Fed: Sau đại dịch, cả thu nhập, tài sản và áp lực nợ nần của người Mỹ đều tăng

Ảnh minh họa - Ảnh: New York Times.

Một cuộc khảo sát mới của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) về giai đoạn 2022-2025 cho thấy, sau đại dịch COVID-19, thu nhập và tài sản của hầu hết các hộ gia đình tại Mỹ đều tăng.

Trong đó, tăng trưởng thu nhập tập trung ở nhóm có thu nhập thấp hơn, nhưng phần lớn giá trị tài sản tăng thêm lại đổ về nhóm 10% giàu nhất.

Cuộc Khảo sát tài chính người tiêu dùng mới nhất của Fed - một cuộc thăm dò chi tiết được thực hiện 3 năm một lần trên mẫu đại diện gồm khoảng 4.300 hộ gia đình trên toàn nước Mỹ - cho thấy tốc độ gia tăng tài sản của người Mỹ chậm hơn nhiều so với những biến động mạnh trong thời kỳ Covid. Trong thời gian đại dịch, thị trường chứng khoán Mỹ trải qua những đợt sụt giảm rồi tăng mạnh, đồng thời các hộ gia đình tích lũy được hàng nghìn tỷ USD từ các khoản hỗ trợ của Chính phủ liên bang.

TÀI SẢN TĂNG RÕ RỆT Ở NHỮNG HỘ CAO TUỔI

Fed cho biết, khi đà tăng tài sản chững lại, áp lực tài chính đã gia tăng đối với nhiều hộ gia đình Mỹ. Trong bối cảnh "nền kinh tế tăng trưởng ở mức vừa phải và lạm phát ở mức cao... hầu hết các gia đình đều ghi nhận mức tăng khiêm tốn về thu nhập và giá trị tài sản ròng, nhưng ngày càng có nhiều gia đình gặp phải áp lực tài chính", Fed nhận định.

Mặc dù nhóm có thu nhập thấp hơn đạt được mức tăng thu nhập tương đối lớn hơn, nhưng điều này không giúp cải thiện đáng kể tài sản của họ. Trên thực tế, giá trị tài sản ròng của nhóm 25% hộ gia đình Mỹ có tài sản thấp nhất đã giảm hơn 50%, từ mức 3.800 USD trong cuộc khảo sát trước đó vào năm 2022 xuống còn 1.700 USD.

Tài sản trung vị của các gia đình người da đen, nhóm từng chứng kiến mức tăng 60% trong giai đoạn 2019-2022, sụt giảm mạnh với mức giảm 25%. Fed kết luận rằng dữ liệu mới này "củng cố các mô hình bất bình đẳng tài sản hiện có dựa trên đặc điểm gia đình", trong đó các gia đình vốn đã giàu có, lớn tuổi, có trình độ học vấn cao hoặc thu nhập cao lại đạt được mức tăng trưởng tài sản lớn hơn so với các nhóm khác.

Mức tăng tài sản đặc biệt rõ rệt, cụ thể là tăng 37%, được ghi nhận ở các gia đình có chủ hộ trên 75 tuổi. Sự chênh lệch giữa các thế hệ này cũng được phản ánh qua tốc độ lập gia đình và mua nhà chậm hơn ở các gia đình trẻ.

ÁP LỰC NỢ NẦN GIA TĂNG

Mặc dù nợ hộ gia đình vẫn ổn định và đòn bẩy tài chính - tức tỷ lệ nợ trên tài sản - có xu hướng giảm, nhưng các dấu hiệu căng thẳng về nợ nần vẫn đang gia tăng trong bối cảnh lạm phát cao và lãi suất tăng.

Tỷ lệ trung vị của số tiền mà mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi ra để trả nợ hàng tháng so với thu nhập đã tăng 2 điểm phần trăm lên mức 15,4%, và tổng tỷ lệ nợ trên thu nhập tăng lên 94,9% so với mức 89,4% vào năm 2022. Tỷ lệ gia đình phải dành hơn 40% thu nhập để trả nợ cũng tăng lên, từ 6,5% lên 8,6%, mức cao nhất kể từ cuộc khảo sát năm 2013.

Cuộc khảo sát này của Fed phản ánh giai đoạn nước Mỹ dần vượt qua những biến động kinh tế do đại dịch để hướng tới trạng thái "bình thường mới": mức tăng lương khiêm tốn hơn song hành cùng sự gia tăng mạnh mẽ của tài sản trên thị trường chứng khoán.

Một số nhà kinh tế mô tả tình trạng này là sự phân hóa theo hình chữ "K": các gia đình ở nhóm thu nhập thấp đang chật vật duy trì hoặc bị tụt lại phía sau, trong khi những gia đình có sẵn tài sản hoặc thu nhập cao hơn lại giàu lên nhanh chóng hơn. Chi tiêu dùng vẫn duy trì ổn định, tình trạng căng thẳng nợ nần gia tăng cùng với việc sử dụng các chương trình "mua trước, trả sau" được xem là những yếu tố cho thấy phần nào thực trạng này.

Khảo sát của Fed cho thấy tỷ lệ hộ gia đình Mỹ cho biết họ bị chậm trong việc thanh toán các khoản nợ đã tăng mạnh từ khoảng 12% lên gần 20%, đồng thời tỷ lệ hộ gia đình sử dụng các gói "mua trước, trả sau" cũng tăng vọt từ 7% lên 12%.

MỨC TĂNG TRƯỞNG THU NHẬP CAO HƠN Ở NHÓM THU NHẬP THẤP

Thu nhập trung vị của hộ gia đình Mỹ sau khi điều chỉnh theo lạm phát tăng 7%, lên mức 82.200 USD trong giai đoạn 3 năm này - khoảng thời gian mà thị trường lao động dần chuyển từ trạng thái thắt chặt do đại dịch sang trạng thái có tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ.

Mức tăng trưởng thu nhập cao hơn được ghi nhận ở các nhóm có thu nhập thấp hơn, dao động từ 4% đến 7% đối với nhóm 60% hộ gia đình có thu nhập thấp nhất, so với mức giảm 6% thu nhập thực tế của nhóm 10% thu nhập cao nhất.

Sự dịch chuyển này phản ánh đúng tình hình thời kỳ hậu đại dịch, khi các doanh nghiệp thiếu hụt nhân lực - đặc biệt là trong ngành dịch vụ - và các nhà tuyển dụng đã tăng lương cũng như cấp tiền thưởng để thu hút người lao động vào các lĩnh vực như y tế, nhà hàng và những công việc đòi hỏi sự hiện diện trực tiếp.

Giá trị tài sản ròng trung vị đã điều chỉnh theo lạm phát của người Mỹ trong lần khảo sát này của Fed tăng 2%, đạt mức 215.900 USD. Fed cho biết "hầu hết các hộ gia đình, xét trên mọi mức độ tài sản ròng và thu nhập, đều ghi nhận sự gia tăng".

Tỷ lệ sở hữu nhà ở của các hộ gia đình Mỹ vẫn duy trì ổn định ở mức khoảng 66%, trong khi tỷ lệ tham gia thị trường chứng khoán giảm nhẹ từ 58% năm 2022 xuống còn 56% vào năm 2025.