FDI lập kỷ lục mới, Việt Nam cần gì để nâng tầm 'cuộc chơi'?

Những con số 'biết nói'

Bức tranh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam trong 7 tháng đầu ghi nhận nhiều dấu ấn nổi bật. Không chỉ vốn đăng ký mới tăng mạnh, vốn thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong nhiều năm, cho thấy dòng vốn ngoại không chỉ cam kết trên giấy mà đang được hiện thực hóa bằng các dự án sản xuất, kinh doanh.

Theo Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/7, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 38 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, có 2.429 dự án được cấp phép mới với tổng vốn đăng ký 21 tỷ USD, tăng 7,8% về số dự án và gấp hơn hai lần về số vốn so với cùng kỳ năm 2025.

Công nghiệp chế biến, chế tạo hút mạnh vốn ngoại. Ảnh minh họa.

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực hấp dẫn nhất, thu hút 11,58 tỷ USD, chiếm 55% tổng vốn đăng ký mới. Tiếp theo là lĩnh vực sản xuất và phân phối điện, khí, nước với 3,13 tỷ USD. Đây cũng là những ngành được kỳ vọng tạo nền tảng cho làn sóng đầu tư vào công nghệ cao.

Về đối tác đầu tư, Singapore tiếp tục dẫn đầu với 7,5 tỷ USD, chiếm hơn 35% tổng vốn đăng ký mới. Hàn Quốc đứng thứ hai với 5,6 tỷ USD, tiếp theo là Hồng Kông (Trung Quốc), Trung Quốc, Nhật Bản và Hà Lan.

Về phía địa phương, Thái Nguyên dẫn đầu cả nước về thu hút FDI đăng ký mới với gần 5,8 tỷ USD. TPHCM đứng thứ hai với hơn 3,6 tỷ USD từ 1.235 dự án mới. Nghệ An, Hải Phòng, Bắc Ninh và Đồng Nai tiếp tục nằm trong nhóm địa phương thu hút vốn lớn. Dòng vốn đầu tư đang có xu hướng dịch chuyển mạnh đến những địa phương có quỹ đất, hạ tầng công nghiệp.

Vốn FDI thực hiện cũng lập kỷ lục mới. Trong 7 tháng đầu năm, vốn giải ngân ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm qua. Đây là chỉ số phản ánh rõ nhất niềm tin và cam kết của nhà đầu tư, bởi vốn thực hiện đồng nghĩa với việc các dự án đã đi vào triển khai thực tế.

Cần 'nâng hạng' môi trường đầu tư

Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) mới công bố cho thấy, trong quý II vừa qua, BCI đạt 79,7 điểm, tiệm cận mức cao nhất trong 7 năm. Theo EuroCham, cộng đồng doanh nghiệp châu Âu vẫn đánh giá Việt Nam là một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn nhất Đông Nam Á, nhờ nền tảng kinh tế ổn định và triển vọng tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra rằng, hơn một nửa doanh nghiệp vẫn coi thủ tục hành chính, việc thực thi chính sách chưa thống nhất và công tác quản lý thuế là những rào cản lớn đối với kế hoạch mở rộng đầu tư. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và các quy định về tiêu chuẩn, kiểm nghiệm sản phẩm cũng đang trở thành những thách thức mới.

Niềm tin của nhà đầu tư với môi trường đầu tư Việt Nam đang được củng cố. Ảnh minh họa.

Ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) - cho rằng, kết quả thu hút và giải ngân vốn FDI thời gian qua phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư Việt Nam tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần chuẩn bị tốt hơn về nội lực thay vì chỉ tập trung vào thu hút vốn.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần đầu tư mạnh cho hạ tầng số, hạ tầng năng lượng và hạ tầng xã hội. Đối với các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo hay trung tâm dữ liệu, điện ổn định, điện sạch và nguồn nhân lực chất lượng cao là những điều kiện tiên quyết.

Một điểm mới đáng chú ý theo ông Toàn là tư duy thu hút FDI đã có sự thay đổi rõ rệt. Trước đây, trọng tâm là thu hút vốn, công nghệ và tạo việc, hiện nay FDI được xác định là một thành phần quan trọng của nền kinh tế nhưng không thay thế nội lực. Đây cũng chính là điểm đột phá của Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Nghị quyết xác định, nhà đầu tư nước ngoài là bộ phận quan trọng của nền kinh tế.

Theo ông Toàn, nhà đầu tư nước ngoài không chỉ đến để kinh doanh mà còn phải cùng Chính phủ, doanh nghiệp và người dân Việt Nam phát triển kinh tế.

Như vậy, mục tiêu cuối cùng của thu hút FDI không phải là có thêm nhiều dự án hay nhiều vốn đăng ký, mà là tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh. Nếu doanh nghiệp FDI hoạt động khép kín, từ công nghệ, nguyên liệu đến thị trường đều do họ tự kiểm soát thì giá trị lan tỏa sẽ không cao.