FDI Cà Mau: Từ vốn đăng ký tỷ USD đến giá trị kinh tế thực chất

Dòng vốn tỷ USD và bài toán chất lượng đầu tư

Bức tranh đầu tư nước ngoài tại Cà Mau có một đặc điểm đáng chú ý: Quy mô vốn đăng ký lớn nhưng tập trung vào số ít dự án. Điều đó phản ánh sức hút của địa phương với những ngành cần nguồn lực lớn, đồng thời đặt ra câu hỏi dòng vốn sẽ đóng góp như thế nào cho sản xuất và tăng trưởng.

Theo thông tin Sở Tài chính tỉnh Cà Mau công bố trong tháng 10-2026, toàn tỉnh có 31 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tổng vốn đăng ký khoảng 4,851 tỷ USD. Trong đó, bốn dự án thuộc khu kinh tế đăng ký 96,11 triệu USD, 27 dự án ngoài khu kinh tế khoảng 4,755 tỷ USD. Đây là vốn đăng ký lũy kế, không phải lượng vốn đã thực hiện.

Năng lượng chiếm tỷ trọng áp đảo, với ba dự án đăng ký khoảng 4,576 tỷ USD. Trong khi đó, tám dự án công nghiệp chế biến, chế tạo đăng ký 112 triệu USD; 11 dự án nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản khoảng 84 triệu USD. Cơ cấu này cho thấy vốn đầu tư tập trung cao, dù các lĩnh vực sản xuất khác có nhiều dự án hơn.

Tỷ trọng lớn của năng lượng không đồng nghĩa hiệu quả đầu tư thấp, bởi lĩnh vực này cần vốn lớn và thời gian chuẩn bị dài. Để xác định đóng góp thực chất, phải đối chiếu tiến độ, vốn thực hiện, sản lượng thương mại, việc làm và nguồn thu ngân sách của từng dự án.

Hoạt động ứng dụng công nghệ trong sản xuất giống thủy sản tại Công ty Cổ phần Việt - Úc Bạc Liêu góp phần nâng cao chất lượng nguồn giống, thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị ngành tôm Cà Mau.

Dòng vốn cấp mới trong năm cũng cần tách khỏi vốn tích lũy. Từ đầu năm đến giữa tháng 10, Cà Mau ghi nhận hai dự án FDI cấp mới, tổng vốn 1,238 triệu USD: Điểm vui chơi Tiny Molly Fantasy & Kid’s tại Sense City Cà Mau và nhà máy cấu kiện bê tông của Công ty TNHH Vật liệu mới Da Dong Wu Việt Nam. Trong đó, dự án thứ hai được chuyển đổi từ dự án đầu tư trong nước sang FDI.

Ở lĩnh vực thương mại, Siêu thị GO! Bạc Liêu với vốn đăng ký 5 triệu USD cho thấy một dạng đóng góp dễ nhận diện. Theo thông tin công bố, siêu thị hợp tác với hơn 10 doanh nghiệp trong tỉnh, phân phối trên 50 mã hàng địa phương và tạo việc làm cho hơn 200 lao động. Lợi ích không chỉ ở vốn mà còn ở đầu ra cho nhà cung cấp.

Trong chuỗi thủy sản, dự án giống của Công ty Cổ phần Việt - Úc Bạc Liêu có vốn đăng ký 2,3 triệu USD, quy mô thiết kế 3 tỷ con tôm sú giống và 100 triệu cua giống mỗi năm. Nhà máy thức ăn thủy sản C.P Cà Mau, vốn đầu tư 75 triệu USD, có công suất thiết kế 124.800 tấn/năm. Các thông số thiết kế không phải sản lượng thực tế, nhưng cho thấy hướng tham gia của vốn ngoại vào chuỗi cung ứng.

Những trường hợp này cho thấy cần đánh giá cả việc làm, mức độ sử dụng hàng hóa địa phương và liên kết nhà cung cấp. Tổng vốn đăng ký chưa thể thay thế những thước đo ấy.

Tăng sức lan tỏa của FDI vào nền kinh tế địa phương

Để vốn nước ngoài đóng góp sâu hơn, Cà Mau cần rút ngắn quá trình triển khai, đồng thời kết nối doanh nghiệp FDI với các nhà cung cấp trong tỉnh. Dự án đi vào hoạt động mới là khởi đầu của tác động kinh tế.

Sau Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, UBND tỉnh yêu cầu phân loại dự án, biên bản ghi nhớ và các đề xuất hợp tác, xác định cơ quan phụ trách cùng thời hạn xử lý. Việc này giúp phân biệt dự án đủ điều kiện triển khai với ý tưởng còn nghiên cứu. Biên bản ghi nhớ và danh mục mời gọi không thể xem là vốn đã thực hiện.

Theo Đề án phát triển khu, cụm công nghiệp và khu kinh tế giai đoạn 2026-2030, tỉnh chú trọng hoàn thiện điện, nước, giao thông, xử lý nước thải và hạ tầng số. Những điều kiện này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành và khả năng mở rộng nhà máy. Đồng thời, tỉnh hướng tới khu công nghiệp xanh, công nghiệp sạch và công nghệ cao.

Tỉnh cũng ưu tiên chế biến thủy sản, công nghiệp hỗ trợ và năng lượng mới. Chất lượng đầu tư cần được thể hiện qua tiêu chí lựa chọn: Công nghệ sử dụng, hiệu quả tài nguyên, nhu cầu lao động, mức độ tham gia của nhà cung cấp nội địa và khả năng tạo sản phẩm mới.

Các dự án FDI trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ góp phần mở rộng kênh phân phối, tạo việc làm và tăng cơ hội tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp địa phương tại Cà Mau.

Trong lĩnh vực thủy sản, vốn ngoại có thể liên kết với doanh nghiệp địa phương từ sản xuất giống, thức ăn đến chế biến và phân phối. Nhà đầu tư mang theo công nghệ, quy trình quản trị; nhà cung cấp địa phương có cơ hội nhận đơn hàng. Liên kết chỉ bền khi tiêu chuẩn mua hàng, trách nhiệm chất lượng và hợp đồng được xác lập rõ.

Trong cuộc họp về hội nhập quốc tế đầu tháng 10, lãnh đạo tỉnh yêu cầu nâng chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thủ tục và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Đây là những nhiệm vụ gắn trực tiếp với khả năng giữ chân nhà đầu tư và giúp doanh nghiệp trong tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Danh mục 96 dự án mời gọi đầu tư được Cà Mau công bố năm 2026 cho thấy hướng phát triển mong muốn, chưa phải kết quả FDI. Thước đo là những dự án được triển khai, vận hành và có đóng góp thực chất.

Dữ liệu công khai hiện chưa đủ để xác định tổng vốn FDI đã thực hiện của 31 dự án, số lao động và mức đóng góp ngân sách. Công bố định kỳ các chỉ tiêu này theo lĩnh vực và trạng thái dự án sẽ giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả thu hút đầu tư.

Với Cà Mau, FDI không chỉ là cuộc đua về số dự án hay tổng vốn tỷ USD. Giá trị bền vững nằm ở nhà máy hoạt động, việc làm ổn định, công nghệ phù hợp và cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp địa phương. Khi những đóng góp ấy được đo lường rõ ràng, dòng vốn nước ngoài mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng có sức lan tỏa.