dựng một liên minh có vị thế, tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề toàn cầu và tạo vành đai an ninh chung quanh khối. Song, hành trình hiện thực hóa mục tiêu mở rộng liên minh vẫn còn nhiều chông gai.

Cờ Liên minh châu Âu tại Brussels (Bỉ). (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề mở rộng EU được giới chức của khối đặc biệt quan tâm bởi nó gắn chặt với lợi ích chiến lược của EU, đồng thời là yêu cầu địa chính trị cấp thiết trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực đang diễn biến phức tạp. Điều này được nhấn mạnh trong bài phát biểu của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại Hội nghị thượng đỉnh về mở rộng EU lần thứ hai, tổ chức ngày 3/11 tại Brussels, Bỉ.

Ông Antonio Costa coi mở rộng EU là khoản đầu tư địa chính trị hiệu quả nhất mà Liên minh Cờ xanh từng thực hiện vì hòa bình, an ninh, dân chủ, ổn định và thịnh vượng. Lợi ích chiến lược của EU trong việc kết nạp thêm thành viên mới là rất rõ ràng: Tăng cường vị thế, gia tăng tầm ảnh hưởng và bảo đảm an ninh.

Tuy vậy, theo giới truyền thông châu Âu, Hội nghị thượng đỉnh vừa qua đã khép lại với tuyên bố tái khẳng định rằng các nhà lãnh đạo EU ủng hộ kết nạp thành viên mới, nhưng lại không đưa ra được mốc thời gian cụ thể hay định hướng chính trị rõ ràng nào cho chặng đường phía trước.

Theo bài phân tích trên trang Euronews.com, Hội nghị một mặt cho thấy EU hiện tiến sát tới mục tiêu mở rộng khối hơn bất cứ thời điểm nào trong suốt một thập niên qua, mặt khác lại phản ánh những rào cản chính trị có thể làm chệch hướng tiến trình này.

Việc kết nạp thêm thành viên cũng kéo theo nguy cơ gia tăng áp lực lên ngân sách của Liên minh Cờ xanh, do sự chênh lệch trình độ phát triển giữa các nước. Nếu gia tăng những “mắt xích yếu” về kinh tế, chính sách viện trợ khu vực sẽ trở nên phức tạp hơn và EU có thể trở thành một “cỗ máy” nặng nề, hoạt động kém hiệu quả.

Bởi vậy, gần đây, Ủy ban châu Âu (EC) đề xuất các cơ chế kiểm soát tài chính, nông nghiệp và việc tuân thủ nguyên tắc pháp quyền đối với các nước mới gia nhập khối, nhằm bảo đảm EU sẽ vận hành hiệu quả sau khi mở rộng.

Đợt mở rộng lớn nhất trong lịch sử EU diễn ra cách đây hơn hai thập niên, với việc đưa một khối gồm 15 thành viên vào thời điểm đó lên thành 25 thành viên. Thời gian gần đây, liên minh này không kết nạp thêm quốc gia thành viên mới nào khi còn đang căng sức giải quyết các thách thức về an ninh năng lượng, lạm phát…

Trong khi đó, các quốc gia muốn gia nhập EU cũng còn vướng mắc nhiều vấn đề nội bộ, và phải thực hiện cải cách sâu rộng về kinh tế, thể chế, dân chủ… để đáp ứng tiêu chuẩn gia nhập.

Nhấn mạnh rằng bản thân luôn xác định việc mở rộng EU là một ưu tiên chiến lược, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cho biết, ông đang hợp tác chặt chẽ với lãnh đạo các quốc gia ứng viên.

EU đang nỗ lực tìm cách tháo gỡ các vấn đề phức tạp liên quan đến cơ chế, cấu trúc nội bộ để mở đường kết nạp thành viên mới - điều vừa giúp khối củng cố sức mạnh bên trong, vừa mở rộng tầm ảnh hưởng ra bên ngoài, đồng thời cũng là phép thử cho khả năng thích ứng và sức hấp dẫn của liên minh trong thời kỳ nhiều biến động hiện nay.